Column: Herman Vuijsje

(Herman Vuijsje is socioloog en journalist. In de jaren tachtig en negentig verzette hij zich in zijn artikelen en boeken vooral tegen politiek-correcte taboes. De laatste jaren schrijft hij veel over de aantasting van het Nederlandse cultuurlandschap door het terugtreden van de ruimtelijke ordening.)

Adriaan, bravo!

Drie reusachtige opblaaskoeien verstoren sinds een paar maanden de zichtlijnen in het Groene Hart. Ja: ‘zichtlijnen’, schrijf ik. Vreselijk jargonbegrip van landschapsarchitecten. Aan het eind van een ‘zichtlijn’ situeren die meestal een ‘element van formaat’. Da’s goed voor de ‘belevingswaarde’.

Ik heb het dus niet zo op landschapsontwerpers.

Het mooiste landschapsontwerp is geen ontwerp maar een groeisel. Zeker in dichtbevolkt West-Nederland, waar ongetelde generaties van boeren, dijkwerkers en ambtenaren een uniek cultuurlandschap hebben voortgebracht. Waardevol én weerloos landschap. Tegenwoordig hebben we de middelen om die erfenis van eeuwen in een paar maanden om te woelen en vol te plempen.

En dat doen we dan ook. Gemeenten en projectontwikkelaars mogen van dit kabinet hun gang gaan waar dat economisch gunstig lijkt. Het rijk trekt zijn handen er grotendeels van af en laat het bieden van tegenwicht over aan de provincies, die daarvoor in geen enkel opzicht zijn toegerust.

En de landschapsontwerpers? Die moeten meedoen, als ze aan het werk willen blijven. Sterker: als er in maagdelijk cultuurland flink wordt ontwikkeld en gebouwd, brengt dat voor hen des te meer brood op de plank. Komt het daardoor dat je ontwerpers en stedenbouwkundigen zo zelden hoort protesteren tegen het prijsgeven van het Groene Hart? In plaats van te roepen dat het mooiste landschapsontwerp van Nederland eraan gaat, grossieren ze in slogans als ‘rastermetropool’, ‘netwerkstad’ en ‘stedelijk veld’. Alsof dat doordachte concepten zijn, nagestreefde beleidsresultaten, in plaats van mooie etiketten voor door niemand beoogde ontwikkelingen.

Ik hou dus niet zo van landschapsontwerpers, maarrr… sommige zijn mijn beste vrienden! Daarbij hoort Adriaan Geuze, de man die die koeien in het Groene Hart heeft laten neerzetten, als protest tegen de verkwanseling van het weidelandschap en het verdwijnen van de horizon. Geuze is directeur van West 8, een bureau voor landschapsarchitectuur in Rotterdam. Ook hij is voor zijn opdrachten grotendeels afhankelijk van overheidsinstanties. Maar hij heeft daarnaast hart voor de zaak.

Nederland morst met ruimte – met de schaarse ruimte waarover het beschikt. Voor de regerende politici is dat geen punt; zij aanbidden de vrije markt. Bestuurders weten niet hoe ze de ontwikkelingen moeten keren, en willen dat ook niet, omdat ze dat bij de buren ook niet doen. Als dat nog een jaar of tien zo doorgaat, heeft het West-Nederlandse weidegebied definitief plaatsgemaakt voor een onafzienbaar stedelijk parklandschap, een pointillistisch schilderij van woonwijkjes, stadsparkjes, bedrijventerreintjes en natuurgebiedjes met wat villaatjes ertegen.

In zulke omstandigheden, op zo’n moment, zijn beroepen als landschapsarchitect en stedenbouwkundig ontwerper veel meer dan een broodwinning. Het zijn beroepen met een ‘roeping’, een bijzondere verantwoordelijkheid voor de openbare zaak. Daarom zeg ik: bravo Adriaan, ik hoop dat je opblaaskoeien een paar mensen aan het denken zetten.

Herman Vuijsje

Opties voor delen:
  • NuJIJ
  • eKudos
  • del.icio.us
  • Digg
  • Google Bookmarks
  • email

maandag 16 augustus 2004 :: 14.19 uur

16 Comments

16 reacties

  1. Opblaaskoe 2

    Precies 1 maand geleden plaatste ik al een bericht over de opblaaskoe langs de A4 in de Westeinderpolder in Zoeterwoude.
    Vandaag werd ik gebeld door iemand van het tijdschrift Tuin en Landschap die graag die foto wilde gebruiken.
    Ze hebben sinds …

    Trackback door Weblog Bart Vermeulen — maandag 16 augustus 2004 @ 15.35 uur

  2. In Kampen hangen ze ieder jaar een koe (namaak,maar niet van echt te onderscheiden.De dierenbescherming is er zelfs al aan te pas gekomen)aan een toren.Volkloristisch gebruik of zoiets.Kan ook futuristisch beschouwd worden.
    Ik hoorde vorige week een paniekerig programma dat Nederland leeg liep.Er gingen meer mensen weg alsdat er bijkomen.Nu niet een erg rooskleurig vooruitzicht voor de project ontwikkelaars.

