Verwenzorg

Gisteren had ik ‘n bijzondere ontmoeting met ‘n bijzondere vrouw, Joke Zwanikken-Leenders uit Den Bosch.

Ze kwam speciaal naar Den Haag om me ‘n boek te overhandigen over verwenzorg voor (met name) mensen die aangewezen zijn op de GGZ (de geestelijke gezondheidszorg).

Op ‘n kaartje schreef ze:

Aan verwennen raak je nooit gewend. Op chique met de taxi naar kasteel Maurick. Samen oliebollen eten op de kermis. Een kerstpakket voor alle mensen.
Een ander verwennen is dubbel genieten! Met je mooiste kleren aan naar een museum. Een grote slagroompunt bij de koffie. Als heuse ster naar een musical. Met z’n vieren naar de Efteling! Pannekoeken eten in de stad.
Samen gezellig naar de markt, dát is pas marktgericht denken!

Geweldig toch?

Joke vertelde me dat ze vorige week in ‘n verpleeghuis was waar ze rond koffietijd het volgende aantrof.

Mensen in ‘n zaal. Een grote pan met koffie. Suiker erbij, melk erbij, roeren en klaar is de koffie om uitgeserveerd te worden. Iedereen kon één kopje krijgen.

Natuurlijk raakt iedereen door dit soort wantoestanden gefrustreerd, niet alleen de bewoners maar ook het personeel dat echt wel weet dat dit niet de manier is.

Joke: ‘Veel goeie verpleegkundigen verlaten nu de zorg omdat ze mensen niet de zorg kunnen geven waar ze recht ophebben…’

Op www.publiekesector.nl staat ‘n beschrijving van het werk van Joke.
(zie hieronder)

Verwenzorg
Casenummer: 1563

Samenvatting:
In dit project ondernemen vrijwilligers, familie of verpleegkundigen een bijzondere activiteit met ernstig chronisch psychiatrische patiënten, die niet in het dagelijkse zorgpakket is opgenomen.
——————————————————————————–

Aanleiding en doelstelling

Bij psychiatrische patiënten, zeker de zogenaamde langdurig zorgafhankelijke, is vrijwel altijd sprake van (ernstige) tekortkoming van natuurlijke behoeften en het algemeen welzijn. ‘Verwennen net iets meer… aandacht door vrijwilligers’ wil ervoor zorgen dat vrijwilligers samen met een cliënt zaken ondernemen die zij anders nooit doen. Dit kunnen dingen zijn die voor u en mij heel gewoon zijn: een frietje eten op de hoek, of juist heel sjiek gaan eten in de stad, een theater bezoeken of een bezoek brengen aan de geboortestreek. Deze mensen kunnen deze activiteiten niet alleen ondernemen en steun van een vrijwilliger is hierbij welkom. Een vrijwilliger kan naast steun bovendien ook goed gezelschap zijn.

Aanpak

Verwenzorg is praktisch begonnen met een kistje lekkere verse kersen voor patiënten. Sindsdien staat de kers symbool voor de verwenzorg. Voorbeelden van verwenzorg zijn: een high tea voor chronisch-psychiatrische patiënten in een kasteeltuin, kerstpakketten voor daklozen etc.

Verwenzorg moet sprankelen en moet niet ingekaderd worden in een beleidsnota of protocol. Natuurlijk mag verwenzorg een vaste, structurele plaats krijgen in de zorg. Maar mensen verwennen -denk daarbij aan de basale dingen- laat zich niet plannen of timen. En het moet ‘in’ de mens zitten. Verplicht verleende verwenzorg is geen verwenzorg.

De verpleegkundigen en verzorgenden die dagelijks in contact staan met deze mensen maken hierbij het verschil. Zij bepalen voor een groot deel wat er gebeurt en wat niet. Zij bepalen of de patiënten passief de dag doorbrengen, of de maaltijd een plezierige gebeurtenis is of niet, of er iets te lachen valt en of er iets is om naar uit te zien in de nabije toekomst.

Verpleegkundigen en verzorgenden geven aan dat zij zo weer kunnen genieten van het zorg verlenen. En dat is belangrijk, ook voor de mensen waarom het gaat: de chronisch zieke mensen. Zij merken het verschil wel tussen de zorg die met liefde gegeven wordt en de zorg die ‘volgens protocol verstrekt wordt’.

De financiering van verwenzorg

Het extra mooi opdienen van de maaltijd van een patiënt kost nauwelijks geld, net zoals een aai over de bol. Voor het overige worden verwenzorg-acties veelal bekostigd uit giften of sponsoring van bedrijven en instellingen of concrete bijdragen in de vorm van gratis toegangskaarten voor tennistoernooien en musicals, het door restaurants of attractieparken aanbieden van volledig verzorgde arrangementen voor een aantal patiënten.

