Draai ‘ontmenselijking’ gevangenissen terug

zaterdag 22 juli 2006 :: 4.12 uur

Dit artikel verscheen 22 juli in Trouw

Veel van minister Donner’s plannen voor het gevangeniswezen die woensdag in De Verdieping zijn besproken verdienen steun. We moeten echter wel waken voor een groot gevaar: de ontmenselijking, stellen Jan Marijnissen en Jan de Wit.

Minister Donner neemt met zijn programma Detentie en Behandeling op Maat (DBM) het hele gevangeniswezen op de schop. Hij wil een einde maken aan de veelheid van gevangenisregimes en gestandaardiseerd gaan werken. Er komt veel nadruk te liggen op ‘individueel maatwerk’, met verschillende beveiligingsniveaus en een dagprogramma dat is aangepast aan de lengte van de detentie. Bovendien wordt een gedetineerde gedurende zijn straf aangesproken op zijn gedrag. Een coöperatieve opstelling wordt beloond, wie zich niet aan de regels houdt verliest privileges. Alles met als doel om de recidive aan te pakken, want die is in Nederland al jaren extreem hoog – meer dan 70% van de gevangenen gaat, eenmaal buiten, binnen een paar jaar weer in de fout.

Het is inderdaad hoog tijd voor een ware cultuuromslag. Het idee dat een motiverende benadering van de gedetineerde door de bewaarders kan bijdragen aan de resocialisatie verdient zeker steun. Echter, vanuit het gevangeniswezen horen wij al geruime tijd de klacht dat door de vele bezuinigingen op het personeel de rol van de bewaarder in de heropvoeding volstrekt is gemarginaliseerd. De term ‘bewaarder’ wordt wel heel letterlijk genomen: de medewerkers van de penitentiaire inrichtingen voelen zich vaak gedegradeerd tot sleuteldraaiers. Behalve dat ze amper nog kunnen bijdragen aan pogingen om gedetineerden terug op het rechte pad te krijgen, hebben ze ook minder zicht op de onderlinge relaties. Ze zien en horen minder goed wat er speelt onder hun populatie en dat gaat ten koste van de veiligheid van zowel gedetineerden als personeel. Dat de rol van de bewaarder in de plannen van de minister belangrijker wordt, is daarom zonder meer positief.

Elk voorstel dat leidt tot verbetering van het gevangeniswezen – en daarmee terugdringing van recidive – verdient natuurlijk alle steun. Er is echter een fundamenteel probleem met de plannen van Donner: de manier waarop hij ze wil laten uitvoeren. Het belangrijkste vereiste voor verbeteringen is volgens ons en ‘de mensen in het veld’ dat het persoonlijke contact in de gevangenis weer een hoofdrol krijgt. Maar Donner wil juist dat er ‘arbeidsextensiever’ gewerkt gaat worden: gekwalificeerd personeel wordt vervangen door camera’s. Maar die registreren niet of er iets broeit onder gedetineerden, en camera’s zijn ook niet goed in het motiveren van criminelen om te veranderen. Het is ook dom om het aanbod van onderwijs voor gedetineerden sterk te verminderen. Alleen mensen die na hun veroordeling meer dan vier maanden cel te gaan hebben, maken kans op een opleiding of cursus. Met kortgestraften, vaak jonge mensen die hun eerste stappen op het verkeerde pad hebben gezet, wordt helemaal niets gedaan. Terwijl juist alles op alles gezet moet worden om te voorkomen dat zij ‘op de universiteit van de misdaad’ volleerde criminelen worden. De maatschappelijke kosten daarvan zijn uiteindelijk veel hoger dan van een intensief onderwijsprogramma voor kortgestraften. De gevangenisarbeid wordt straks alleen aangeboden als dat zichzelf terugbetaalt, wat op dit moment bijna nergens het geval is. Dat betekent dat heel veel gedetineerden binnen niet aan de slag kunnen, terwijl juist het aanleren van vaste werktijden en een mentaliteit van aanpakken en volhouden van zeer grote waarde is. Het zou een blunder van jewelste zijn als we hen maandenlang laten niksen en hun laten hand ophouden zonder dat daar iets tegenover staat.

