Column: Arjo Klamer

(Arjo Klamer is econoom en doceert aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en is penningmeester van ‘Stop de uitverkoop van de beschaving’. Vandaag is hij de gastcolumnist.)

Een sterker Europees parlement holt de democratie uit.
Met gemengde gevoelens heb ik de resultaten van de Europese verkiezingen bekeken. De winst van één zetel voor de SP is een opsteker, maar wat betekent dit nu allemaal? Waar gaat het over?

Natuurlijk is het belangrijk dat we vertegenwoordigers hebben die goed opletten daar in Brussel en alert blijven op wat daar bekokstoofd wordt. Maar erg democratisch is het niet. En ik denk ook niet dat een echte democratie op Europees niveau kan.

Echte democratie bestaat bij de gratie van betrokken burgers, van mensen dus die zich druk maken over politieke zaken, die zich inzetten, mee doen aan discussies, demonstraties en verkiezingen. Een democratie moet leven. Zonder betrokkenheid is een instelling als een parlement doods.

Dat geldt overigens niet alleen voor parlementen maar ook voor ondernemingsraden. Het kan niet de bedoeling zijn dat na verkozen te zijn, de vertegenwoordigers zonder belangstelling van hun kiezers aan het werk gaan en van allerlei beslissingen nemen. Iedere beslissing heeft draagvlak nodig.

Blijkt dat de vertegenwoordigers een belangrijke beslissing nemen zoals de invoering van de euro, terwijl de meeste kiezers tegen zijn, dan is er iets fout. Als zoveel mensen ongeinteresseerd zijn in het Europees parlement dan is er iets ernstig fout met dat parlement.

Velen denken dat democratie een kwestie van een parlement en vrije verkiezingen is. Heb je die, dan is het wel goed. De Europese democratie zou volgens hen te kort schieten omdat het Europees parlement te weinig bevoegdheden zou hebben en dus pleiten ze voor meer bevoegdheden voor dat parlement. Maar zo werkt het niet.

Een echte democratie bestaat bij de gratie van betrokken burgers en die krijg je alleen in een sterke burgerlijke samenleving. We weten inmiddels dat wil een democratische instelling als een parlement werken, je een actieve samenleving nodig hebt waarin mensen op allerlei manieren met elkaar te maken hebben, elkaar gemakkelijk kunnen herkennen, en politiek actief zijn.

Die burgerlijke samenleving bestaat niet op Europees niveau. En het is onwaarschijnlijk dat dat ooit staat te gebeuren met al die verschillende tradities, culturen en talen. Europeanen moeten natuurlijk samenwerken aan van alles en nog wat, maar dwing ze niet samen te leven als waren ze één burgerlijke samenleving. Dat vraagt om problemen.

Ondertussen betekenen de hopeloze pogingen om een democratie op Europees niveau te realiseren wel dat de democratie op nationaal niveau wordt uitgehold. Het nationale parlement heeft steeds minder in te brengen en gaat over steeds minder belangrijke zaken.

Steeds vaker wordt het nationale parlement geconfronteerd met besluiten die in Brussel zijn genomen en waarmee ze niet anders kunnen doen dan instemmen. Het is geen wonder dat de betrokkenheid van burgers terugholt en dat velen gefrustreerd zijn met de politiek, nationaal dan wel Europees.

Dankzij dat Europese parlement gaat het bergafwaarts met de democratie in de Europese landen.

Arjo Klamer

Opties voor delen:
  • NuJIJ
  • eKudos
  • del.icio.us
  • Digg
  • Google Bookmarks
  • email

zondag 13 juni 2004 :: 9.07 uur

22 Comments

22 reacties

  1. Goed Jan; dat je af en toe een gastschrijver uitnodigd op je log. Deze bijdrage is ook weer waardevol en informatief. Ik hoop dat er nog een stel Groenlinkse soyabonen langskomen zeilen om dit ook eens te lezen.

    Reactie door ReneR — zondag 13 juni 2004 @ 10.10 uur

  2. Beste Arjo Klamer, ik heb uw analyse gelezen maar wat is nu precies uw voorstel? Het opheffen van het Europees Parlement…

    Reactie door PsiesDrom — zondag 13 juni 2004 @ 12.06 uur

  3. Ik denk het wel buurman, er is geen ruimte voor een andere conclusie en ik sta daar volledig achter. Aan 1 parlement hebben we genoeg en op mondiaal niveau hebben we een internationaal gerechtshof plus een VN. Alleen moeten die op punten nog worden verbetert.