Resultaten

Alle medewerkers in de zorg, maar vooral patiënten, hebben er baat bij. De kwaliteit van leven van chronisch zieken en minder bedeelden verbetert, omdat zij zelf een wens mogen indienen en die dan vervolgens met een naaste, verpleegkundige, familielid, vrijwilliger of belangrijk persoon kunnen realiseren. Samen is altijd leuker dan alleen, de eenzaamheid wordt doorbroken. De ene dag op stap hebben zij de hele dag de aandacht. Na een dagje uit kunnen patiënten er weer een hele tijd tegen en hebben ze een positief verhaal om te vertellen. Dit heeft effect: degene die verwent, leert inzien dat patiënten ook heel gewone mensen zijn met heel gewone wensen en verlangens.

Na drie jaar is de term Verwenzorg landelijk overgenomen en in de Week van de chronisch zieken is er een landelijke Verwendag, die overgenomen is door alle zorginstellingen. Er is erg veel positieve publiciteit geweest door televisie, tijdschriften en dagbladen. Het project heeft de ZonMW-prijs gewonnen.

Leerpunten en navolging

De landelijke cliënten- en familieraden hebben Verwenzorg overgenomen. Ook de dak- en thuislozen behoren tot de doelgroep. De documentatie is inmiddels ook in het Engels vertaald. Prof. dr. June Clak, hoogleraar Verplegingswetenschappen, heeft in Engeland het idee overgenomen. Op 7 mei 2004 verschijnt het boek Verwenzorg.

Voorbeeldsite

http://Weekvandechronischzieken-website, op het net ook te vinden onder GGZ Nederland, zoeknaam Zwanikken-Leenders, Joke Leenders en verwenzorg

Website organisatie

http://www.verwenzorg.nl

Opmerkingen

Op dit moment (maart 2004) wordt wetenschappelijk onderzoek verricht naar Verwenzorg door dr. B. van Meijel ( lector Hogeschool InHolland/onderzoeker UMC Utrecht) en mevr. E. Breedveld (onderzoeker Universiteit Tilburg). Onderzocht wordt wat de effecten van Verwenzorg zijn bij patiënten en hun familie zijn.

Opties voor delen:
  • NuJIJ
  • eKudos
  • del.icio.us
  • Digg
  • Google Bookmarks
  • email

woensdag 16 juni 2004 :: 10.15 uur

17 Comments

17 reacties

  1. Inderdaad dit is de manier hoe je met de “zieke” mens om moet gaan hierdoor voelt een mens zich beter(ondanks het ziek zijn).

    Chrisinactie

    Reactie door chrisinactie — woensdag 16 juni 2004 @ 10.36 uur

  2. Hoi allemaal.

    Een paar jaar liep ik langs de Pauluskerk in Rotterdam, mensen werden daar geknipt, opgemaakt, haren werden gewassen etc..
    Ik ben er effe stil gaan staan en zag de mensen die ik elke dag zie wordtelen met hun leven (ik kom er elke dag langs) lachen en trots naar buiten lopen, ze voelde zich ff een waardig mens. Mijn respect voor die vrijwilligers die dat initiatief genomen hadden. Meten met de menselijke maat is dan ineens erg menselijk en mensen die de VVD uitschot noemt worden weer mensen met een gezicht.
    Mensen die andere mensen uitschot en tuig noemen zijn dat eigenlijk zelf.
    Deze mensen hebben aandacht nodig en verzorging, in plaats van politie en repressie.
    Durven wij het aan mensen weer te meten met een menselijke maat?

    Reactie door Jack Do — woensdag 16 juni 2004 @ 20.39 uur

  3. verwen zorg leuk . maar wat ik lees lijkt mij doodnormaal !!!! uiteraard wel respect voor mevrouw haar inzet.een wetenschappelijk onderzoek is flauwekul ,want doodnormale dingen hoef je niet te onderzoeken .

    Reactie door henk — woensdag 16 juni 2004 @ 22.29 uur

  4. Elk idee en initiatief is mooi meegenomen.
    Maar heb ik het goed dat het hier gaat om chronisch zieken in verzorgingstehuizen en andere situaties waar verzorgers in het spel zijn?

    Er zijn ook heel wat mensen die in hun eentje tobben met chronische ziekten. Niet allemaal even dramatisch, maar de problemen zijn er toch.
    Mensen die niet naar een receptie kunnen, omdat je er lang moet staan. Mensen die niet even naar de kroeg kunnen, omdat er wordt gerookt, mensen die niet naar een verjaardag kunnen omdat hun gehoorapparaat gaat zingen, noem maar op.

    Zelf ben ik ook chronisch ziek. Diverse aandoeningen zorgen ervoor dat ik snel moe ben. De zorg voor mijn gezin en wat vrijwilligerswerk is de limit. Ik ben in geen 18 jaar op vakantie geweest.

