Wouter van Dieren

donderdag 20 april 2006 :: 18.45 uur

Wouter van Dieren

Wouter van Dieren is onder andere grondlegger van Milieudefensie. Ik ken hem al vanaf de jaren tachtig. Wouter en milieu in Nederland worden vaak in één adem genoemd. Ter ere van zijn vijfenzestigste verjaardag werd er een symposium gehouden in het Tropeninstituut in Amsterdam; ‘The Limits – Looking Back and Beyond’

Op het symposium sprak ook Dennis Meadows, grondlegger van de Club van Rome. Deze club werd eind jaren zestig opgericht door Europese wetenschappers om hun bezorgdheid over de toekomst van de wereld voor het voetlicht te brengen. Hun voorspellingen deden de wereld op hun grondvesten schudden.

Ik was op dit symposium om te reageren op het verhaal dat Dennis Meadows vertelde. Een verhaal met schokkende cijfers. Mijn reactie was dat wanneer je milieuproblemen werkelijk wereldwijd wil aanpakken, solidariteit en lotsverbondheid noodzakelijke voorwaarden zijn.

Na afloop had ik een gesprek met Wouter over het verhaal van Dennis en de mogelijke oplossingen. Wouter pleit voor een internettribunaal voor groepen die de aarde willens en wetens kwaad doen. ‘Het internet is een machtig instrument om deze groepen aan te wijzen en onder druk te zetten’, aldus Wouter.

Hieronder te beluisteren of hier te downloaden.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Opties voor delen:
  • NuJIJ
  • eKudos
  • del.icio.us
  • Digg
  • Google Bookmarks
  • email

20 Comments

20 reacties

  1. Het lijkt me heel erg belangrijk daarmee aan het werk te gaan. De opwinding over het rapport van Rome (ik kocht het meteen toen het uitkwam) is weggeëbt toen het gevoel ontstond dat het zo’n vaart niet ging lopen. Rustig achteruit zijn we gelopen en nu staan we echt aan de rand van de afgrond; of vallen we al? Ik vrees het laatste. Kunnen we ons nog omdraaien?

    Reactie door Hans van den Berg — donderdag 20 april 2006 @ 20.08 uur

  2. Met de vvd wordt het ook steeds gekker, willen ze straks allochtonen laten kunnen picknicken in het museum om het museum aantrekkelijker voor ze te maken.

    Reactie door Evert Tigchelaar jr — donderdag 20 april 2006 @ 20.33 uur

  3. @2:
    evert: wordt de aarde schade aangedaan door picknickende burgers in een museum?
    groetje,
    blumke

    Reactie door blumke — donderdag 20 april 2006 @ 22.02 uur

  4. @2 blumke — donderdag 20 april 2006 @ 22.02,

    Nee, dat niet maar het is gewoon een idioot idee van de vvd. En picknicken doet je in de open lucht, op een kleedje of aan een picknick tafel.

    Zo zie je maar weer hoe wereld vreemd zulke mensen zijn bij de vvd.

    En gaan ze straks ook nog bier verkopen en gooien ze wat gekleurde lichten aan op zaterdag avond om jongeren te lokken naar de museums?

    Lijkt mij veel beter om b.v. gewoon kunst ten toon te stellen van verschillende culturen zodat bezoekers de verschillen en overeenkomsten kunnen zien tussen de verschillende culturen op het gebied van kunst.

    In plaats van af te dwalen van waar museaus voor zijn gemaakt.

    Reactie door Evert Tigchelaar jr — donderdag 20 april 2006 @ 23.27 uur

  5. Olie weg Multinational weg.

    Laten we maar teakboomjes gaan planten, om arme mensen te helpen,dat is leuk, en dat is ook goed voor schone lucht, en die zielige mensen in arme landen zijn zoooo blij als ze geholpen worden.

    Ja, ik kijk vaak naar RTL7, de VVD moet scherp in de gaten gehouden worden.