    Reactie door ReneR — zondag 13 juni 2004 @ 12.19 uur

  4. De democratie in Nederland/Europa is zoiets geworden als, stem op ons, stem uit naam van de democratie. En daar is dan ook alles mee gezegt. Politici maken zich alleen nog druk als het vlak voor de verkiezingen is. Wouter Bos kom je alleen in de wijk tegen als het vlak voor de verkiezingen is. Iedere politici leeft mee als het verkiezingstijd is. Dat is onze democratie.

    Reactie door MAD — zondag 13 juni 2004 @ 14.49 uur

  5. Democratie – Letterlijke betekenis: Het volk heerst. Een volksvertegenwoordiging maakt de beslissingen in een land. Daarbij zijn gelijkheid en vrijheid van de mensen erg belangrijk.

    Reactie door folkert de lepper — zondag 13 juni 2004 @ 15.48 uur

  6. Ik vind dit ronduit een teleurstellend zwakke column (en dat zal me wel niet in dank worden afgenomen). Laat ik een paar punten aanhalen.

    **De columnist verteld wel wat er fout is, maar verbind er geen keiharde conclusies aan.
    (moeten we het Europees parlement afschaffen, of juist meer voorlichting hierover geven, moeten we Europese vakbonden en belangenverenigingen oprichten om meer te participeren, of moet de mens hier zelf meer moeite voor doen om geinteresseerd te worden…moeten de media regelmatiger berichten over Europa en evt op een andere manier.

    **Het feit dat de columnist econoom is wordt wel groots aangehaald, maar het vakgebied economie komt niet terug in het stukje. Zijn autoriteit is dus geenszins van toepassing op zijn mening, die meer over politicologie gaat. En zoals we allemaal weten is politicologie een heel ander vakgebied dan Economie. Ja, er zijn natuurlijk raakvlakken, maar die raakvlakken zijn er ook met bijvoorbeeld Geschiedenis.

    Reactie door Eric — zondag 13 juni 2004 @ 15.51 uur

  7. http://www.ar.girbes.nl/article_93.html

    Reactie door folkert de lepper — zondag 13 juni 2004 @ 15.53 uur

  8. Aanvulling:

    En dan blijft de vraag nog overeind of het Europees parlement geen bestaansrecht heeft omdat er zoveel klootjesvolk is dat zich niet wenst te interesseren voor politiek. Ja, de landelijke politiek leeft dan wel iets meer, maar zouden we de provinciale staten verkiezingen ook moeten afschaffen, en de gemeenteraadsverkiezingen? Volgens de columnist wel (als ik dat zo mag lezen, maar hij blijft zo oppervlakkig dat er geen conclusies aan verbonden kunnen worden).

    Laat ik het zo zeggen: Idols & Voetbal leeft veel meer dan politiek in het algemeen. Moeten we Boris, Maud en het Nederlands Elftal dan maar in het parlement opnemen, en de 2e kamer naar huis sturen?
    Een domme vraag, die toch gerechtvaardigd wordt door de column van Arjo Klamer.

    Reactie door Eric — zondag 13 juni 2004 @ 15.59 uur

  9. Het lijkt me duidelijk dat het huidige Europa in de eerste plaats dat van de grote concerns en kapitaalsbelangen is. En ondemocratisch, omdat de meerderheid van onze regelgeving inmiddels al uit de Brusselse burelen komt en het Europees Parlement nog maar heel gedeeltelijk zijn naam waar kan maken. Hebben we het nog niet eens over de corruptie en geldverspilling. Het enige wat nu nut kan hebben, is enkele waakhonden naar Brussel en Straatsburg sturen die het e.e.a. kunnen signaleren en af en toe toch nog iets nuttigs binnenhalen. Maar een sociaal Europa, waar de SP voor staat, is nog heel ver weg en vooralsnog een utopie, vrees ik.