    Omdat het hier gaat om niet direct zichtbare zaken gaat alle TLC aan mensen zoals ik voorbij.

    Ik zit er doorgaans niet mee; ben allergisch voor kersen, LOL!

    Maar het is natuurlijk wel zo dat je uit alle macht aan het proberen bent buiten de zorg te blijven, maar net zoveel behoefte hebt aan wat aardigheid.

    Het zou zo moeten zijn dat de hele maatshcapppij een andere mentaliteit krijgt.

    Reactie door Molly — donderdag 17 juni 2004 @ 0.04 uur

  5. Ik heb steeds meer het gevoel; dat deze regering eigenlijk het liefste ziet; dat vooral het armlastige/kansarme en hulpbehoevende deel van deze bevolking zichzelf zo snel mogelijk opknoopt.

    Hoe wil je het anders zien, als men weet, dat je nu steeds langer/harder moet werken tot aan je 65e of meer aan toe en het feit, dat steeds meer mensen met ernstige aandoeningen toch maar uit die WAO moeten om te werken? Nederland is in economische zin te vol en dit is hun manier om daarmee om te gaan: “The survival of the fittest”.

    Reactie door ReneR — donderdag 17 juni 2004 @ 10.31 uur

  6. De huidige politici in denhaag boeit het niet wat er met deze mensen gebeurt. Ze zijn emotieloos, kijk Balkenende maar eens in zijn ogen en je ziet een sociaal onderontwikkeld figuur. Het is ver van zijn bed allemaal. Dit soort mensen kan je alleen breken met extreme acties. Parkeer het binnenhof vol met sterfbedden, misschien dat de Haagse onderkruipsels dan eens wakker worden.

    Ik vindt dat gehandicapten en weet ik veel wat voor aandoeningen ten alle tijden gedragen moeten worden door de bevolking. Een goed christen zou dat ook doen, daar kort je geen geld op, kort maar ergens anders. Pomp daar maar extra geld heen, boeit het een gezond persoon nu dat hij iets meer moet betalen voor ‘ziek’ iemand. Had hem ook kunnen overkomen

    Reactie door MAD — donderdag 17 juni 2004 @ 10.44 uur

  7. Schrikbarend dat mensen zo vreselijk geleid worden door geld. Kan niet begrijpen dat mensen iets in neo-liberalisme zien, het is hartstikke asociaal. Een overheid is er niet alleen om de geldzaken te regelen, maar ook om zaken als de verwenzorg normaal en mogelijk te maken.

    Alhoewel ik geloof dat ieder mens iets goeds in zicht heeft, ga ik toch twijfelen als ik de huidige beleidsmakers bezig zie, die moeten welhaast een pikzwarte ziel hebben, en hun hart in ijs hebben veranderd.

    Nederland heeft in de jaren na de oorlog een systeem neergezet waarmee we alle mensen kunnen ondersteunen, en dus ook de zwakkeren in de samenleving. Waarom zou je dat dan gaan afbreken?? Nee het is moeilijk het gedachtegoed van een VVDer voor te stellen, bijna onmogelijk voor mij.

    Reactie door joris — donderdag 17 juni 2004 @ 12.32 uur

  8. @ Joris: veel mensen geloven in het neoliberalisme omdat we leven in een wereld van sneller, harder, groter, meer en beter. De tegenwoordige mens staat namelijk in dienst van het systeem en het systeem staat niet in dienst van de mens. Daarom krijgen alleen de productieven aandacht en blijven uiteindelijk alleen hen over. Met andere woorden: survival of the fittest. Neoliberalisme is een systeem van keihard sociaal-darwinisme. Laten we hopen dat het project van de neoliberale ubermensch zal falen. :(

    Reactie door Daniël O. — donderdag 17 juni 2004 @ 13.43 uur

  9. Bij deze Jan,
    wens ik het platform KEER HET TIJ! veel succes toe vanavond,

    helaas zit chrisinactie vandaag op de reservebank van de gezondheid en die laat het zelfs niet toe om vanavond als supporter op te treden.

    Ik zou willen zeggen: Dans niet alleen jp maar het hele kabinet naar benee

    Reactie door chrisinactie — donderdag 17 juni 2004 @ 13.59 uur

  10. @Daniel O: de neoliberale ubermensch, dat project mag idd falen! Ik snap ook wel dat veel mensen geloven in Neoliberalisme in deze ver-amerikaanse wereld, het probleem is alleen dat men daar zo kortzichtig in is. Als ik ga doorredeneren op de neo-liberale ideologie, dan concludeer ik toch iedere keer dat het eindpunt een middeleeuwse wereld is met horigen en slaven in aftanse krotten zonder enige zekerheid en grootgrondbezitters in grote kastelen met dure auto’s. Mensen moeten toch wijzer dan dat zijn ondertussen.