Het snijden in onderwijs en arbeid en het vervangen van geschoold personeel door camera’s zullen er niet toe leiden dat meer gedetineerden op het rechte pad komen en blijven – in tegendeel. Hervormingen hebben alleen kans van slagen als het geen verkapte bezuinigingen zijn en ze worden gedragen door het personeel. De ‘ontmenselijking’ van de gevangenissen moet worden teruggedraaid in plaats van verder worden doorgevoerd. En voor wie vooral naar de betaalbaarheid wil kijken: recidive kost Nederland ontzettend veel geld en investeren in personeel, onderwijs en arbeid is uiteindelijk de beste manier om tot serieuze besparingen te komen.

Jan Marijnissen en Jan de Wit (lid van de Tweede Kamer voor de SP) in samenwerking met de werkgroep Morgen Beter waarin gevangenispersoneel, reclasseringswerkers en (ex-) gedetineerden werken aan een beter gevangeniswezen.

Opties voor delen:
  • NuJIJ
  • eKudos
  • del.icio.us
  • Digg
  • Google Bookmarks
  • email

47 Comments

47 reacties

  1. De normen en waarden politiek van een zekere JPB c.s. heeft juist de burger laten zien dat de norm voor de gewone mens te hoog ligt en de waarde slechts economisch wordt gemeten.

    Reactie door Wattenstaafie — zaterdag 22 juli 2006 @ 4.30 uur

  2. Iedere gevangene zijn/haar eigen onmiddellijk oproepbare psycholoog. En naast de sport- en ontspanningsfaciliteiten, keuzemenu’s, enzovoorts moeten er ook meer mogelijkheden komen om te studeren. Arbeidsdeskundigen, studie-adviseurs, goedbetaald werk dat lijkt op een stageplaats en na afloop van de detentie een startbedrag, huisvesting en een door een reclasseringsambtenaar geregelde en begeleide baan.
    En aan de inrichting van de cellen mag ook nog wel het één en ander verbeterd worden.

    Neem me niet kwalijk hoor, maar de abominabele situatie in sommige verzorgingstehuizen en het ontbreken van hulp/ondersteuning van slachtoffers van gedetineerden staan bij mij iets hoger op de agenda dan het volgende ‘zachte aanpak-plan’.

    Reactie door Nachthenk — zaterdag 22 juli 2006 @ 5.27 uur

  3. @Nachthenk; ik heb al een hoop domme mensen domme dingen horen roepen over gevangenen en het gevangeniswezen. Maar jij spant met je reactie wel de kroon en geeft er duidelijk blijk van er helemaal niets van te begrijpen.

    Ik durf er wat om te verwedden dat je nog nooi een P.I. van binnen hebt gezien en je informatie alleen maar uit de kroeg, vanaf de borreltafel en uit de Telegrof haalt…

    Reactie door Bung Phe — zaterdag 22 juli 2006 @ 8.12 uur

  4. Beste nachthenk, je staart je blind op de korte termijn. Niet investeren in betere gevangenissen betekent dat je over een paar jaar veel meer geld kwijt bent aan bestrijding van criminaliteit en onveiligheid die wordt veroorzaakt door recidivisten. Dat gaat dan ten kosten van veel méér ouderen dan een slimme investering nu.

    Het kan trouwens ook allebei, goede gevangenissen en ouderenzorg: gewoon die JSF’s niet bestellen en eens serieus de jacht openen op witteboordencriminelen. Er wordt in dit land nog altijd meer gejat door stropdassen dan door de spreekwoordelijke kudmarokkaantjes en junkies – al zullen die zogenaamd linkse media altijd de schijnwerpers op de onderklasse houden.

    Reactie door Ellie — zaterdag 22 juli 2006 @ 8.40 uur

  5. Draai ‘ontmenselijkng’ van de samenleving terug.

    Reactie door hutspot — zaterdag 22 juli 2006 @ 11.14 uur

  6. Een gevangenisregime moet afgestemd zijn op terugkeer van een gedetineerde in de samenleving. De plannen van Donner voldoen daar helemaal aan. In de samenleving hoeft een ex gedetineerde nergens op te rekenen. Gevangenissen laten ze daar alvast aan wennen. Overigens ben ik het helemaal eens met Jan en Jan. Maar sociaal en fatsoen beginnen niet in de gevangenis.

