Wetenschappelijke flipperkast

De president van de KNAW (Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen) prof. dr. Frits van Oostrom pleit voor meer geld van de overheid voor wetenschappelijk onderzoek.

Een gezonde eerste geldstroom is een noodzakelijke voorwaarde voor het fundament van de wetenschap, voor continuïteit, voor ware innovatie. Daar bevindt zich immers, aldus Van Oostrom, ‘de kraamkamer van jong talent, het atelier waar enthousiasme moet worden gewekt bij jonge mensen om hun leven aan de wetenschap te wijden’. (KNAW)

Voor de duidelijkheid. De eerste geldstroom is geld dat rechtstreeks van de overheid komt. De tweede geldstroom komt vanuit fondsen en de derde geldstroom is geld vanuit onder andere het bedrijfsleven. Met name de laatste stroom is gevaarlijk voor de onafhankelijkheid van de wetenschap.

Dat onderzoekers door geldstromen worden beïnvloed is in de farmaceutische wetenschap helaas al geen uitzondering meer. Het droogleggen van de eerste geldstroom speelt hier een grote rol in. Veel wetenschappers ondertekenden dan ook het manifest – een initiatief van Agnes Kant – dat de politiek oproept om de onafhankelijkheid van de onderzoekers te versterken.

Van Oostrom zegt het als volgt:

“Het voortdurende hollen naar fondsen heeft van het wetenschapsbedrijf een hyperdynamische flipperkast gemaakt, waarin met veel gerinkel en luminescentie de teller alsmaar hoger oploopt. Maar voor hij het goed en wel in de gaten heeft, staat de onderzoeksleider bij die flipperkast niet eens meer aan de knoppen, maar is hij zelf het balletje.”

Van Oostrom pleit in zijn jaarrede (pdf) voor een substantiële versterking, kwantitatief en kwalitatief, van de eerste geldstroom en daar sluit ik mij heel graag bij aan.

Opties voor delen:
  • NuJIJ
  • eKudos
  • del.icio.us
  • Digg
  • Google Bookmarks
  • email

dinsdag 09 mei 2006 :: 0.16 uur

21 Comments

21 reacties

  1. Helaas kansloos onder dit kabinet. Men geeft liever geld aan (grote) bedrijven, want daar wordt tenminste geld verdiend en dat is goed. Wetenschap kost alleen maar geld en dat is slecht.
    Het liefst zou men de 1e geldstroom helemaal opdoeken, maar dat is natuurlijk te opvallend; dus sluis je geld naar een paar top-onderzoeksscholen zodat je elders door kan gaan met rigoreus koud saneren.

    Misschien speelt ook wel een rol dat politici doorgaans niet gekwalificeerd zijn om na de politiek in zachte wetenschappelijke bedjes te rollen, terwijl het bedrijfsleven eerder geneigd is om wederdiensten te verlenen en tegen veel hogere salarissen.

    Reactie door pablito — dinsdag 9 mei 2006 @ 6.33 uur

  2. Navigeren zonder kennis van coördinaten te
    hebben betekent dat ongecontroleerde geld-
    stromen deels niet meer te onderscheiden
    zijn. Weinig zin heeft het om elke keer on-
    derzoekscommissies in het leven te roepen
    zonder wezenlijk de gevonden knelpunten te
    willen aanpakken en structureel veranderin-
    gen te willen aanbrengen.
    De kanker die toeslaat binnen de Overheid
    en doorwerkt naar het Bedrijfsleven heet:
    belangenverstrengeling. Bestraling zonder
    bezieling is volstrekt nutteloos.

    Reactie door E.Thica — dinsdag 9 mei 2006 @ 7.15 uur

  3. Ik lees:Het atelier waar enthousiasme moet worden gewekt bij jonge mensen.

    Welk enthousiasme?, en hoezo?, die jonge mensen moeten dus heel idealistisch “for free” allemaal leuke dingen bedenken, zodat de hele meute zuigers die boven hun hoofd circelt, lekker kan verdienen?

    Ja hoor, die jonge mensen zijn dom, en die zien dat allemaal niet zo.

    Die gaan zelf ook het ISO-kwaliteitssysteem bestuderen, en de kwaliteit van het onderzoek borgen.

    Reactie door motor — dinsdag 9 mei 2006 @ 8.15 uur

  4. Gispen!!!
    Van Oostrom gispt in dat verband het gebrek aan transparantie in de eigen kring.
    Prachtig woord.

    gis·pen (ov.ww.)
    1 [form.] hekelen => afkeuren
    Geweldig begin van deze dag, nederlands is mooi.
    Van Oostrom bedankt.

