‘Zet een moratorium op privatiseringen’

Een column in het Financieël Dagblad van Edith Snoey, voorzitter van Abvokabo FNV, de grootste vakbond in de publieke sector.

De afgelopen jaren is op grote schaal een proces ingezet van privatisering en liberalisering van overheidstaken, zoals de energiesector, het busvervoer, de uitvoering van de sociale zekerheid, de post, de telefonie en, meest recentelijk, ook in de zorg. Dit proces, dat is aangespoord door Europese regelgeving, is onder het huidige kabinet in een stroomversnelling geraakt. In een fors aantal gevallen heeft de privatisering en liberalisering echter niet geleid tot de gewenste effecten van een betere kwaliteit van de publieke dienstverlening. In een aantal andere gevallen, bijvoorbeeld in de onderwijssector, zijn de gevolgen nog totaal onduidelijk. Er moet daarom een moratorium op verdere liberalisering komen.

Vanaf vandaag behandelt de Tweede Kamer de begroting van het ministerie van Economische Zaken. Daarbij zal veel aandacht uitgaan naar de plannen van het kabinet voor meer commerciële concurrentie in de publieke dienstverlening, principes uit het bedrijfsleven, zoals winststreven en faillissementen, worden als het aan het kabinet ligt ook in de publieke dienstverlening toegepast De commercialisering van de publieke sector brengt grote risico’s met zich mee. Werknemers zijn de eersten die met die risico’s worden geconfronteerd: concurrentie op als arbeidsvoorwaarden, faillissementen en verlies van werkgelegenheid. Ook de kwaliteit en de toegankelijkheid van de publieke diensten voor consumenten zijn in het geding. Onder het mom van keuzevrijheid wordt de consument geconfronteerd met ondoorzichtige verschillen in prijs en kwaliteit. Daardoor is keuzevrijheid in de praktijk veelal een illusie. Bovendien worden burgers vaak met hoge overstapkosten geconfronteerd. Het is niet voor niets dat een studie van het CPB bevestigt dat het liberaliseringproces in de energie- en zorgsector niet tot de beoogde effecten heeft geleid.

De kwaliteit van de publieke diensten is de basis voor het welzijn in onze samenleving. Een welvarende en solidaire samenleving komt niet tot stand zonder goede, voor iedere burger beschikbare publieke diensten. Het is daarom van belang dat de overheid verantwoordelijk blijft voor publieke belangen als betaalbaarheid, kwaliteit en leveringszekerheid van publieke diensten. Om dat te waarborgen is er, zowel op Europees als op nationaal niveau, een helder en sociaal wettelijk kader nodig, waarbinnen de dienstverlening moet worden geleverd. Binnen dat kader moeten instellingen wel voldoende worden geprikkeld om kwaliteit te leveren. Burgers verwachten immers terecht dat zij waar voor hun (belasting)geld krijgen. Gelukkig is er een goed alternatief om tot kostenbeheersing en een hogere kwaliteit van de publieke dienstverlening te komen. Dat alternatief is samenwerking. Door intensief samen te werken, kunnen publieke dienstverleners zich beter richten op hun maatschappelijke kerntaak. Bovendien zijn instellingen op deze manier in staat hun kosten drukken en te leren van wederzijdse ervaringen. Maar om de kwaliteit van de publieke dienstverlening duurzaam te garanderen, moeten publieke instellingen de ruimte krijgen de bedrijfsvoering voor een belangrijk deel naar eigen inzicht in te richten. Geef ze de ruimte hun dienstverlening efficiënt en servicegericht te organiseren.