    Het meest fraaie vind ik nog dat het commentaar van liberalen op socialisme is dat de zwakte van de mens het socialisme niet zal laten werken, te weten: De mensen zouden uitkeringstrekkers worden, alleen maar pakken van de overheid en niet meer werken. Maar als men dat als uitgangspunt neemt (namelijk: de mens is slecht), dan is een neo-liberaal systeem al helemaal gedoemd te mislukken. De uitkeringstrekkers zouden dan gewoon de uitbuiters worden!! Met als gevolg een nog sterkere segegratie van de samenleving, toename van milieuvervuiling, stagnatie van ontwikkelingen (research is dan te duur immers) en ga zo maar door.

    Neoliberalisme is het stomme egoisme van de massa!

    Reactie door joris — donderdag 17 juni 2004 @ 14.25 uur

  11. Oud Staats secretaris Nijs gaat een boek schrijven. Toen dacht okay…en dat doe je met je wachtgeld, terwijl je behoort te solliciteren. Dus je gaat iets proberen te verdienen met geld dat van een ander is. Dat mag helemaal niet. SP ik hoop dat jullie gaan controleren of ze wel solliciteert en of Nijs zich houd aan de werkeloosheidswet.

    Dat geld zou bijvoorbeeld ten goede moeten komen van de zorg.

    Reactie door MAD — donderdag 17 juni 2004 @ 14.40 uur

  12. @ Joris: inderdaad, men is veel te kortzichtg, en dat is het succes van én voor het neoliberalisme. Het is volgens mij niet zo zeer de massa die egoistisch is, maar is er vooral een kleine egoistische groep lieden die deze massa dom weet te houden met een hoop ‘mammon’. http://dictionary.reference.com/search?q=Mammon

    Stapje voor stapje verdwijnen er essentiele onderdelen van onze maatschappij en ons sociale stelsel, in ruil daarvoor krijgen we totaal nutteloze dingen (IJdels bijvoorbeeld). Ik denk dat deze ontwikkeling nog een flinke tijd zal doorgaan, mits we het niet weten om te buigen. Maar uiteindelijk zal het neoliberalisme zichzelf opblazen, omdat het gestoeld is op de meest slechte eigenschappen van de mens. Dat kan gewoonweg niet goed gaan.

    Reactie door Daniël O. — donderdag 17 juni 2004 @ 15.01 uur

  13. @ MAD: Nijs die een boek gaat schrijven? Lieve help! Volgens mij zal dat het meest slechtverkochte boek aller tijden zijn. Echt een verschrikkelijk eng mens, die Nijs. Ik kan me niet voorstellen dat er mensen zijn die dat boek willen lezen. >:(

    Reactie door Daniël O. — donderdag 17 juni 2004 @ 15.05 uur

  14. @MAD: Hoe gaat het heten? “duizend tips om het onderwijs verder af te breken”, en dan in de hoop dat de heer Rutte het gaat lezen?
    of; “de dilemma’s van het hebben van een eigen chauffeur..”

    Reactie door joris — donderdag 17 juni 2004 @ 15.43 uur

  15. Boek zal wel gaan heten ‘tips voor de minima’, want ja dat gaat zij natuurlijk even voelen in haar centjes *not*. Mensen zoals Joke dat zijn de ware schrijvers. Joris het zal best iets onnozels zijn, ze heeft perslot van rekening tijd genoeg om in te teren op haar wachtgeld. Een minimale uitkering zal het niet zijn. Maar eerst gaat ze op vakantie denk ik zo, want ow ow ze zal het best er zwaar mee hebben.

    Reactie door MAD — donderdag 17 juni 2004 @ 15.58 uur

  16. MAD,
    uitkerings trekkers mogen het boek gratis halen,
    kunnen ze er een vuurtje meemaken.

    Reactie door folkert de lepper — donderdag 17 juni 2004 @ 20.40 uur

  17. Ik vindt het een mooi intiatief wat er genomen wordt. Zelf ben ik psychiatrisch verpleegkundige op een woonafdeling en altijd op zoek om wat met de mensen te kunnen doen aan iets extra’s Zo heb ik nu het project zorgboerderij op gezet waarin mensen 1 keer per 2 maanden een dagje heenmogen om allerlei activiteiten te doen. Bv kaas maken geitjes de fles geven creatief met wol roeien etc. Er wordt enorm naar uitgekeken en ook naar de foto’s die ik altijd maak en tentoon stel in de gang van de woning. Echter wij zijn steeds op zoek naar een fonds wat wij zouden kunnen aanschrijven omdat veel mensen vaak geen geld hebben en met een zakgeldregeling zitten waar ze net van kunnen rondkomen. Mijn vraag is dus hoe doe jij dat?
    Groetjes Caroline

    Reactie door Caroline Kreuning — woensdag 25 oktober 2006 @ 12.04 uur