Column: Bart Tromp

(Bart Tromp is onder andere bijzonder hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, Senior Research Fellow van het Nederlands Instituut voor Internationale Betrekkingen ‘Clingendael’, politiek columnist van ‘Het Parool’ en ‘De Gelderlander’, en commentator internationale politiek van ‘Elsevier’.)

Tegen ‘gelijkheid’: willekeur en geld

Het politieke klimaat is er de laatste twee jaar in Nederland niet aangenamer op geworden. Een belangrijk symptoom daarvan is dat het in brede kring salonfähig is geworden om af te geven op het ‘gelijkheidsdenken’ waaraan ons land al veel te lang ten prooi zou zijn gevallen. Typerend is echter ook dat de politici, columnisten en hoofdcommentaarschrijvers die zich verlustigen in het door hen veronderstelde opgeven van het ‘gelijkheidsdenken’ er niet in slagen duidelijk te maken waartegen ze zich richten, noch wat er het alternatief van is.

Ik neem één voorbeeld. Dat is de aanvaarding door een meerderheid van de Tweede Kamer van toegangsselectie tot het wetenschappelijk onderwijs, een voorstel van de inmiddels terecht (maar niet hierom) ontslagen staatssecretaris Anette Nijs. Een besluit dat is begroet als gelukkige afschaffing van het ‘gelijksbeginsel’. Kennelijk bedoelde men hiermee dat tot nu toe geldt dat het eindexamen VWO telt als toegangseis tot de universiteit. Dat is in zoverre een toepassing van het gelijkheidsbeginsel dat iedereen die aan deze eis voldoet, een universitaire studie kan volgen. Wat is daar mis mee? Waarom zouden sommigen die aan deze eis hebben voldaan, wel mogen studeren en anderen, die dat ook hebben gedaan, niet?

De voorstanders van toegangsselectie menen dat naast het VWO-eindexamen een andere toegangsproef beter de meer geschikten voor de universiteit selecteert. Het debat gaat met andere woorden niet over gelijkheid, maar over de vraag wat de beste manier is om mensen voor een universitaire studie te selecteren. Maar zo wordt het door de voorstanders van toegangsselectie niet gesteld. Zij suggereren dat het bestaande systeem iedereen, ongeacht zijn of haar capaciteiten, recht geeft op een universitaire opleiding.

Dit is in twee opzichten misleidend. Alleen degenen met een VWO-diploma hebben dat recht. (Mijn probleem is dat de waarde van dat diploma door een opeenstapeling van ondoordachte ‘onderwijsvernieuwingen’ is uitgehold, maar dat is een andere zaak.) Daarnaast bestaan er helemaal geen wetenschappelijk gefundeerde methoden om op een andere wijze geschiktheid voor het voltooien van een universitaire studie vast te stellen. VWO-eindexamencijfers bleken bij voorbeeld geen enkele voorspellende waarde te hebben Op grond daarvan is indertijd tot loting voor medische opleidingen met een numerus fixus besloten, om geschikte kandidaten niet op verkeerde gronden uit te sluiten.

Op dit moment kent alleen het University College in Utrecht toegangsselectie, feitelijk in strijd met de wet. Hier kunnen wij zien wat het alternatief van selectie op basis van de gelijke waarde van het VWO-eindexamen (afgezien van extra collegegeld)is: Willekeur, gebaseerd op niets anders dan de intuïtie van universitaire bonzen. Met als gevolg dat men hier, in de woorden van Ronald Plasterk, hoogleraar in de microbiologie, die er heeft gedoceerd, moet spreken van een ‘crèche voor rijkeluiskinderen’.

Een aanlokkelijk perspectief voor de Nederlandse universiteiten en de tegenwoordig zo hoog genoteerde ‘kenniseconomie’!

Bart Tromp

Opties voor delen:
  • NuJIJ
  • eKudos
  • del.icio.us
  • Digg
  • Google Bookmarks
  • email

zondag 20 juni 2004 :: 0.34 uur

6 Comments

6 reacties

  1. Het vermogen om te leren is een talent;
    De kunde om te leren is een vaardigheid;
    De bereidheid om te leren is een keuze.
    (Huis Harkonnen)

    Reactie door folkert de lepper — zondag 20 juni 2004 @ 9.42 uur

  2. Zolang de universiteiten worden afgerekend op het aantal studenten dat ze over de eindstreep sleuren heeft iedereen baat bij de huidige situatie, behalve de zonderling die echt iets van wetenschap wil weten.

    Reactie door pom — zondag 20 juni 2004 @ 10.49 uur

  3. “The survival of the fittest” begins…

    Reactie door ReneR — zondag 20 juni 2004 @ 12.05 uur

  4. @ ReneR:

    Begins..? Is het ooit anders geweest dan..???

    Reactie door Ron — zondag 20 juni 2004 @ 13.52 uur

  5. Folkert: SF, daar zit wat in!
    Dune is goed he.

    Reactie door f.baron — zondag 20 juni 2004 @ 22.25 uur

  6. Geachte mijnheer Tromp,

    De woorden “creche voor rijkeluiskinderen”, ook al citeert u Plasterk, zijn volledig ongegrond. Studenten van University College en de Roosevelt Academy betalen exact evenveel collegegeld als andere studenten. Het is een hardnekkig misverstand dat dit niet het geval zou zijn, en het is vervelend dat dit zo dikwijls als argument wordt gebruikt door publieke sprekers en schrijvers. Het betoog valt met het opvoeren van dit soort onjuistheden. Bovendien heeft de heer Plasterk nooit gedoceerd op University College. Wellicht kan de geloofwaardigheid van Plasterk’s artikel in De Volkskrant hierdoor gerelativeerd, en uw eigen mening deels herzien worden.

    Met vriendelijke groet, Thijs van Himbergen

    Reactie door Thijs van Himbergen — maandag 21 juni 2004 @ 11.49 uur