Dat kan worden bereikt door uitbreiding van benchmarksystemen en door werknemers en burgers meer bij de kwaliteit in de publieke dienstverlening te betrekken. Bij ‘benchmarking’ vergelijken twee of meer organisaties hun eigen bedrijfsvoering, management en prestaties met die van een voorbeeldorganisatie die erg goed presteert. Benchmarking stimuleert leren van elkaar en prikkelt organisaties om zo goed mogelijk te presteren. Maar benchmarking zorgt ook voor meer transparantie en openheid. Zo kan de publieke sector laten zien dat belastinggelden op een goede manier worden besteed. Bovendien zouden burgers en werknemers in de publieke dienstverlening meer zeggenschap en invloed moeten krijgen. Individuele wensen en behoeftes kunnen op die manier beter worden gearticuleerd, waardoor instellingen beter in staat zijn kwaliteit op maat te bieden. Zorg dat werknemers meer zeggenschap over hun werk en prestaties krijgen. Professionals moeten maatwerk kunnen leveren en de ruimte hebben om rekening te houden met de bijzonderheden van individuele situaties Abvakabo FNV is niet overtuigd van de heilzame werking van commerciële concurrentie in de publieke sector.

Het kabinet en de Tweede Kamer zouden er verstandig aan doen zich te bezinnen op de effecten van het privatiserings- en liberaliseringbeleid van de afgelopen jaren. Duurzame verbetering van de kwaliteit in de publieke dienstverlening vraagt om andere en betere maatregelen.

Opties voor delen:
  • NuJIJ
  • eKudos
  • del.icio.us
  • Digg
  • Google Bookmarks
  • email

woensdag 02 november 2005 :: 9.39 uur

14 Comments

14 reacties

  1. Benchmarking, het toverwoord ook binnen onze gemeente. Dat gegevens zoals verleend door diegenen die meedoen vaak niet kloppen en het systeem hierdoor dus waardeloos wordt, schijnt er weinig toe te doen. Het zou wel kunnen werken indien er hele heldere te toetsen criteria worden opgesteld en organisaties die misleidende gegevens publiceren zwaar bestraft worden.

    Reactie door kaatje — woensdag 2 november 2005 @ 14.05 uur

  2. Al die liberaliseringen zoals bij de post hadden niet gehoeven. Ik werk zelf bij de post en zie dagelijks hoe de mensen worden uitgeknepen omwille van de winst die in de zakken van de hoge heren verdwijnt. Als medewerker heeft de privatisering van TNT weinig opgeleverd, behalve dan dat de snelle jongens die weinig van de post weten bepalen wat er gebeurt. Dit alles voor het eigengewin natuurlijk.

    Zo is dat in meerdere sectoren. De burger is er echter niks mee opgeschoten: energie is niet goedkoper geworden, de bus, trein en taxi ook niet en de post komt niet sneller aan dan vroeger…

    Met andere woorden: men heeft de boel belazerd. Slechts een kleine groep is beter geworden van dit beleid: de hoge dames en heren…Voor de rest maakt het allemaal geen bal uit.

    Reactie door DJ Digital — woensdag 2 november 2005 @ 14.28 uur

  3. Beoogde effecten? Dat zijn gewoon bezuinigingen. Dus de beoogde effecten worden zeker wel behaald. Dat wij als SP’ers daar een andere invulling aan geven en ook denken aan kwaliteit dat is een ander verhaal.

    Reactie door Tamiem — woensdag 2 november 2005 @ 15.01 uur

  4. Kan iemand voor mij uitrekenen wat één dag leven kost in dit achterlijk land. Wie was het ook weer die zei, “Een maatschappij dient een zo klein mogelijke overheid te hebben, en de onderkant van die maatschappij over te laten aan de maatschappelijke krachten. Ik denk dat ik het zinkend schip “de Staat der Nederlanden” moet verlaten, voordat het te laat is. Maar helaas, vluchten kan niet meer, ik zou niet weten waar naar toe!

    Reactie door The old Henk — woensdag 2 november 2005 @ 15.34 uur

  5. @4 Schuilen kan nog wel, heel dicht bij elkaar.

    Reactie door Gandalf — woensdag 2 november 2005 @ 16.17 uur

  6. Zeveb dinge waarvan Ghandhi zei dat ze ons zullen evrnietigen:
    -welvaart zonder te werken
    -plezier zonder geweten
    -handel zonder moraliteit
    -wetenschap zonder menselijkheid
    -aanbidding zonder opoffering
    -politiek zonder principes

    Mijn interpretatie van dit doemscenario:
    Een land waar de ziel(het geweten) uit is en waar het ego regeert zal ten onder gaan.
    Lozen die ego’s en hulde aan de egolozen.