    Reactie door hutspot — zaterdag 22 juli 2006 @ 11.26 uur

  7. Ik weet een veel beter middel tegen recidive: strenger straffen.
    Criminelen in de gevangenis zijn kunnen namelijk geen crimineel gedrag vertonen.

    Reactie door BF — zaterdag 22 juli 2006 @ 11.43 uur

  8. @7

    Wel in de gevangenis.

    Reactie door hutspot — zaterdag 22 juli 2006 @ 11.48 uur

  9. voorlopig hebben allerlei internationale criminelen hun hoofdverblijf in nederland omdat het gevangeniswezen hier zo prettig is. moet je eens in colombia, spanje of frankrijk in de gevangenis zitten! dat is pas afschrikwekkend. de softe heelmeesters maken stinkende wonden. en donner is een staatsrechtgeleerde, weet helemaal niets van strafrecht.

    Reactie door hugo — zaterdag 22 juli 2006 @ 12.02 uur

  10. @9 Hugo
    naar mijn idee komt dat doordat de straffen hier heel erg laag zijn.
    en de straf in 90% van de gavallen altijd lager uitvalt dan de strafeis.
    en dat weet iedereen overal ter wereld!

    Reactie door iew — zaterdag 22 juli 2006 @ 12.12 uur

  11. Allemaal leuk en aardig maar wat kost dat allemaal ?
    Ik ben meer voor het 3 strike out principe ofwel 3 maal in de gevangenis betekend levenslang om zo de rotte appels uit de maatschappij te halen.

    Reactie door Meningsuiting — zaterdag 22 juli 2006 @ 12.37 uur

  12. Citaat: Uit tál van psychologische experimenten is bekend dat alles dat onze autonomie vergroot onze voorkeur heeft & alles dat onze autonomie vermindert onze afkeer oproept !

    Justitie heeft een gebrek aam hersencellen.

    Reactie door Lezer — zaterdag 22 juli 2006 @ 12.40 uur

  13. @Meningsuiting; wat denk je dat dat kost?

    Reactie door Bung Phe — zaterdag 22 juli 2006 @ 12.49 uur

  14. @10
    onder gevangeniswezen versta ik ook de hoogte van de straffen al is dat misschien zo niet duidelijk geformuleerd.
    de straffen zijn hier idd bizar laag, nog eens 30% eraf en je kan op je gemak gaan brommen, met tv op je kamer, allerlei sportfaciliteiten , bibliotheek, al la carte eten, etc. en helpt het?

    Reactie door hugo — zaterdag 22 juli 2006 @ 13.16 uur

  15. sorry ik bedoelde natuurlijk @ 14!!!!!!!

    het is ook zo warm……(in de bijlmerbajes had ik tenminste airco op de kamer)

    Reactie door hugo — zaterdag 22 juli 2006 @ 13.20 uur

  16. 12@ Allemaal leuk en aardig maar wat kost dat allemaal ?

    Ik ben meer voor het 3 strike out principe ofwel 3 maal in de gevangenis betekend levenslang om zo de rotte appels uit de maatschappij te halen.
    Reactie van Meningsuiting

    Ja wat kost dat, het is maar goed dat het toetsenbord tranen ongevoelig is anders kreeg ik deze woorden nooit in beeld.
    Ja wat kost dat ??????????????? Simple Control.
    Ik heb mijn hele werkzame leven geld gekost vanaf m’n 14de jaar, tot nu toe 61jaar later. Misschien ga ik nu nog meer geld kosten.
    Maar wie ben ik.
    Je zult maar kinderen hebben!!, wat schoolgaande kinderen die ongevraagd met drugs in aanraking komen. (de meesten zijn al levenslang gestraft en hoe, en hun naaste familie dito)
    Die zouden met drie vergrijpen ook nog levenslang opgesloten moeten worden volgens
    bovenstaand begrip!!
    Terwijl iets grotere vergrijpen door kapitaal-krachtigen, begeleid door milochivic als advocaat,
    nooit en te never aan die drie vergrijpen toe komen. Of dacht jij van wel Meningsuiting?????????????????
    Zit er een persoon of mens achter de naam Meningsuiting?? Zo ja,dan moesten ze volgens mij (maar wie ben ik) die maar even op sluiten levenslang dan, onder beding van elke dag onder begeleiding spelen, als onderdompeling van hoofd in een bak met water elke dag iets langer,
    tevens als opleiding als sponzenduiker in de oceaan. Bij geschiktheid van de vastgestelde-normen. Onmiddellijke in vrijheidsstelling om te gaan duiken op sponzen