    Reactie door Medi — maandag 16 augustus 2004 @ 16.55 uur

  3. De column is me uit het hart gegrepen. Ik ben opgegroeid nabij het Zuiderpark in Rotterdam. In mijn kindertijd een treurige verzameling sprietjes en geasfalteerde fietspaden die ik zelf nog extra goed heb aangedrukt bij mijn eerste fietspogingen (25 hechtingen). In de loop der jaren begon het er allemaal steeds beter uit te zien, en de laatste tien jaar kijk ik de weinige keren dat ik er ben mijn ogen uit. Een prachtig stuk natuur is het toch nog geworden. Geen wonder dat ons briljante gemeentebestuur danig in de stress schoot. Landschapsarchitecten en meer van dat soort overbetaalde overbodigen hebben reeds voor vele duizenden euro’s plannen getekend, en over een tijdje zijn we weer terug bij af. Een zielige bedoening. Tenslotte kunnen de ontwikkelaars en wethouders daar mooi mee koketteren bij hun vakbroeders. Met natuur maak je geen indruk.

    Reactie door Rik — maandag 16 augustus 2004 @ 18.55 uur

  4. laatst gehoord over inbreidings lokatie,s ,dat is een leuk woord voor het slopen van speeltuintjes en het inpikken van trapveldjes door project ontwikkelaars .met de volledige medewerking van gemeente besturen kots misselijk word ik er van !!

    Reactie door henk — maandag 16 augustus 2004 @ 22.46 uur

  5. Tja henk, het alternatief is het bouwen in het groen om de stad, waar veel stadbewoners voor hun plezier recreeren. Dat is trouwens ook een trend en de recreatie om de stad neemt alleen maar toe.
    Niet dat ik pleit voor het volbouwen van ieder trapveldje en dat hoeft ook helemaal niet, maar hier en daar kan binnen de bebouwde omgeving best ingebreid worden.
    Denk aan verouderde industrieterrein/ bedrijfsterreintjes in de stad enz.

    Reactie door Bart Vermeulen — maandag 16 augustus 2004 @ 23.58 uur

  6. bart (5)ben het met je eens , maar bij ons in geldrop/mierlo worden voetbal velden .opgedoekt voor industrie terreinen , terwijl notabene 30% van het huidige bestand leegstaat. en die inbreidings lokaties zijn alleen gesitueerd in de volks wijken ,daar word echt iedere vierkante meter volgebouwd . terwijl ook bij ons steeds meer bos verdwijnt voor dure villa,s

    Reactie door henk — dinsdag 17 augustus 2004 @ 2.53 uur

  7. @ Henk (6):
    Een bekend verschijnsel. Het past hier om een voorbeeld uit Utrecht te geven. Het College van B&W (Leefbaar Utrecht, PvdA, VVD en CDA) wil een groot aantal groenstroken in de stad volbouwen. Dit om gaten in de begroting -ontstaan door bekende prestigeprojecten als Hoog Catahrijne- te dichten. Dus belangrijke lange termijn-waarden zouden moeten worden opgeofferd aan korte termijn-voordeeltjes. Het is ook in strijd met het Collegeprogramma, dat belooft de stad juist groener te maken. Er is al met succes actie tegen gevoerd (Tweede Pinksterdag). Enkele plannen zijn geschrapt. Maar juist in de armere wijken, die het groen zo hard nodig hebben, is de dreiging nog niet vorbij. Er is zelfs nog een groot aantal geheime locaties, die volgens de betrokken wethouder zelf “nóg gevoeliger” liggen! Hij zei verder “niet tegen de wind in te gaan plassen.” Het is dus zaak de komende tijd goed te laten merken uit welke hoek de wind waait!

    Reactie door Olav Meijer — dinsdag 17 augustus 2004 @ 10.23 uur

  8. @ Medi

    Die koe in Kampen is best van echt te onderscheiden en wordt daar neergehangen als er in de zomer 6 weken lang elke donderdag een Ui(t)markt is. Denk niet dat dit in de categorie ‘landschapsvervuiling’ past…
    Wel een leuk tafereel ieder jaar weer trouwens, het hijsen van de koe… ;)

    Reactie door Mirella — dinsdag 17 augustus 2004 @ 10.46 uur

  9. Mirella,

    Je hebt gelijk.Die koe heeft niets met landschapsvervuiling te maken.Geloof dat het verhaal erachter iets met het i.q van Kampenaren te maken had.Koe geeft niet genoeg melk,maar als je hem helemaal tot boven aan de toren hijst gaat hij veel melk geven.Zo iets was het toch?In de jaren 90 zijn er wel mensen naar de dierenbescherming gestapt,omdat ze dachten dat die koe echt was.Het doet mij meer denken aan de toekomst van de omgeving van Kampen,waar je nu nog wel koeien in de wei ziet,maar wanneer gaan ze ook hier het groene hart van Nederland achterna?Zal dan ook nog het enige beeld van een koe,bungelend aan een toren,zijn.