    Reactie door kakel — dinsdag 9 mei 2006 @ 8.51 uur

  5. Ze weten alles al, ze weten al dat de mens liefde is, maar ze weten ook hoe ons bang te maken, ons zorgen te geven, te manupuleren etc.

    meer kennis hoef ik niet.

    liefs

    Reactie door hendriko — dinsdag 9 mei 2006 @ 11.17 uur

  6. De Times heeft onlangs weer de Times Higher Education Supplement (THES) uitgebracht.

    7 van de 10 (12 van de 20) topuniversiteiten staan volgens dit rapport (andere rapporten laten trouwens precies eenzelfde plaatje zien) in Amerika.

    Een andere overeenkomst (behalve het feit dat het Amerikaanse instituten zijn) is dat al deze universiteiten (M.I.T., Stanford, Yale, Berkely etc.)geen stuiver van de overheid krijgen.

    Hoe moet ik dit nu rijmen met bovenstaand verhaal?

    Reactie door Wim — dinsdag 9 mei 2006 @ 12.50 uur

  7. Lees ik dit nu allemaal goed?
    Kijk naar het plafond beste Jan.
    Dat peertje is een uitvinding van de tweede kamer of zo?
    Wat denk je dat het doel is van wetenschappelijk onderzoek?
    Stapeltje A-4tjes misschien voor in het archief?
    Alleen het bedrijfsleven kan iets doen met uitvindingen en weten dus welke richting onderzoek moet gaan.
    Alleen slechts door het bedrijfsleven kan jij hier je vaak tendentieuze topics plaatsen.
    1 + 1 = 2 Jan.
    En niet op verzoek van de SP 1,5

    Reactie door Don.Q — dinsdag 9 mei 2006 @ 13.17 uur

  8. Het is in de VS al heel lang gebruikelijk dat topinstituten als M.I.T. en C.I.T. nauw verbonden zijn met het bedrijfsleven.

    De topinstituten willen, en moeten, toponderzoek leveren. Het bedrijfsleven heeft hier ook groot belang bij en investeert flink in deze instituten. Niet alleen vanwege kennis, maar daar halen ze ook het toptalent vandaan.

    Reactie door Duh — dinsdag 9 mei 2006 @ 13.47 uur

  9. “Van Oostrom pleit in zijn jaarrede voor een substantiële versterking, kwantitatief en kwalitatief, van de eerste geldstroom.”

    En net als bij de politiek wil ik dan toevoegen:
    Geen ‘de betaler bepaalt’ taferelen. Willen bedrijven geld storten voor wetenschap? Laat ze het doen in een door de staat opgezet ‘potje’. Echter laat de raad die die gelden verdeelt dan ook voor minimaal 33,333% bestaan uit mensen uit die betalende bedrijven.

    Reactie door Barend vd Berg — dinsdag 9 mei 2006 @ 14.33 uur

  10. Ik denk dat, willen wij deze derde geldstroom reduceren, er wel een grote verandering noodzakelijk is. Academisch onderzoek vraagt veel, heel veel geld, en dit met de eerste stroom opvangen (door overheidssubsidie) betekent een gigantische kostenpost erbij voor de overheid.

    Daarnaast, en dat is denk ik nog belangrijker. Geld in Research stopppen is niet altijd investeren en ook niet meetbaar binnen 4 jaar (een politieke termijn). Ik geloof dat het bedrijfsleven dat wel snapt, alleen de overheid nog niet. Een wetenschapper moet b.v. de vrijheid kunnen hebben om jaren lang onderzoek te kunnen doen. Nu vraagt de overheid echter ieder jaar een planning en doelstellingen in ruil voor de vaak schamele bijdrage, met als resultaat dat een onderzoeker meer als politicus dan als wetenschapper zijn werk moet gaan doen… en dat gaat vaak ten koste van het niveau van het onderzoek. Wetenschappelijk onderzoek is ook vaak het leren van de dingen die fout gaan tijdens het onderzoek (zoals een bevriende promovendus dat van het weekend laatst tegen mij zei). En dat valt moeilijk in een planning voor de overheid te zetten.

    Ondanks dat ik fel tegen inmenging van het bedrijfleven ben, ik geloof wel dat het bedrijfsleven bij onderzoek haar rol heeft, zoals “Duh” om 13:47 hr. ook al zegt. Noem het maar de maatschappelijke verantwoordelijkheid van bedrijven!

