En de spreker vanavond is: Sweder van Wijnbergen

Eens in de maand hebben we op de fractie een gastspreker. Vanavond dus Sweder van Wijnbergen, hoogleraar economie en voormalig secretaris-generaal op het ministerie van EZ.
In hoog tempo behandelde hij heikele en moeilijke onderwerpen als: de staatsschuld (daar moeten we niet zo spastisch mee omgaan. hij daalt immers fors als % van het BBP), de marktwerking in de publieke sector (wat is efficiënt?), de AIDS-problematiek in Afrika (een probleem zó groot dat het continent dat niet zelf kan oplossen), de concurrentiepositie van ons land (die is onverminderd goed mits we meer doen voor beter onderwijs).
Dat was weer twee uur tanken…

Opties voor delen:
  • NuJIJ
  • eKudos
  • del.icio.us
  • Digg
  • Google Bookmarks
  • email

woensdag 28 januari 2004 :: 22.00 uur

8 Comments

8 reacties

  1. http://histoportal.com/biografie/machiavelli.htm
    http://www.liberales.be/cgi-bin/showframe.pl?figuur&machiavelli

    Nou, voor diegenen die nog nooit van de man gehoord hebben.
    Een beknopte biografie over hem en de politieke macht uit zijn tijd.

    Reactie door Novecento — donderdag 29 januari 2004 @ 4.52 uur

  2. bedankt, Novecento

    Reactie door Helma — donderdag 29 januari 2004 @ 6.29 uur

  3. Dat was twee uur tanken, zeg je. Maar heeft het ook de kijk op bepaalde zaken veranderd, of is het enkel achtergrondinformatie voor je?

    Reactie door maarten — donderdag 29 januari 2004 @ 11.00 uur

  4. @Maarten…dat we nóg meer aandaacht aan (de kwaliteit van) het onderwijs moeten besteden, en verder dat het goed is dat we al ‘n poosje geleden een werkgroep in de fractie hebben ingesteld die zich bezighoudt met de gevolgen van de vergrijzing. Binnenkort komen ze met nieuwe voorstellen. Het was echt heel leerzaam, maar ook zoveel dat ik de aantekeningen nog op me moet laten inwerken.

    Reactie door Jan Marijnissen — donderdag 29 januari 2004 @ 11.56 uur

  5. Baron Sweder van Wijnbergen is een man naar mijn hart.
    Het onderstaande komt uit een interview met de intermediair.

    Hij verwijt het huidige kabinet kortetermijndenken en opportunisme. “Balkenende-2 slaat zwaar aan het bezuinigen. Dat moet, vindt het kabinet, omdat het dramatisch slecht zou gaan met de economie.

    Het gaat niet goed, maar ik vind de somberheid van nu overdreven. Drie jaar geleden waren we het beste land ter wereld, nu zijn we een soort Sierra Leone.
    Er heerst een soort hysterie in Den Haag; politici raken in paniek, omdat ze niet weten waaróm de dingen fout gaan, ze hebben weinig inzicht in de problematiek.

    Het begrotingstekort loopt veel sneller op dan verwacht.
    Het CPB stelt het verwachte tekort geregeld naar boven bij.
    Ze staat elke drie maanden voor gek. Al twee jaar lang komen ze elke drie maanden met een aanpassing waarbij het tekort toch weer hoger uitvalt.

    Dat komt doordat er een slecht economisch beleid is gevoerd door de regeringen voor ons, vooral door Paars-2; het kabinet Balkenende-1 was natuurlijk een circuskabinet.

    Zalm heeft de sanering van de begroting laten lopen toen hij in Paars-2 zat. De meevallers van de afgelopen jaren – de hogere aardgasbaten en de lagere uitgaven voor sociale zekerheid – waren tijdelijk, niet structureel.

    Maar de extra uitgaven die ermee zijn gefinancierd, waren wel permanent. Ze hebben, met andere woorden, langlopende verplichtingen – onderwijs en zorg – gefinancierd met kortlopende meevallers. Als die meevallers wegvallen, ga je het schip in. Dat is de reden waarom het tekort veel harder oploopt dan we hadden gedacht.

    Tijdens de Paarse kabinetten was er een hoge groei in Nederland, maar dat had weinig met beleid te maken. Het had vooral te maken met de ondergewaardeerde gulden, die later werd ingewisseld door een euro die ook nog eens snel minder waard werd tegenover andere valuta. Dat heeft de export enorm aangejaagd. Daar zijn eind jaren negentig nog eens de wereldwijde beursbubble en het expansieve begrotingsbeleid van Zalm en overheen gekomen.