    Reactie door cmotor — vrijdag 21 april 2006 @ 6.46 uur

  6. Nou we weten wat de SP te doen staat: twee keer zo groot worden!

    Reactie door Johnito — vrijdag 21 april 2006 @ 9.21 uur

  7. slechts wanneer de laatste boom geveld is
    slechts wanneer de laatste rivier vergiftigd is
    slechts wanneer de laatste vis gevangen is,
    slechts dan zullen we weten dat geld niet gegeten kan worden

    profetie van de Cree indianen

    Reactie door anna — vrijdag 21 april 2006 @ 9.41 uur

  8. @6 Vier keer, acht keer zo groot.

    Sergeant-majoor Verdonk is al bezig om dit tevergeefs te proberen te stoppen.
    kabaaaaaaaaaah atsj, het is om de inhoud, ze commandeert een zaaltje vol bolle directeuren, als ik die spot op RTL7 net zag, zijn de meesten vroeger afgekeurd geworden.

    Over een paar jaar(of korter als Ahmadinejad het wil), als de multinationals ineen-storten door energieproblemen, vraag ik me af hoehoge uitkering die pakken gaan krijgen, en of ze nog bij hun virtuele geld kunnen.

    Reactie door cmotor — vrijdag 21 april 2006 @ 9.48 uur

  9. Heel goed…blijf die lui aan de muur spijkeren, die het niet goed voor hebben met de burger, het land, de wereld, maar er alleen opuit zijn hun zakken te vullen en met oogkleppen op op doordenderen om de huidige econmie nog meer en meer te laten groeien en groeien.

    Er schijnt geen eind te komen aan de inhalige begeerte van groeicijfers en de dollartekens in hun blinde ogen worden steeds groter.

    Zij verzieken de solidariteit, de sociale zekerheden en het milieu!

    Aan de muur met die onverlaten, die alleen de groei van het vermogen met hun ogen willen zien, zij die wegkijken van leed en milieuvervuiling en allang niet meer weten wat arm is en wat een normaal leven leven is!

    Reactie door e.krul — vrijdag 21 april 2006 @ 10.23 uur

  10. Dennis Meadows en zijn club van Rome zijn gebleken charlatans. Geen enkel voorspelling van hen is uitgekomen, maar er schijnt een markt te zijn voor doemdenken.

    Reactie door Diederik — vrijdag 21 april 2006 @ 13.29 uur

  11. @10, o ja Dennis?

    Waar hebben ze dan met hun waarneming finaal mis gezeten?????

    Reactie door chantal — vrijdag 21 april 2006 @ 14.13 uur

  12. @11

    Het rapport “Grenzen aan groei” staat vol met zogenaamd wetenschappelijk onderbouwde prognoses, oa over bevolkingsgroei, en fossiel brandstoffen. Stuk voor stuk zijn die niet uitgekomen.

    Reactie door Diederik — vrijdag 21 april 2006 @ 14.32 uur

  13. @12 Diederik

    De wereldbevolking zal in 2030 pieken op een aantal van ongeveer zeven miljard. De olieproductie gaat ná 2020 drastisch omlaag, de aardgasvoorraden zijn bij een jaarlijkse groei van 5% in 2055 uitgeput. Vervuiling, verlies aan landbouwgronden, ontbossing en verwoestijning gaan sneller en zijn dramatischer dan voorzien, met als gevolg dat de wereldvoedselproductie de komende decennia zal instorten, van 5600 plantaardige calorie-equivalenten nu tot ongeveer de helft daarvan in 2050. Dat zijn de uitkomsten van het standaardscenario, dat, hoewel het geen pretentie tot kwantitatieve voorspelling had, nog schrikbarend actueel blijkt.