    Reactie door Gonda — zaterdag 22 juli 2006 @ 13.52 uur

  17. @7 BF, @9 Hugo, @11 Meningsuiting

    Zoals bijvoorbeeld in de Verenigde Staten? Ja, het is heel duidelijk hoe strenger straffen, langer straffen, onmenselijke omstandigheden in gevangenissen en “Three Strikes Out” bijdragen tot een veiligere samenleving en een kleine gevangenisbevolking. (Dit noemen ze sarcasme, voor diegenen die het niet door hebben.)

    Dat “Three Strikes Out” beleid geldt in Florida. Als je al twee keer bent veroordeeld, en je wordt daarna gepakt voor winkeldiefstal ga je inderdaad levenslang de bak in. Dus wat doet die winkeldief? Inderdaad. Die trekt zijn wapen en begint te schieten, want het maakt toch niks meer uit.

    Gevangenisstraf dient drie doelen: wraak van de maatschappij, genoegdoening voor slachtoffer(s), terugkeer in de maatschappij. Het laatste is het belangrijkste en het meest humane.

    En voor al die mensen die over geld zitten te zeuren: we hebben het hier over mensen. Ja, geld voor ouderen is belangrijk, dat moet er komen. Maar mensen die de fout ingaan zijn daarom niet onbelangrijk. Daar mag je best wat geld tegen aangooien om te proberen die weer goed in de maatschappij te brengen.

    Reactie door Hans — zaterdag 22 juli 2006 @ 14.05 uur

  18. ja, de gevangenis moet veel socialer!
    niet meer 1 per cel, gewoon met z’n allen in 1 kerker smijten, dan kan iedereen meegenieten. verder allemaal met kettingen aan de muren vast, medival-style

    gevangenis is een straf, straf mag je voelen.

    Reactie door De verstandige — zaterdag 22 juli 2006 @ 14.43 uur

  19. Draai ‘ontmenselijking’ gevangenissen terug…….

    80%is buitenlander in nederlandse gevangenissen!

    Reactie door rob — zaterdag 22 juli 2006 @ 15.21 uur

  20. (gevangenis is een straf, straf mag je voelen. )

    nee moet je voelen!
    anders beroof ik zo wel effe een bank, en dan vragen ze aan mij: u mag straf krijgen!!

    das lekker!
    nou liever niet……dan niet!

    Reactie door rob — zaterdag 22 juli 2006 @ 15.24 uur

  21. @ 18 De verstandige

    Het ergste zijn mensen die gevangen in hun hoofd zitten. Het hart staat hiermee in de kou. Dat voelt ongenadig.

    Reactie door Gloria — zaterdag 22 juli 2006 @ 15.29 uur

  22. In mijn werk, heb ik ook vaak te maken gedetineerde/ ex-gedetineerde. Wat me vaak opvalt is de totale uitzichtloosheid van velen. Toren hoge schulden en weinig begeleiding als ze het weer in de maatschappij moeten gaan bolwerken. Dus vervallen er vele weer in het zelfde gedrag. Een gemiste kans….
    Minister Donner wil verder natuurlijk dat het minder geld gaat kosten, een terechte conclusie van de sp om dan meer geld in personeel en begeleiding te stoppen. Dat levert uiteindelijk geld op. Vooral als de ex-gevangene weer terug in de maatschappij komt is het belangrijk dat er goede begeleiding is.

    Reactie door stan — zaterdag 22 juli 2006 @ 16.36 uur

  23. Het zal niet lang meer duren. Binnen afzienbare tijd worden alle straffen zwaarder, langer, en waarschijnlijk de invoering van de doodstraf in het Nederlandse strafrecht. Je kunt gewoon zien waar het in de wereld naar toe gaat. Armoede is strafbaar, want arme mensen worden eerst in een achterstandswijk weg gemoffeld, die daarna gesloopt wordt en de mensen niet meer kunnen terug keren.
    Het goedkeuren van de Israelische wandaden, het uitmoorden van 18 (vermoedelijke) Talibanstrijders zonder proces. Wat is het toch heerlijk allemaal….