    Met andere woorden, Paars-2 heeft in de topjaren de economie nog eens extra aangejaagd. Dat moet wel leiden tot een structureel begrotingstekort, en dat betekent dat je in de magere jaren extra hard moet snoeien.

    Balkenende-2 lijkt leuk voor de korte termijn, maar hierdoor zullen er grote structurele problemen ontstaan.

    Bijvoorbeeld het plan waarbij de Belastingdienst tien procent van haar ambtenaren moet inleveren. Als er één afdeling is die zijn geld opbrengt, is het wel de Belastingdienst. Deze ingreep gaat de overheid veel geld kosten.

    Ook in de zorg worden hersenloos uitgavenplafonds ingesteld, zonder te kijken wat daarvan de gevolgen zijn.
    Borst zag op een gegeven moment dat de wachtlijsten langer werden en zij paste daarop het aanbod aan bij de vraag. Daardoor namen de uitgaven toe, maar werden ook de wachtlijsten korter.

    Maar Bomhoff en Balkenende beperkten het aanbod weer door middel van uitgavenplafonds, zodat de wachtlijsten de komende tijd zullen oplopen. Zulke plafonds jagen de kosten bovendien op, doordat die veel extra bureaucratie veroorzaken.

    Minister Hoogervorst wil ook nog eens huisartsen parttime werken verbieden, omdat dat inefficiënt gebruik van de artsenopleiding is. Dat betekent dat veel, vooral vrouwelijke, huisartsen ermee stoppen. Hij denkt te kunnen afdwingen dat parttimers fulltime gaan werken, maar Hoogervorst vergeet zich af te vragen waarom die huisartsen parttime werken. Bovendien zullen zo ook minder mensen huisarts willen worden. Het zijn idiote plannen die averechts werken.

    In Den Haag blinken ze niet uit door inzicht. Neem het WAO-beleid: de instroom in de wao is enorm verminderd, en ook het ziekteverzuim is gedaald. Dat is voor het eerst in hele lange tijd.

    De reden waarom het beter gaat, zijn maatregelen van het eerste Paarse kabinet, die nu eindelijk beginnen te werken. Het gaat om maatregelen die het voor werkgevers duur maakt om mensen in te WAO te duwen. Bedrijven werken daardoor actiever aan reïntegratie, aan preventie en nemen een goede arbodienst. Ze merken dat het hen geld kost als ze dat niet doen.

    Het WAO-beleid werkt. Maar wat gaat het kabinet doen, op advies van de SER: beide maatregelen ongedaan maken, en de uitkeringen gaan omhoog. Ze maken het dus aantrekkelijker om de WAO in te gaan. Het is een blunder dat ze iets dat lijkt te werken, afschaffen.

    Het kabinet Balkenende is niet alleen aan het bezuinigen. Er gaat meer geld naar onderwijs en ze willen de problemen die ontstaan door de vergrijzing aanpakken.

    De vergrijzing is niet echt een groot probleem in Nederland, omdat wij een goed pensioenstelsel hebben. Het enige probleem is de AOW: het draagvlak, het aantal werkenden dat die moet opbrengen, daalt. Maar je kunt het AOW-probleem oplossen door meer mensen te laten werken. We hebben een miljoen mensen in de WAO, we gaan richting tien procent werkloosheid. Binnenkort staat meer dan een kwart van de beroepsbevolking buiten spel.

    Meer mensen boven de 55 jaar zouden moeten werken. Er wordt nu wel gepraat over verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd, maar bijna niemand haalt de 65 als werkende. Dat haalt dus niets uit.

    Gelukkig gaan ze al iets doen aan de enorme fiscale stimulansen om vroeg met pensioen te gaan. Mensen worden nu nog fiscaal gestraft door na hun 55ste te blijven werken. Dat geldt ook onderaan de arbeidsmarkt: mensen worden gestraft als ze gaan werken, doordat ze dan allerlei subsidies mislopen.

    Wat onderwijs betreft, heb ik nog niet veel van het kabinet gehoord, behalve dan dat er iets meer geld naartoe gaat. Maar een veel beter idee is om er veel meer geld naartoe te laten gaan, niet gefinancierd door de overheid, maar door studenten die een inkomensafhankelijke lening afsluiten.

    Je gaat een schuld aan, maar in hoeverre je die moet terugbetalen, hangt af van wat je later verdient. In Engeland gaan ze dit invoeren.

    Op deze manier gaat er meer geld naar onderwijs, zonder dat dit de overheid meer geld kost. Dat lijkt misschien onrechtvaardig, dat studenten meer moeten betalen, maar zoals het nu gaat – de overheid betaalt bijna de hele opleiding – is pas echt onrechtvaardig, omdat het een overdracht is van arm naar rijk.