    Reactie door Medi — dinsdag 17 augustus 2004 @ 11.27 uur

  10. @ Medi

    Kampen profileert zich graag als ‘wereldstad’ en groeit ook steeds meer naar Zwolle toe. Geloof dat ze zelfs al plannen hebben om dingen samen te gaan doen, op allerlei vlakken. Ze zijn al bezig de boerderijen op te kopen tussen Kampen en Zwolle om daarna het hele stuk vol te bouwen. Ik vind het vreselijk, laat het ‘platteland’ lekker platteland blijven. Maar nee, alles moet wijken voor woningbouw en/of industrie… Lang leve de economie.
    Gelukkig woon ik sinds kort op het ‘echte’ platteland, met beschermd dorpsgezicht ergens in de provincie Groningen, dus hier zullen ze nooit een megastad kunnen gaan bouwen zoals ze bij Zwolle van plan zijn.
    Mis Kampen ook echt niet 8)…
    Enne… over het IQ van Kampenaren kun je het maar beter niet hebben. :)

    Reactie door Mirella — dinsdag 17 augustus 2004 @ 11.53 uur

  11. Het is zeker wel heel erg fout dat ik de column niet gelezen heb, maar slechts genoten heb van het plaatje?

    Reactie door Lucy — dinsdag 17 augustus 2004 @ 13.04 uur

  12. Inderdaad een mooi plaatje! :D
    Dat zag je in Kampen trouwens ook nog wel hoor, overstekende koeien… Die kom je uiteraard altijd tegen als je eigenlijk al te laat bent voor een vergadering, maar ja… Moest er altijd wel om lachen ;).

    Over koeien gesproken… Heb er gisteren een opgegraven in de tuin tijdens het uitgraven van de vijver… :? (zie weblog)

    Reactie door Mirella — dinsdag 17 augustus 2004 @ 13.27 uur

  13. @ Lucy (11):

    Genieten mag wel, hoor!

    @ Mirelle (12):

    Als je maar geen oude koeien uit de sloot haalt!

    Reactie door Olav Meijer — dinsdag 17 augustus 2004 @ 13.52 uur

  14. @ Olav

    Daar hou ik nou net wel van… ;) Doorzaniken over bepaalde onderwerpen, tot frustratie van velen. Vooral als ze voor zichzelf het onderwerp gesloten hebben. Maar je bereikt er meestal wel mee wat je wilt…

    Reactie door Mirella — dinsdag 17 augustus 2004 @ 22.56 uur

  15. goed nieuws in het centrum van geldrop komt weer plaats voor veel groen ? een winkelier heeft een vergunning aangevraagt voor de opslag van 10.000 kilo consumenten vuurwerk er schijnt een nieuwe wet te zijn ,die dit mogelijk maakt . dus mensen houd de besluiten lijsten van B&W in uw gemeente in de gaten .want deze regering heeft van enschede niets geleerd . ik ga alvast een pandje huren in den haag bij het binnenhof ,en vraag een vergunning aan .handig toch??????

    Reactie door henk — donderdag 19 augustus 2004 @ 2.34 uur

  16. Godzijdank woon ik nog in een dorp, Wouwse Plantage, waar op veel plekken inderdaad alleen koeien, maisvelden en een eenzame boerderij te zien zijn. Krijg ik verdomme deze week een brief van de gemeente Roosendaal dat deze uithoek is bestempeld als “groeisector intensieve broeikasteelt”. Wég eeuwenoud landschap, wég nachtelijke duisternis, wég vogels, kikkers en konijnen. Leve het vrachtverkeer, de illegale onderbetaalde werknemers, de giftige bestrijdingsmiddelen en verwarmingsinstallaties.

    Is het rechts om behoudend te zijn? Ik ben links, en vóór behoud van het mooie landschap waar ik woon. Niemand hier heeft behoefte aan verandering. De enigen die dat wel hebben zijn zakenlieden met eurotekens in hun ogen, die nog een stukje ongerept Brabant hebben ontdekt waar ze hun gang kunnen gaan.

    Reactie door Olav ten Broek — donderdag 19 augustus 2004 @ 3.34 uur