    Reactie door Tamiem — woensdag 2 november 2005 @ 16.28 uur

  7. Zeven dingen waarvan Ghandhi zei dat ze ons zullen vernietigen:
    -welvaart zonder te werken
    -plezier zonder geweten
    -handel zonder moraliteit
    -wetenschap zonder menselijkheid
    -aanbidding zonder opoffering
    -politiek zonder principes

    Mijn interpretatie van dit doemscenario:
    Een land waar de ziel(het geweten) uit is en waar het ego regeert zal ten onder gaan.
    Lozen die ego’s en hulde aan de egolozen.

    Reactie door Tamiem — woensdag 2 november 2005 @ 16.29 uur

  8. Ik zou het stom vinden om de markt zomaar in één keer GEHEEL vrij te gooien. Je kunt zeggen GEEF DE MARKT VRIJ. Dan zal BLIJKEN wie de beste is, dus dat NAAST de overheid er concurrentie is. Dat houdt ook de overheid scherp namelijk. Ik vrees echter wel dat de een dan een geweldsmonopolie heeft en budget van benzine-accijns gebruikt voor onderwijs, terwijl een ander die mogelijkheden niet worden gegund. Dus inderdaad een lastig dilemma Jan, dingen zijn niet zo los van elkaar te zien en dat komt juist door de overheidsbemoeienis in allerlei gebieden van het maatschappelijk leven. Alsof je al je producten in de toekomst verplicht bent bij de Aldi te kopen.

    Reactie door W6969 — woensdag 2 november 2005 @ 19.28 uur

  9. 1e regel, stom om overheidsonderwijs totaal te stoppen, sorrie..

    Reactie door W6969 — woensdag 2 november 2005 @ 19.28 uur

  10. 134 – Onderzoek toezicht en privatisering sociale zekerheid
    1 miljoen euro subsidie voor Groningse juristen
    Datum: 1 november 2005
    De Stichting Instituut Gak te Hilversum heeft een subsidie van rond 1 miljoen euro toegekend aan onderzoekers van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid. Met het bedrag kunnen zij onderzoeken in hoeverre het publieke belang bij een juiste en toereikende uitvoering van een meer privaat stelsel van sociale zekerheid gewaarborgd is. Ook bekijken zij in dit verband hoe het publieke toezicht op de uitvoerders van dat meer private stelsel moet worden ingericht. Het project, dat op 1 januari 2006 begint, beslaat een periode van zes jaar en omvat twee promotie- en twee postdoc-onderzoeken.

    Het onderzoeksproject wordt uitgevoerd door de vakgroep Bestuursrecht en Bestuurskunde, in samenwerking met de sectie Arbeidsrecht van de vakgroep Bedrijfsrecht en Europees Recht bij de rechtenfaculteit van de RUG. De begeleiding is in handen van de prof.mr. F.M. Noordam, hoogleraar Socialezekerheidsrecht, prof.dr. J. de Ridder, hoogleraar Toezicht, en prof.mr. W.A. Zondag, hoogleraar Arbeidsrecht.

    Privatisering van de sociale zekerheid
    De vormgeving van de sociale zekerheid in Nederland is de laatste vijftien jaar ingrijpend veranderd. De oorspronkelijk sterke overheidsbetrokkenheid is drastisch aan het verminderen . Op verschillende deelterreinen ontstaan er private en soms ook gecombineerd publiek-private arrangementen. Hét voorbeeld is de privatisering van de Ziektewet. Hierdoor zijn de werkgevers verantwoordelijk geworden voor de opvang van de inkomensderving van hun zieke werknemers, terwijl daarvóór een publieke, collectieve sociale verzekering gold. Privatiseringstendensen doen zich ook voor bij bijvoorbeeld de verzekering van ziektekosten (nieuwe Zorgverzekeringswet), de bijstand (private reïntegratiebedrijven) en de arbeidsongeschiktheidsverzekering (uitvoering door private verzekeraars).