    Immers, de universiteiten worden gefinancierd uit de belastingen van iedereen, terwijl academici dankzij hun opleiding later meer dan gemiddeld verdienen.’

    We moeten het financieringstekort niet zo maar laten oplopen,
    maar je kunt ook de inkomsten verhogen. Het kabinet moet snel de grootste fout uit het belastingplan Zalm-Vermeend, waarbij het huis uit de vermogensbelasting – die nu box 3 heet – is gehaald, herstellen.

    Die operatie heeft een enorm gat geslagen in de begroting. Als je die maatregel terugdraait, kon dat wel eens tien tot vijftien miljard euro opleveren.

    Een huis is de enige beleggingsvorm waarover je geen 1,2 procent vermogensbelasting betaalt. Dat jaagt de prijzen natuurlijk enorm op. Het terugdraaien van die maatregel is niets revolutionairs, het is niets meer dan het repareren van een weeffoutje, maar het levert wel enorme inkomsten voor de overheid op.

    En dan is de rente over hypotheken ook nog eens volledig aftrekbaar. Als gevolg van de hypotheeksubsidie kunnen mensen veel lenen. Daardoor stijgen de huizenprijzen en wordt er veel te veel geld in het eigen huis gestoken, en te weinig in productieve zaken als bedrijven.

    De Amerikaanse econoom Feldtstein heeft geschat dat er meer dan eenderde te weinig wordt geïnvesteerd in bedrijven omdat mensen zo veel in hun eigen huis steken.

    Als het huis in box 3 terechtkomt, kan de hypotheekaftrek verdwijnen. De hypotheek wordt dan van het vermogen – waar dan dus ook de waarde van het huis in zit – afgetrokken om de vermogensbelasting in box 3 te berekenen.

    Tornen aan de financiële voordelen van huiseigenaren ligt politiek gezien natuurlijk gevoelig, maar politici moeten zoiets slim aanpakken.

    Wat ze moeten zeggen is, je kunt kiezen: of je houdt je huissubsidie en je kind gaat naar een shitschool, wordt later niet productief en zal later dat huis verliezen omdat hij te stom is om het geld daarvoor te verdienen, of je betaalt wat meer, maar krijgt dan ook fatsoenlijk onderwijs en goede andere overheidsdiensten.

    Politici hebben niet het lef om dit soort keuzes aan de kiezers voor te leggen. Ze vertrouwen de kiezer niet.

    Dit kabinet heeft geen enkel vertrouwen in de vrije markt. Zo iemand als Zalm denkt juist heel centralistisch. Ook dat plan met parttime huisartsen is typerend voor Den Haag.

    Je ziet dat marktdenken wel bij delen van de PvdA en bij D66, maar nauwelijks bij het CDA en de VVD. Die laatste partij is helemaal niet zo liberaal, maar is echt een partij van big business.

    Tegen monopolies hebben ze zich nooit zo verzet. Jorritsma vond de NMa en de Opta maar niets. “KPN is een prachtig Hollands bedrijf, waarom vallen ze die lastig?” Dat soort dingen zei ze.’

    De huidige generatie politici wil niet horen dat plannen niet werken. Dat is onwelkome informatie. Dat deed ook Netelenbos met de Betuwelijn: bij onwelkome informatie deed ze gewoon de handen op de oren, dat wilde ze niet horen. Dat is politieke gemakzucht. Ze willen goed nieuws horen. Iemand die slecht nieuws brengt, is een zeikerd. Zo kinderachtig is het.

    Ik zeg niet dat de politiek in het algemeen verrot is. Met Paars een hadden we een groep goede politici. Ik zeg dat de huidige generatie Haagse politici onder de maat is, hoewel, een aantal heeft nog een blanco strafblad en moet zich nog bewijzen. Ook de oppositie moet met goede alternatieven komen.

    Als ze verlichte sociaal-democratie à la Tony Blair willen invoeren, hebben ze een kans. Maar als ze lekker linkse oppositie gaan doen, met allerlei linkse hobby’s zou dat jammer en verkeerd zijn.

    Dat kan leiden tot een radicalisering à la Thatcher in de jaren zeventig. Je ziet nu al dat Zalm aan het verrechtsen is, op een hele simpele manier. Balkenende heeft niets te vertellen in zijn eigen kabinet, dat wordt gerund door Gerrit Zalm.”

    Reactie door Michel Smit — donderdag 29 januari 2004 @ 13.35 uur

  6. Met belastingtarieven zoals die nu gangbaar zijn in de westerse wereld is het absurd als er zaken zijn die niet meer door de overheid opgebracht kunnen worden. De werkende mens werkt meer dan de helft voor de overheid. Maar het hele systeem met hoge belastingen werkt averechts. De belastingtarieven zijn vervijfvoudigd in 1 eeuw tijd, en sowieso heeft welvaart altijd de neiging om toe te nemen dus absoluut zijn de belastinginkomsten nog veel verder gestegen.