    Reactie door Joris — dinsdag 9 mei 2006 @ 14.53 uur

  11. @10

    Bij fundamenteel onderzoek zou het bedrijfsleven misschien wat minder betrokken kunnen worden, maar zeker bij toegepast onderzoek is bijdrage van het bedrijfsleven van groot belang, lijkt me.

    Universiteiten kunnen op dat gebied volgens mij prima samenwerken met de research centra van bedrijven, die kapitaalkrachtig zijn en vaak over dure apparatuur beschikken.

    Met name op dat vlak lijkt mij een sterke wisselwerking tussen universiteiten en bedrijfsleven uitermate handig.

    Reactie door Duh — dinsdag 9 mei 2006 @ 15.25 uur

  12. Eerste, tweede, derde, vierde of vijfde geldstroom.
    Waar denkt eigenlijk de Hr. Marijnissen waar het geld vandaan komt?
    Laat hij even aan het einde van de maand naar zijn bijschrijving kijken.
    Het kan natuurlijk ook zijn dat hij de banken, die hij zo verafschuwt, niet wil laten profiteren van deze financiële transactie en het geld contant vraagt.
    (Het contante geld dat je dan vangt is trouwens ook weer door een bedrijf gemaakt en kost dan ook nog buitengewone administratiekosten)
    De eerste geldstroom, beste Jan.
    Wel, inderdaad. De eerste geldstroom is het bedrag wat wij samen opbrengen via bedrijfsmatige activiteiten en storten in het potje waar jij uit wordt betaald.
    Die tweede geldstroom Jan.
    Die bestaat alleen bij de gratie van het indirect toekennen. Want wederom uit de eerste geldstroom gefinancieerd.
    De derde geldstroom dan beste Jan.
    Dit is het geld dat bedrijven rechtstreeks toevoegen om onderzoek richting te geven en te combineren met de aanwezige knowhow. Hieruit komt in feite uiteindelijk onze (door jou ongewenste?) welvaart.
    Die vierde of vijfde geldstroom Jan? Je weet het echt wel!

    Tenzij je bijvoorbeeld een onderzoek naar de werkelijke haalbaarheid van verkiezingsprogramma’s zou willen onderzoeken met een zwaartepunt op eigen programma brengt dit voor de mensen dus helemaal niks op.
    Trouwens, zo een onderzoek wordt dus feitelijk ook weer betaald uit ons nationaal product en wetenschappelijke waarden schat ik op ongeveer nihil.

    Beste Jan;
    Er is maar 1 geldstroom aan de Debet zijde en dat is het bedrijfsleven.
    Jij staat met al je verhalen gewoon aan de Creditzijde.

    Reactie door Don.Q — dinsdag 9 mei 2006 @ 18.07 uur

  13. Dit is al een heel oude, en dus nog steeds actuele discussie. Eind jaren zestig ontwikkelde de studentenbeweging het idee van de “Kritische Universiteit”. De toenmalige studenten werden zich bewust van de politieke en maatschappelijke beïnvloeding van het wetenschapsbedrijf, en streefden een meer critische, autonome wetenschapsbeoefening na, in het kader van democratisering van de samenleving.
    Door allerlei ontwikkelingen is langzamerhand deze critische instelling weggeëbd aan de universiteiten en hogescholen.

    @ Don Q (7):

    Wat een nonsens weer, Q! “Alleen het bedrijfsleven…kan weten welke richting onderzoek moet gaan.” Als dat zo zou zijn, zou praktisch alleen nog maar onderzoek worden verricht dat gericht is op wintsmaximalisatie c.q. -optimalisatie! Nooit gehoord van het militair-industriële complex, of van het verbond tussen wetenschap en politiek bij de vervaaardiging van atoomwapens? Inderdaad: die zijn “praktisch toegepast”! Tel uit je winst!
    En ooit wel eens van fundamenteel wetenschappelijk onderzoek gehoord? Dat brengt de kennis en het inzicht van de mensheid echt verder. Dat wil niet zeggen dat ondersteuning vanuit het bedrijfsleven helemaal niet welkom zou zijn, of dat er helemaal geen wisselwerking zou (moeten) zijn tussen universiteiten/hogescholen en bedrijfsleven (denk alleen maar aan de instrumenten die gebruikt worden!), of dat niet ook zou moeten worden gedacht aan praktsiche toepassingen van wetenschap.
    Maar het is heel belangrijk dat studenten en wetensschappers zich bewust zijn van de maatschappelijke en politieke contekst waarin zij bezig zijn, en daarover critisch denken. Het is net als de vrijheid van meningsuiting: om goed te kunnen gedijen heeft ook wetenschapbeoefening een grote vrije ruimte nodig.