    Reactie door Olav Meijer — zondag 13 juni 2004 @ 19.40 uur

  10. Voor de EU zou ik respect kunnen opbrengen als het zich als politieke macht duidelijk profileerde in de wereldpolitiek.
    Het omgekeerde is het geval, want het Europa waar we voor naar de stembus gaan laat zich dicteren door Amerika!
    Blair en Berlusconi voorop, stimuleren doelbewust Republikeins Amerikaanse bemoeienis met de EU, zoals: het implementeren van hun antiterrorisme-systeem, Amerika’s vergaande eisen jegens Europese justitieorganen, de Amerikaanse importgeboden voor Europees staal en andere producten, en dreiging met sancties als de EU Amerikaanse invoer onaantrekkelijk maakt.
    Voorts is er de voortdurende druk van deBush-administratie om Turkije snel toe telaten tot de EU, en het gezeur van Washington over een Europees leger waar de EU nog volop verantwoording over aflegt ook. Verder wordt Irak geprest om zich in dure dollars te laten betalen voor haar olie, want het feit dat Saddam Hoessein daarvoor Euro’s vroeg en daarmee minstens tien procent meer ving, was een van Amerika’s redenen hem weg te jagen.
    Het lijkt wel of de EU er is om de Amerikanen een plezier te doen. En met de nieuwe excommunistische lidstaten wordt het er niet beter op. Die zijn idolaat van de Bush-doctrine. Omdat ze nooit een democratische traditie hebben gekend gunnen deze landen liever opnieuw macht aan demagogie, ditmaal van rechts, dan dat ze zelf nadenken over wat democratische ontwikkeling écht inhoudt. Zij vormen aldus een dankbare bodem voor de Amerikaanse laars. Vooral Polen gedraagt zich eerder als een lidstaat van de USA dan van de EU, dit lijkt te maken te hebben met oude sentimenten van Poolse deelname aan de Geallieerden in `40-`45 . Polen vergeet daarbij dat Amerika in de Koude Oorlog daarna, geen poot uitstak om het te redden van de Russen.
    Tevens heeft de kortstondige deelname van Amerika aan de VN-macht tegen Servië geleid tot de buitengewoon grote permanente legerbasis Bondsteel in Kosovo. Ik heb geen enkele Europees parlementariër daar vragen over horen stellen. Stel je voor dat de EU zo’n basis zou inrichten waar dan ook ter wereld, Amerika zou ons meteen briesend op het matje roepen.
    Tot slot zetten de Amerikanen Denemarken onder grote druk om het immense Groenland,dat Deens gebied is, te voorzien van strategisch belangrijke Amerikaanse bases voor het Starwars- project en andere miltaire doeleinden.
    Laat Brussel a.u.b. een referendum uitschrijven of de Europese brievenbus wel of niet open moet voor Washington-dictaten. Als het antwoord nee luidt, zul je zien dat de EU in een klap
    weer uitelkaar valt. Als er nog hoop is moet die van Frankrijk komen, dat is het enige EU-land van betekenis dat zowel links als rechts, zich niet zomaar door Brussel wil laten verkwanselen aan Amerikaanse belangen.

    Reactie door c.tilyx — zondag 13 juni 2004 @ 22.45 uur

  11. Als afgestudeerd historicus ben ik voorstander van nauwe samenwerking van de Europese landen en ben ik ook , diep in mijn hart, voorstander van de Europese Unie, want wijs geworden na 2 Wereldoorlogen en 3 oorlogen tussen Frankrijk en Duitsland in amper 80 jaar, besloten de Europese grootmachten van weleer te gaan samenwerken. Maar de wijze, waarop het geheel gestalte krijgt, is helemaal fout. Zo ik het bekijk en ik ben slechts een simpele belangstellende, beleeft de burger de EU als iets, wat voor hem, maar vooral zonder hem, tot uitvoer wordt gebracht. De burger werd en wordt in het geheel niets gevraagd.
    De EU is als een trein, die met of zonder machinist, doordennert, naar een halte, maar niemand weet, waar die halte ligt en hoe het eruit ziet.
    Het geheel is slechts voor de specialisten nog te overzien en dat is slechts aan een enkeling gegeven. Daarnaast zijn wij (de burgers dus) getuige van de ongelofelijk graaicultuur van zeer vele parlementariers (trema op de laatste e), speelt het geheel zich af in de binnenkamers van Brussel en Straatsburg (Parlement verhuist eens per maand naar S.)
    Na de verkiezingen is het doodstil, komen er allerlei regels, (niemand heeft erom gevraagd, maar het is een feit).
    Dat de Unie dus niet leeft, is geen wonder. Grijze muizen, die hun eigen zakken zeer goed vullen, de goeden niet ten na gesproken (vroeger werden het dieven genoemd, nu calculerende vertegenwoordigers) de Europese Commissie, door niemand gekozen, maar met heel veel bevoegdheden, de Raad van Ministers, idem dito, geen hond, wie dat zijn.
    Ooit begonnen als een prachtig alternatief voor de nooit eindigende oorlogen in Europa, met als “”klapstuk”" WOII is het verworden tot iets, waar zelfs een kenner moet concluderen: “”Hou er maar mee op, zo kan het niet langer”".
    Mijn advies: De Unie wordt echt democratisch, of we stoppen met dit experiment. Jammer, maar helaas.