    De SP denkt nog veel te vaak dat meer geld automatisch een oplossing is, welnu dat is het niet. Met veel geld komen er niet ‘vanzelf’ goede scholen, en zeker als de SP volhoudt dat er verplichte spreiding van leerlingen moet komen, wordt het erg lastig. Dan mag je helemaal je eigen school niet meer kiezen.

    En wat staatsschuld betreft: het is absurd om geld te lenen van mensen die helemaal niet bestaan. Ik mag dalijk 200 mld staatsschuld terugbetalen, wat anderen al lang hebben opgemaakt. Investeringen zouden renderen, welnu geef de mensen hun geld terug! Dan kunnen ze het zelf zo efficient als ze willen investeren. Of ze geven het uit aan spullen, zodat bedrijven geld krijgen om te investeren.

    De maatregelen van Balkenende zijn zwaar en ik ben het daar (ook al ben ik een rechtse rakker) ook niet mee eens. Hij zit te korten op groepen waar mensen met plezier voor zouden willen betalen. Veel mensen zouden graag belasting betalen als ze daarmee het leven voor ouderen en chronisch zieken draaglijker zouden maken. Maar ondanks het extreme tarief is daar dan weer niet genoeg geld voor.

    Dat kan alleen maar betekenen dat het geld elders verkeerd wordt besteed door Balkenende.

    Geef de mensen hun geld terug! Begin met de eerste belastingschijf af te schaffen, zodat werken ineens VEEL meer loont en veel mensen zoveel geld krijgen dat ze de zaken die de overheid nu voor ze regelt zelf wel kunnen betalen.

    Bovendien vermindert dan het forse gebruik van uitkeringen.

    En om nog maar eens tegen SP-benen te schoppen: het minimumloon moet ook per direct verdwijnen. Waarom? Omdat mensen nu vaak helemaal niet MOGEN werken. Ze mogen alleen werken voor het minimumloon, anders zijn ze misdadigers en dat geldt ook voor hun werkgever. Waarom is iemand zonder baan van 7 euro/uur beter af dan met een baan van 4 euro/uur?

    Voor veel mensen zal dit de eerste stap uit een uitkering zijn. Later gaan ze dan wellicht (door ervaring) meer verdienen. Uitbuiting? Nee! Je hoeft niet vreselijk veel te verdienen om op uitkeringsniveau te zitten. En bovendien kunnen dan weer belastingen dalen omdat die uitkeringen door mensen met een hogere productiviteit die niet meer hoeven op te hoesten.

    En een effect dat vaak wordt vergeten: die werknemers gaan dan iets produceren voor iemand. Dus spullen/diensten worden ook goedkoper.

    Ik denk dat heel veel mensen in de bijstand liever zouden werken, ook als ze er niet veel mee vooruit gaan (financieel), maar ja, ze mogen het niet.

    Zeker in deze economisch duistere tijden moet het minimumloon onmiddellijk verdwijnen. Ik, een IT’er, zou liever voor 5 euro in de IT werken, ook als ik er nog niet zo gekwalificeerd was. Liever dat dan voor 7 euro iets stompzinnigs doen. Daarmee krijg ik geen ervaring, en ik vind het vast minder leuk dan IT.

    Jammer dat ik dan een misdadiger ben…

    De SP zou meer kunnen betekenen voor arme mensen dan ze nu doen als ze het makkelijker maken voor werkgevers mensen in dienst te nemen. In Amerika is de werkloosheid, ondanks een forse hoeveelheid laag gekwalificeerde latino’s, Mexicanen etc. veel lager dan hier. Natuurlijk zijn er ook dingen slecht in de VS, maar dit is een feit.

    Reactie door Rechte Rakker — donderdag 29 januari 2004 @ 17.20 uur

  7. Ik ken weinig economen met een “sociale” visie. Boodschap is toch meestal dat er meer in moet komen en minder uitgegeven dient te worden. Wellicht kort door de bocht maar in hoeverre strookt dat met de visie van de SP?

    Reactie door BArt — vrijdag 30 januari 2004 @ 12.30 uur

  8. Ik ben het wel met Henk Wichard eens,
    waarom moeten we ons blind staren op
    die 3.5% maar wat schiet je daar mee op?
    De aanpak die hij voorsteld is beter dan dom bezuinigen.

    Reactie door Evert — vrijdag 30 januari 2004 @ 17.03 uur