    De grenzen aan de groei zijn er nog altijd, net als in 1972, maar de tijd dringt. De Club van Rome had wel degelijk gelijk, en de nieuwste cijfers vormen geen correctie doch eerder een bevestiging van de onheilsboodschappen die destijds vanuit Rome de wereld overdonderden.
    Op vrijdag 15 april presenteert Dennis Meadows zijn nieuwste data. “Limits to Growth, the 30-year update” verscheen al enige maanden geleden, en Meadows is weer op kruistocht. Het RIVM in Bilthoven, waar men intensief met Wereld III werkt, is gastheer.

    Het nieuwste rapport maakt korte metten met alle onzin die jaren lang over de 1972-versie is uitgekraamd. Ook nu weer wijzen de cijfers op dezelfde ontwikkeling van overshoot en collapse van 2030 tot 2050. Commentatoren in de hele wereld schrijven al drie decennia dat Meadows c.s. deze collapse voorzien had en, kijk, we leven nog, de olie stroomt overvloedig, dus Meadows zat ernaast. Hij zou het menselijke vernuft hebben onderschat, want zijn daar niet de techniek en nieuwe hulpbronnen? Hij zou de effecten van de vervuiling verkeerd hebben berekend en hij misrekent zich in de draagkracht van de aarde, die wellicht zelfs twaalf miljard mensen kan voeden.

    In de nieuwste versie wordt met deze gemeenplaatsen de vloer aangeveegd. De essentie van de Wereld III-methodologie zijn de zogenaamde terugkoppeleffecten, de lange-termijndatareeksen en het exponentiële karakter van het groeigedrag. Met dat laatste wordt het contra-intuïtieve effect bedoeld van de herhaalde verdubbeling: als de economie of de bevolking met 3% per jaar groeit, dan schiet ons voorstellingsvermogen tekort om de dan optredende verdubbeling in te schatten: in 23,5 jaar. Bij 25% groei is dat 3,2 jaar.

    Terugkoppelingen zijn de dwars- en kruisverbanden van een ontwikkeling. De menselijke intelligentie denkt gemakkelijker in lineaire rechtlijnige concepten, maar in Wereld III komen die niet voor. Komen er meer mensen op aarde, dan koppelt die groei terug op de voedselproductie, op transport, toelevering, industriële productie, vervuiling, erosie, gezondheid, noem maar op. De vraag is dan hoe de vijf hoofdvariabelen van Wereld III onderling op elkaar reageren: de groeiende productie van goederen, de groei van de wereldbevolking, de groei van de vervuiling, de groei van de voedselproductie en de beschikbaarheid van grondstoffen. Lange-termijndatareeksen worden uitgerekend over de periode vanaf 1900, om aldus vat te krijgen op een zeker momentum of een trend. De meeste reeksen vertonen hockeystickpatronen: langzame groeicurven die eeuwen duren, en dan plotselinge stijgingen.

    Overtuigen deed Meadows al, zeker voor de insiders-systeemanalytici, maar zijn nieuwste gegevens zijn een klasse apart, omdat ze zo duidelijk aantonen hoe naadloos de grafieken van 1972 aansluiten op die van 2004. Destijds telde de wereldbevolking nog geen vier miljard zielen. Voorspeld werd zes miljard in het jaar 2000. Het gerealiseerde getal bedraagt zes miljard! De voedselproductie is in de loop van deze periode weliswaar nog gegroeid, maar het aantal mensen dat in chronische honger leeft is min of meer op hetzelfde niveau van ca. 850 miljoen gebleven. Bovendien moest een enorm areaal natuur opgeofferd worden. De opbouw van broeikasgassen zoals CO2 in de atmosfeer zorgt voor een stijging van de temperatuur, wat vervolgens leidt tot een stijgende zeespiegel, verschuivende klimaatzones en meer extreme weersverschijnselen zoals stormen en droogte. De gevolgen voor de mens vertalen zich in overstromingen, oogstverlies, tropische ziekten en plagen. Destijds werd uitgerekend dat de olieproductie rond 2020 zou gaan afnemen. Dertig jaar later wijzen de wijzers van de olieklok naar hetzelfde jaar. Terwijl de groei omhoog van olieproductie en -verbruik een periode van een eeuw omvat, zal de afname omlaag veel sneller gaan, vanwege de zich steeds weer verdubbelende consumptie, doch weer vertraagd door de dan optredende prijsstijgingen. Bij gelijkblijvend gebruik reiken de mondiale aardgasvoorraden nog tot 2260. Bij 2,8% groei echter maar tot 2075 en bij 5% groei tot 2055.