    Reactie door RedStar — zaterdag 22 juli 2006 @ 16.58 uur

  24. Waarom word mijn antwoord wederom weggemodereerd hoezo vrijheid
    van meningsuiting bij de SP.

    Reactie door 1Meningsuiting — zaterdag 22 juli 2006 @ 17.29 uur

  25. In Nederland moet je heel wat uithalen om in de bak te komen. Laat ze maar eens investeren in de slachtoffers! En met veelplegers heb ik helemaal geen medelijden. Fietsendiefstal en inbraak vallen tegenwoordig al onder de kleine criminaliteit. Zover zijn we al gezakt in ons land. Besteed ons geld liever aan andere dingen.

    Reactie door robert b — zaterdag 22 juli 2006 @ 17.42 uur

  26. reactie op 22

    Die torenhoge schuleden krijg je ook niet zomaar. Als ik geen geld hebt, koop ik niets. Maar veel van die klanten leven ver boven hun niveau. Eerst lenen tot aan het plafond en dan stelen om zo hetzelfde te krijgen als hardwerkende mensen. Neem dan ook de consequenties.

    Reactie door robert b — zaterdag 22 juli 2006 @ 17.46 uur

  27. reactie op 26

    Klopt helemaal. Inwoners van Nederland zijn verantwoordelijk voor hun eigen handelen.

    Er zijn in dit land vele gevallen waar je van 100 meter afstand al kan zien dat ze fout zijn. Waarom worden deze toch steeds weer losgelaten in de maatschappij? Zo wordt het nooit wat….

    Reactie door Rick — zaterdag 22 juli 2006 @ 18.17 uur

  28. @23
    Ja, ik las dat ook van die achttien.
    Ik dacht eerst dat het een telling was bij het kleiduif schieten.
    Maar wie houdt nu de stand bij, weet iemand al of er ergens een grafiekje is hoe onze jongens het doen.
    Als ik goed begrijp zitten we nu goed in de plus.

    Reactie door Jofel — zaterdag 22 juli 2006 @ 18.25 uur

  29. @27
    Ik kon dat aan die tennis goeroe niet zien.

    Reactie door Jofel — zaterdag 22 juli 2006 @ 18.27 uur

  30. @18 verstandige,

    Bezint éér gij begint!

    @24 Meningsuiting,

    Het zal wèl niet goed gevallen zijn bij de de oppas van de SP daar hebben we allemaal wel eens last van de laatste tijd.

    Reactie door Bijdehandje — zaterdag 22 juli 2006 @ 18.57 uur

  31. Was het maar wel eens maar hier word wel erg vaak ingegrepen terwijl er totaal niet gescholden word of wat dan ook.
    Nee van zo’n partij lid worden die zo omgaat met mensen NOOIT.

    Reactie door 1Meningsuiting — zaterdag 22 juli 2006 @ 19.00 uur

  32. We zullen er mee moeten leren leven dat de toename van criminelen gelijke tred houdt met de toename van de wereldbevolking. We moeten onszelf zo goed mogelijk proberen te beschermen en niet steeds van de regering eisen dat ze meer gevangenissen bouwt, strengere straffen oplegt en noem maar op. En mensen, er bestaat geen recht op geluk.

    Reactie door Loes D — zaterdag 22 juli 2006 @ 19.01 uur

  33. @1Meningsuiting

    Probeer het eens op de site van een andere partij. Ik ben benieuwd naar je ervaringen. Maar die wil je vast niet met me delen. Terecht, overigens. Het is vrijheid van meningsuiting, geen plicht.

    Reactie door Wilbert — zaterdag 22 juli 2006 @ 19.29 uur

  34. en dan hebben we het nog niet over junks,die altijd terugvallen. omdat men ze in stand houd met gratis methadonverstrekking binnen en buiten de gevangenis,anders wiorden ze lastig en kotsen ze alles onder tijdens het stelen of uitzitten van de straf…

    nee lekker zorgen dat ze zich niet ziek voelen zodat ze wat makkelijker kunnen stelen,omdat ze niet ziek worden,en dan in hun dagelijkse behoefte aan drugs kunnen voorzien…

    Reactie door iew — zaterdag 22 juli 2006 @ 19.37 uur

  35. @ 33 nergens een probleem alleen hier.