    Reactie door hans stoop — maandag 14 juni 2004 @ 1.20 uur

  12. Zeer goed om de aandacht goed op de democratie te houden, zoals folkert zegt; “het volk regeert”.. Het lijkt mij ook een verplichting voor den haag om de zaken in Brussel onder de aandacht van het volk te houden. Maar de meeste gebruiken Brussel alleen als het ze uitkomt, zoals nu wanneer bijna iedere lijsttrekker de EP-verkiezing als opinie-peiler hanteert. De oppositie om aan te tonen dat de coalitie in kracht moet inboeten, het CDA om te laten zien dat ze nog steeds de grootste zijn etc etc. Dolf Jansen had er van het weekend een leuke opinie over: Iedereen heeft gewonnen!

    Misschien zouden ze eens moeten overwegen de zetels in het EP te spiegelen aan de tweede kamer, dus wanneer er 2e kamer verkiezingen zijn, direct eenzelfde verdeling in Brussel wegzetten. Oke, nu maakt me dat niet echt vrolijk, maar op zo’n manier koppel je landelijke en europese politiek wel het beste aan mekaar. Efin, tis maar een wild idee, waar waarschijnlijk een hoop ogen en haken aan zitten (zo wordt het natuurlijk wel een constante stoelendans in Brussel, iedere keer als er ergens in Europa landelijke verkiezingen zijn)

    Het lijkt me in ieder geval zaak voor de SP om haar leden op de hoogte te blijven houden over Europa, houd bijvoorbeeld de http://www.europa.sp.nl site in de lucht! En blijf vechten voor die Media aandacht!

    Reactie door Joris — maandag 14 juni 2004 @ 10.05 uur

  13. Zelfs in nederland vind ik dat er geen democratie is. Het volk reageerd namelijk niet, ook niet via een volkvertegenwoordiger. Want de volksvertegenwoordiger is een populistische etter, die alleen vlak voor het stemmen, luisterd naar het volk. En zo zijn de meeste ‘leiders’. Ik maak me geen illusie dat dit ooit zal veranderen, want waar macht heerst, heerst corruptie. Bekijk Matt Herben, met allerlei bombarie stormde hij naar denhaag, hij is nu net zoals alle andere politici, braaf, zoet en dealtjes onderling sluiten.

    Reactie door MAD — maandag 14 juni 2004 @ 10.56 uur

  14. Waarom niet uittreden en deze EU vaarwel zeggen? De Europese regels die ons aanstaan, voeren we zelf in en de rest negeren we.

    Er wordt steeds gezegd: ‘ja maar we zijn zo afhankelijk van de landen om ons heen…’ Alsof zij ons opeens zouden gaan boycotten? Alsof zij niet even afhankelijk zijn van ons: wij zijn de voordeur van Duitsland. Als die op slot gaat, heeft vooral Duitsland een probleem. Daarom verwacht ik geen onstuimige reacties als wij uit de EU zouden stappen.

    En herinvoering van de gulden kan nooit zo duur zijn als de crisis die ons staat te wachten als deze EU nog verder onstpoort.

    Bovendien heb ik geen probleem met een paar jaar stagnerende groei als we daarmee ons politieke souvereinteit terug krijgen. De economie van de eeuwige groei is toch een illusie (en catastrofaal voor het milieu).

    Kortom: waarom wordt uit de EU treden geen serieuze optie in de publieke discussie? Hebben de politieke en media-elite dan zoveel greep op het debat dat zij dit ‘politiek incorrecte’ idee geheel kunnen onderdrukken?

    Ik wil nu alvast wedden: de volgende Europese verkiezingen worden in Nederland gewonnen door een sterk Eurosceptische partij die dit soort vragen hardop durft te stellen.