    Standaardargumenten tegen deze berekeningen en voorspellingen zijn er te over. Meadows behandelt ze stuk voor stuk. Veelgehoord is het commentaar dat het hier slechts om modellen gaat en dat meer onderzoek vereist is. Ik ben erbij geweest hoe men in de hele wereld heeft geprobeerd die modellen uit te kleden of er andere voor de plaats te zetten – en erg overtuigend is dat zelden. Zeer in de mode is de bezwering dat “markt en technologie” de antwoorden zullen aanreiken. Dat is een vergissing: de markt stelt geen vragen die zo ver in de toekomst liggen, leiderschap van marktpartijen die het voedselvraagstuk moeten oplossen is er niet, energie-investeerders kennen een tijdhorizon van vijf tot tien jaar, en de technologiemotor wordt niet visionair aangezwengeld door schaarste, vervuiling of honger, maar door kortetermijnbelangen, wapenproductie of modieusheden als chips en nanotechnologie. Het Nederlandse Innovatieplatform definieert innovatie niet als vraaggestuurd, zoals het hoort, maar als aanbod. Leuke dingen bedenken, dondert niet voor welke schreeuwende vraag van een wereld in crisis. De planeet wordt geplunderd.

    Technologische mogelijkheden zijn er bij de vleet – maar dat blijkt helemaal niets te betekenen. Technisch is het mogelijk om bijvoorbeeld de enorme verliezen van de Russische olie- en gasproductie op te vangen, maar dat gebeurt niet. Technisch is het mogelijk om zeer zuinige auto’s op de markt te brengen (de hybride Toyota Primus rijdt 1:40), maar de koopkrachtige consument kiest voor de 4WD die 1:5 rijdt. Technisch is het mogelijk om de wereld adequaat te voeden door om te schakelen van vlees (= eiwitverlies) naar plantaardig, maar het omgekeerde gebeurt.

    Meadows heeft zijn boeken eigenlijk geschreven om ongelijk te krijgen, om de wereld te bewegen actie te ondernemen en de geschetste scenario’s om te buigen. Nu zijn scenario’s uit 1972 angstwekkend realistisch blijken, is het zaak zijn boodschap serieus te nemen en wereldwijd actie te ondernemen om de ineenstorting van de bestaansvoorwaarden van de mens te voorkomen.

    Wouter van Dieren
    Club van Rome

    Reactie door Wattenstaafie — vrijdag 21 april 2006 @ 14.54 uur

  14. @13 De wereldbevolking zal pieken, dat betekent daarna een afname, zowieso volgt de bevolkingsgroei het “lage” scenario van Grenzen aan de Groei. De hoeveelheid fossiele brandstoffen blijkt veel groter dan in het rapport werd aangenomen. Techniek blijkt eerder een kans voor de mensheid dan bedreiging. En vooral: de voedselproductie blijkt veel sterker te zijn gestegen dan de Club van Rome voor mogelijk hield, namelijk ook exponentieel. Voorts is er politiek en sociale onrust anno 2005, maar niet in veel meer of mindere mate dan 30, 50 of 100 jaar geleden.

    Reactie door Diederik — vrijdag 21 april 2006 @ 16.35 uur

  15. Misschien wel, Diederik. Blijft over dat we al die rijkdommen dan wel eerlijker moeten gaan verdelen en niet hele volkeren laten verhongeren!