    Reactie door 1Meningsuiting — zaterdag 22 juli 2006 @ 20.19 uur

  36. @35, 1Meningsuiting

    Dan wil je me misschien ook vertellen, waar ook ik bij andere partijen terecht kan met mijn mening?

    Of dacht je dat ik je op je woord geloof?

    Reactie door Wilbert — zaterdag 22 juli 2006 @ 21.21 uur

  37. @36 Wilbert,

    …..ZOU IK NIET DOEN……

    Reactie door Bijdehandje — zaterdag 22 juli 2006 @ 22.35 uur

  38. @37, Bijdehandje

    Je hoofdletters spreken boekdelen…

    Ze waren echter overbodig, maar “better safe than sorry”. Zo is het ook wel weer.

    Ik waardeer je reactie ook bijzonder. In de helft van de gevallen (gokje) ben ik het namelijk niet met je eens. Dat betekent voor mij dat je onderscheidend vermogen hebt. (Zelf nadenkt, voor wie het anders omschreven zou willen zien.)

    Mooi toch, op zoek naar “de waarheid”, als die bestaat?

    Reactie door Wilbert — zaterdag 22 juli 2006 @ 23.24 uur

  39. Dat er iets moet veranderen in het gevangeniswezen mag zo zijn, maar ik acht JH Donner niet de juiste persoon om deze wijzigingen in te voeren. Iemand die zelf de wetten regelmatig met voeten treedt en zich hult in arrogantie al hij op zijn fouten wordt aangesproken, is daarvoor gewoonweg niet de juiste persoon.

    Reactie door abo — zaterdag 22 juli 2006 @ 23.27 uur

  40. jhdonner is een pias. niets meer, niets minder. hij weigert alleen een rode neus op te zetten, als het volk dat verlangt en vertegenwoordigt ons (het volk) dus niet zo goed als hij zou kunnen.

    Reactie door wbo — zondag 23 juli 2006 @ 4.07 uur

  41. @35
    Wil ik ook wel eens weten zoek me rot de laatste maanden.
    Dus niet zo geheimzinnig laat het ons weten.

    Reactie door Jofel — zondag 23 juli 2006 @ 11.33 uur

  42. Ben vorige week lid geworden van Amnistie-Interationaal, heeft iemand ervaring hiermee, en haald dat wat uit eigenlijk?

    Reactie door Angela — zondag 23 juli 2006 @ 23.54 uur

  43. Zijn er soms CDA´ers en/of VVD’ers op de belangrijkste posten neergezet?

    De hoge salarissen zijn weer verdeel zeker en daar varen VVD en/of CDA prominenten wel bij.

    In ieder geval kun je er vanuit gaan dat die lui weer zaken anders interpreteren dan wij met z’n allen denken.

    Blijf alert Nederland, het si weereen schijnvertoning.

    Reactie door Edgar Dolman — zondag 23 juli 2006 @ 23.59 uur

  44. @38 Wilbert,

    Op zoek naar de waarheid als die bestaat?

    Ik denk dat een ieder zijn eigen waarheid heeft.
    Wat de één slecht vindt, vindt de ander goed en andersom. ;)

    Reactie door Bijdehandje — maandag 24 juli 2006 @ 8.39 uur

  45. @38 Wilbert,

    aanvulling: ‘t Is maar net hoe je het bekijkt.

    Reactie door Bijdehandje — maandag 24 juli 2006 @ 8.40 uur

  46. Deze regering geeft het geld liever uit aan oorlog. De investeringen en uitgaven van defensie zijn absurd, en dan komt de JSF er nog bovenop.
    Net als in de tijd van Louis XVI, het volk uitbuiten ten behoeve van oorlogen waar niemand beter van gaat worden.

    Reactie door Irma — maandag 24 juli 2006 @ 21.01 uur

  47. Gestandariseerd en maatwerk. ja hoor.

    Reactie door Kakel — dinsdag 25 juli 2006 @ 15.39 uur