    Publieke controle op private uitvoering sociale zekerheid?
    Die meer privaat ingerichte sociale zekerheid kent eigen systemen van checks en balances om de kwaliteit van de uitvoering te regelen. Dat zijn bijvoorbeeld medezeggenschapsorganen, de vergadering van aandeelhouders of raden van commissarissen. Verder zijn er kwaliteitsmanagament-voorzieningen, zoals benchmarking en certificering, die uit de private sfeer stammen. Maar bieden deze eigen systemen en instrumenten voldoende bescherming van het publieke belang bij een juiste en toereikende uitvoering van de sociale zekerheid, zoals dat onder andere in de Grondwet is verankerd? Voor het waarborgen van de kwaliteit kan het daarom nodig zijn dat er enigerlei vorm van publiek toezicht wordt uitgeoefend op die meer private sociale zekerheid.

    Stichting Instituut Gak
    Het project wordt gesubsidieerd door de Stichting Instituut Gak in Hilversum. Deze stichting is een belangrijke financier van onderzoek op het terrein van de sociale zekerheid. Daarnaast financiert de stichting een aantal bijzondere leerstoelen met betrekking tot verschillende aspecten (juridische, economische etc.) van de sociale zekerheid. Bij de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de RUG financiert zij de bijzondere leerstoel Socialezekerheidsrecht.
    Noot voor de pers
    Meer informatie: prof. mr. F.M. Noordam, tel. (050)363 5765 (RUG) of f.m.noordam@rug.nl

    Laatst gewijzigd: 2 november 2005 09:39

    Reactie door Lezer — woensdag 2 november 2005 @ 19.43 uur

  11. liberaliseren is niks anders als uw en mijn belastinggeld rechtstreeks naar de bedrijven en haar aandeelhouders brengen!simpel .

    Reactie door texas henkie — woensdag 2 november 2005 @ 21.32 uur

  12. Wat mij betreft is er maar een publieke sector die het verdient om geprivatiseerd te worden. En dat is de automobieliteit (ik bedoel het wegennet). Een monopolist kan haarfijn uitrekenen dat het efficienter is om de “omzet” enigzins in te krimpen en toch een beter “resultaat” (meer km/uur) te behalen. Maar daar is een neo-liberale politicus vast te stom voor???

    Reactie door Eric — donderdag 3 november 2005 @ 0.24 uur

  13. Ik heb het gezien in Kassa, pas geleden op TV, hoe mensen bedonderd worden door mekaar kapot concureerende stroomleveranciers. (om maar een voorbeeld te geven) Kwaliteit lijkt op de 2e plaats te staan.
    Wie zit er in godsnaam te wachten op 5 of 6 verschillende energie-bedrijven die langs de deur je een wurg-contract aansmeren (‘want anders heb je geen stroom’)?
    Ik wil dit niet, en volgens mij wil niemand dit.
    Wat is er nou op tegen om 1 algemene overheids-leverancier te hebben, waar ik netjes voor betaal, en die ik dus ook aansprakelijk kan stellen als er iets verkeerd gaat.
    Dat heb ik liever dan allerlei vage bedrijfjes met contractjes, ik wil gewoon dat m’n lamp brand.

    Reactie door Raymond — donderdag 3 november 2005 @ 15.01 uur

  14. 4. Henk had je niet een laddertje waarop je
    hoog en droog kon zitten, of heb ik nu de
    verkeerde te pakken?
    Alle vluchten afgelast? In ieder geval heb
    ik er nog één tegoed, welke vréémde vogel
    daartoe het initiatief neemt wordt een complete verrassing, maar vermoedelijk dan
    toch een ‘paradijs’vogel omringd door duif-
    jes en ééééúwige vrede !
    PsssZalm-zing deze Overheid: lied 13 (?)!

    In wélke liederenbundel vond ik dat toch?
    “DIE VER is, is nabij”….en Wiegel..?..die
    wacht al eeuwen op zo’n ‘ópenbaring’…nu
    is het nog zo’n ballonnetje dat ‘wiegelt’in
    de wind,aan een draadje,aan een draadje…

    Reactie door Madelief — vrijdag 4 november 2005 @ 14.18 uur