    Reactie door L.M. Lembeck — vrijdag 21 april 2006 @ 23.21 uur

  16. Nu lees ik weer dat schiphol moet groeien,
    het is net een ongeneeslijke tumor. Met alle plannen die er verder zijn en liggen , zijn we goed bezig om Nederland echt onleefbaar te maken. Wat heb je aan geld en groei in een onleefbaar nederland.
    Maar je kan het geld wel aanwenden voor je emigratieplannen!
    Maar minster de Geus heeft een pep talk dat we een prachtig land hebben! Dan kan het niet anders of hij is een verwoed vliegtuigspotter, en een liefhebber van vinexlocaties,asfalt,beton en
    bedrijfsterreinen.

    Reactie door m.hemminga — zaterdag 22 april 2006 @ 10.00 uur

  17. Ik hoorde een interview met Wouter v D. zaterdag op de radio: heel realistisch en geen doemdenker.

    Reactie door Diederik — maandag 24 april 2006 @ 9.30 uur

  18. Het hele kwalijke capitalistische idee van het altijd moeten maken van meer winst moet op de schop.
    Neem nu vlees. Het is maar een voorbeeld. Vlees en het eten van vlees moet ontdaan worden van de rare status die het nu heeft. Als er niet zo veel graan tot veevoeder voor de productie van vlees zou worden verwerkt zou er minder honger en dorst in de wereld zijn en minder schade aan het milieu en minder schade aan de dieren. BSE zou ons bespaard gebleven zijn. Maar omwille van de winst heeft de industrie ons de wereld veel kwaad gedaan en ons vertrouwen in ons voedsel geschaad. Het is maar een voorbeeld.
    Waarom hebben we de corporaties en de bedrijven zo veel macht gegeven.
    Wie slaagt er steeds weer in hele volkeren gek te maken met het idee dat een dik vet gouden horloge om je pols, een snelle bak onder je kont en een grote lap vlees in je buik het summum van welvaart is?
    Permanente winst- en welvaarts-vermeerdering gebaseerd op eindige bronnen is olie dom.

    Beste m.hemminga zaterdag 22 april 2006 @ 10.00
    Ik denk niet dat de minister waar u het over heeft vliegtuigspotten ook maar enigzins interessant vind.
    De beste spotterslocaties zijn na 09-11-2001 met de komst van de 5e baan gesloten :(

    Reactie door Koen — zondag 24 december 2006 @ 15.11 uur

  19. @wattenstaafie

    om maar eens uit 1 onderdeel van je scenario te reageren; (de enige keer dat je daadwerkelijk getallen noemt en het is meteen contrair aan je doemdenken :-))
    Als het aantal mensen met 50% toeneemt en het aantal hongerende mensen blijft stabiel op 850 miljoen (waarvan overigens elke er 1 teveel is), betekent dit dat ipv 1 op 5 nu 1 op 7,5 mensen honger lijdt, en dat de groei van de voedselproductie sterker is dan die van de bevolking. De draagkracht van de aarde is dus feitelijk gegroeid!
    En ja, daar zal meer land voor nodig zijn, maar aangezien nu zo’n 4% van het aardoppervlak gebruikt wordt moet dat kunnen lukken. Zeker omdat een verdubbeling van de bevolking geen verdubbeling van het areaal hoeft te betekenen door hogere oogsten per hectare. Voor je stellng dat oogsten juist achteruit zullen gaan, is in rapporten van internationale klimaatorganisaties geen bewijs te vinden.
    Ik begin nog maar niet eens over de rest.

    Reactie door Simon — vrijdag 29 december 2006 @ 10.18 uur

  20. hoe zal de wereld er uit zien over 10 jaar als we zo door zouden gaan met dieren bedreigen???

    Reactie door jhmghnmjhnfx — dinsdag 25 september 2007 @ 13.34 uur