    Reactie door Olav Meijer — dinsdag 9 mei 2006 @ 18.52 uur

  14. @7 Don.Q — dinsdag 9 mei 2006 @ 13.17,

    Jan Marijnissen weet heus wel dat het peertje (de lamp) niet door de 2e kamer is ontwikkeld. Waar het in het boven staande stukje over gaat is de negatieve beinvloeding van het geld op onderzoeken waarmee het algemeen belang in het gedrang komt.

    Rekenen gaat je misschien goed af maar begrijpend lezen wat minder. Daarom wil je een adviesje geven, lees het stuk nog eens rustig door, en denk eens na over wat je net gelezen hebt.

    Reactie door Evert Tigchelaar jr — dinsdag 9 mei 2006 @ 20.10 uur

  15. # 13 Olav Meijer

    Je zwakke reactie zie ik alleen maar als een bevestiging van het feit dat toch veel SP-ers het spoor volstrekt bijster zijn. Helaas teveel met Jan voorop.
    Maar omdat ik weet dat er ook veel intelligentie verstopt zit in de SP weet ik dat mijn plaatsing tenminste tot overpeinzing zal kunnen leiden.
    De overpeinzing dat mijn plaatsing eigenlijk inhoudelijker is dan het opgooien van een tennisbal in de vorm van een topic door een partijleider die vergeten is waar het in de wereld werkelijk om gaat.
    Soms schaam ik mij het voor Jan Marijnissen op te nemen.
    De SP heeft ondertussen voldoende toekomst als men bedrijfsleven ziet als exponent van zichzelf.
    Misschien is Jan het vergeten…
    We willen dat de condities waarin de minder draagkrachtigen zich bevinden verbeteren.
    We willen dat de werkende mens niet alleen meer netto besteedbaar inkomen krijgt maar onderdeel wordt van door hun zelf opgebrachte bedrijfswinsten.
    Vooral ook willen we de vrijheid die we nu hebben op geen enkele manier beknot zien.

    U en ik zorgen dat er een overheidsapparaat in stand kan worden gehouden.
    Maar laten deze dames en heren niet vergeten dat ze door ons betaald worden.

    Reactie door Don.Q — dinsdag 9 mei 2006 @ 20.32 uur

  16. @15 Don.Q — dinsdag 9 mei 2006 @ 20.32,

    Waar het in de wereld om gaat? Om geld, daar draait alles om, maar is dat wenselijk?
    Er bestaat een verschil waar het om gaat en waar het om zou moeten gaan.

    Waarom blijft het beeld steeds hangen dat de SP tegen het bedrijfsleven is? Ja, tegen het deel dat zich misdraagt door o.a. verijking in de top over de ruggen van de gewone werknemer. Of een bedrijf dat zijn afwel bij een natuurgebied dumpt bijvoorbeeld. De eerlijke ondernemer heeft meer te vrezen van de oneerlijke ondernemer
    dan van de SP.

    Maar goed, als je dat anders ziet moet je het maar zeggen, er is hier ruimte voor discussie.

    Reactie door Evert Tigchelaar jr — dinsdag 9 mei 2006 @ 22.34 uur

  17. Evert, discussiëren met Don Querulant?

    Reactie door Wattenstaafie — dinsdag 9 mei 2006 @ 23.51 uur

  18. Alles van waarde is weerloos.

    Reactie door Sonja — woensdag 10 mei 2006 @ 8.18 uur

  19. Niet het bedrijfsleven brengt de onafhankelijkheid van wetenschappelijk onderzoek in gevaar maar de overheid.

    De overheid hoort zich niet met wetenschappelijk onderzoek te bemoeien en er derhalve ook geen belastinggeld aan uit te geven.

    Reactie door HenriOsewoudt — woensdag 10 mei 2006 @ 9.31 uur

  20. Misschien liggen we straks allemaal aan een CocaCola infuus, beginnende in de kinderopvang.

    Reactie door Sonja — woensdag 10 mei 2006 @ 10.45 uur

  21. @ Don Q (15):

    Citaat: “Je zwakke reactie…..”
    Nou werd ik er dus heel nieuwsgierig naar welke argumenten je tegen mijn betoog in nr. 13 zou geven. Maar….helemaal geen! Je stelt me teleur, Q. :)

    Reactie door Olav Meijer — donderdag 11 mei 2006 @ 15.17 uur