    En ik hoop van harte dat het de SP, en dat ze deze taak niet aan anderen laat. Dat kan de partij wel eens duur komen te staan…

    Reactie door Vinnie — maandag 14 juni 2004 @ 11.57 uur

  15. Inderdaad we moeten gewoon uittreden uit de EU. Voorkomt een heleboel zooi, zie in vlaanderen, extreemrechts haalt winst. Die varkens zitten straks ook in de EU, landelijk kan je dat soort figuren wel bestrijden, Europees niet. Nee, extreemrechts heeft niets te maken met democratie..

    We moeten gewoon weg uit Europa voor dat het te laat is. Pro Europa politici denken dat een land, afkomst, de manier waarop wij bepaalde dingen doen, flexibel is. En dat is niet zo, een hollander wil zich hollander willen blijven voelen.

    De vergelijking met Amerika is ook zo’n dom gezwets. Europa heeft een history die zo vreselijk oud is dat Amerika daar bij verbleekt. Amerika is een gestolen land, Nederland is Nederland, zoals andere europese landen. Amerika is begonnen als Amerika, Europa is begonnen als allemaal aparte landen.

    Europese volkeren hebben allemaal een bepaalde indentiteit, men onderschat in EU de trotsheid van een volk. Het onderwerpen van een volk aan een eenheidsworst is altijd bloedig afgelopen. Mensen die pro europa zijn storten alle europese landen in ellende. We moeten dit stop zetten…

    Reactie door MAD — maandag 14 juni 2004 @ 12.14 uur

  16. Ik zie net op TV dat de voorzitter van het Europarlement de nieuwe tegenstanders van Europa in dat parlement heeft gevraagd om de vogende keer te doen waar ze voor staan(bedoeld is :wegblijven) Zou hij met zijn vriendjes wel graag willen denk ik

    Reactie door Aad Sweep — maandag 14 juni 2004 @ 19.03 uur

  17. Hoe nu verder met dit Europa, rechts heeft gewonnen en de meerderheid bleef thuis.

    Reactie door hans stoop — dinsdag 15 juni 2004 @ 0.34 uur

  18. Word nog veel erger in EU, zie belgie, extreemrechts gewoon 2de grote partij. Trouwens als je goed oplet, gebruiken ze dezelfde kleuren, stropdassen en propaganda stijl als Fortuyn destijd deed. Ik vraag me weleens af…stel je krijgt een vreselijk ruk naar extreemrechts. Moet je dat dan zien als democratie ? of moet je het met geweld bestrijden ?

    Eigenlijk vindt ik dat iedere democratie maar moet stoppen bij extreem.

    Reactie door MAD — dinsdag 15 juni 2004 @ 10.05 uur

  19. Hoe kijken de SP’ers aan tegen de opkomst van extreemrechts in de Belgische politiek. En dan met name de rol die extreemrechts zou kunnen gaan spelen in Europa ? Een 2 partijen stelsel zou dit soort uitwassen tegen kunnen gaan. Niet dat ik daar voor ben, maar extreemrechts als partij zie ik ook niet zitten.

    Reactie door MAD — dinsdag 15 juni 2004 @ 10.08 uur

  20. Dat het allemaal niet veel te betekenen heeft werd me gisteren duidelijk toen ik de uitslagen op Europees niveau zag. Nagenoeg alle bewegingen van de europese lijstcombinaties hadden een tegengesteld effect van die van de Nederlandse uitslagen. Vb. de EVL waar de SP mee verbonden is verloor in Europa maar won in Nederland via de SP, het CDA verloor in Nederland maar de christen democratie ging er licht op vooruit in Europa. Zien wij het nou gewoon beter dan de rest?

    Reactie door Opheffer — dinsdag 15 juni 2004 @ 11.18 uur

  21. Ik heb begrepen dat van Verhofstadt ook de buitenlanders mochten stemmen en dat ze massaal op Vlaams Blok hadden gestemd.

    http://www.a-z.be/020318kiesplichtallochtonen.html

    http://www.vrijemeningsuiting.org/index.php?p=arrest

    http://www.2link.be/index.php?zone=dochter&dochter=strafrecht-strafuitvoering

    Reactie door favos — dinsdag 15 juni 2004 @ 11.45 uur

  22. @Mad: Inderdaad, Nederland is geen democratie.

    Reactie door ReneR — woensdag 16 juni 2004 @ 9.39 uur