Slotadvies van informateur Hoekstra

Het CDA zag niets in verdere gesprekken en onderhandelingen met de SP. De informateur schrijft daarover: “In het bijzonder diende daarbij – mede gelet ook op de adviezen daartoe van alle fractievoorzitters – te worden afgewogen, of, over en weer, voldoende vertrouwen aanwezig was dat voorzetting van de gesprekken stabiele samenwerking op korte termijn in een kabinet naderbij brengt. De inhoudelijke verschillen van mening – over onderwerpen waarover tevoren duidelijkheid zou moeten bestaan bleken talrijk, zwaar, op onderdelen fundamenteel van aard, en gaven onvoldoende reden voor dat perspectief en vertrouwen.”

Voor het CDA was tevens een meerderheid van PvdA en SP in een nieuw kabinet een bijkomend bezwaar. Omdat het CDA niets zag in nadere onderhandelingen, vloeide bij ons het vertrouwen weg dat het met dit CDA iets kon worden. Eerder schreef ik al: ‘Je kunt een paard wel naar de poel brengen, maar je kunt ‘m niet dwingen te drinken’. Reeds voor de verkiezingen heb ik aangegeven dat het met dìt CDA erg moeilijk, ‘bijna niet reëel’, zou zijn om tot een akkoord te komen.

Hieronder het slotadvies van de informateur.
De heer Wijffels neemt het nu van hem over.

Mr. R. J. Hoekstra
Informateur
Postbus 2008
2500 EA ‘s-Gravenhage

Aan de Koningin

Kenmerk: Fu06/003 Den Haag, 18 december 2006

1. Opdracht

Op 25 november 2006 heeft u mij verzocht om op korte termijn te onderzoeken welke mogelijkheden op basis van de verkiezingsuitslag aanwezig zijn voor de vorming van een kabinet dat mag rekenen op een vruchtbare samenwerking met de Staten-Generaal. Het onderzoek in deze verkennende fase betrof de bereidheid om aan dat kabinet deel te nemen, de onderwerpen waarover tevoren duidelijkheid zou moeten bestaan en de wijze waarop die duidelijkheid in een volgende fase kon worden verkregen.
Gaarne breng ik u hieronder verslag uit van het door mij verrichte onderzoek.

2. Eerste gesprekken met de fractievoorzitters in de Tweede Kamer

Ter uitvoering van de mij gegeven opdracht heb ik eerst op 28, 29 en 30 november de voorzitters van de fracties in de Tweede Kamer elk afzonderlijk ontvangen. In deze gesprekken heb ik in het bijzonder aan de orde gesteld:
 hoe de uitslag van de verkiezingen voor de Tweede Kamer van 22 november jl. door hen wordt geduid,
 wat deze uitslag vervolgens naar hun oordeel kan betekenen voor de vorming van een kabinet,
 de bereidheid van hun eigen fractie om daar medewerking aan te geven, en
 de onderwerpen die naar hun mening bij de vorming van een kabinet aan de orde zouden moeten komen.

2.1 Duiding van de uitslag

Er is door de voorzitters van de fracties in de Tweede Kamer ten aanzien van de uitslag van de verkiezingen van 22 november jl. op het volgende gewezen.
CDA- en VVD zijn in zetelaantal teruggegaan, wat enerzijds kan worden vertaald als een wens om te komen tot bijstelling van het door hen de afgelopen jaren gesteunde beleid. Tegelijkertijd is het CDA, met de zittende minister-president als lijsttrekker die het gevoerde beleid voluit heeft verdedigd, onmiskenbaar de grootste fractie gebleven. Voorts is naar voren gebracht dat fracties die zetels hebben gewonnen (SP, PVV, ChristenUnie, PvdD), zich sterk hebben ‘geprofileerd’ ten opzichte van de ‘traditioneel’ grootste fracties die doorgaans als behorend tot het politieke centrum worden geduid (CDA, PvdA, VVD).
Verder is naar voren gebracht dat partijen die zich richten op gemeenschapszin en (Nederlandse) identiteit hebben gewonnen of zich stabiliseren ten opzichte van de wat meer liberaal-individualistisch gerichte partijen.

Veel fractievoorzitters spraken daarom van een complex beeld. Op de vraag naar de mogelijke betekenis van de verkiezingsuitslag voor de mogelijkheden om een kabinet te vormen, en de bereidheid van fracties zelf om daar aan bij te dragen, is door hen het volgende naar voren gebracht.

2.2 Gevolgen voor de vorming van een kabinet en de bereidheid daar aan deel te nemen

De – openbaar gemaakte – adviezen van alle partijen aan u zijn door de fractievoorzitters aan mij toegelicht. Mijn bevindingen daarvan luiden als volgt.
Het CDA achtte een spoedige totstandkoming van een kabinetscoalitie noodzakelijk en sloot in beginsel geen van de andere fracties uit voor verdere besprekingen.
De PvdA gaf aan een coalitie tussen CDA, PvdA en SP als meest voor de hand liggend te zien en geen behoefte te hebben andere coalities te verkennen.
De SP had om programmatsiche redenen een voorkeur voor een coalitie van PvdA, SP en GroenLinks, maar was bereid, nu deze samenstelling geen meerderheid heeft, verkennend te spreken met CDA en met PvdA.
De fracties van VVD, PVV en D66 gaven aan – in uiteenlopende bewoordingen en om verschillende redenen – op grond van de verkiezingsuitslag geen deelname aan een kabinet te ambiëren dan wel (programmatisch) realistisch te achten. De fracties van GroenLinks en van de ChristenUnie gaven aan in deze fase niet te willen deelnemen aan verdere besprekingen over de vorming van een kabinet, omdat huns inziens opties verkend dienden te worden waarbij de SP als grootste winnaar betrokken is. De PvdD adviseerde de vorming van een kabinet te onderzoeken steunend op PvdA, SP, GroenLinks, ChristenUnie, D66 en PvdD. De SGP adviseerde te onderzoeken een kabinet dat steunt op CDA, PvdA en ChristenUnie.
Deze standpunten leidden niet zonder meer tot een meerderheidsopvatting voor één bepaalde, te onderzoeken, coalitiesamenstelling.
Er bleek wel een meerderheidsopvatting om te onderzoeken of de SP als grootste winnaar bereid is deel te nemen aan besprekingen over de vorming van een kabinet. Voorts hebben veel fractievoorzitters gewezen op het belang van stabiliteit van de te vormen coalitie voor de gehele kabinetsperiode.

2.3 Onderwerpen waarover te voren duidelijkheid zou moeten bestaan

Aan alle fractievoorzitters heb ik gevraagd welke onderwerpen van belang zijn voor een coalitieprogram voor deze nieuwe kabinetsperiode, al dan niet indien hun fractie zou deelnemen aan de vorming van een kabinet. Door nagenoeg allen zijn – niet limitatief – genoemd: internationaal beleid (inclusief (onderzoek naar) vredesoperaties, en defensiebezuinigingen), Europese Unie, overheidsfinanciën (kader 2008-2011; lange termijn houdbaarheid met het oog op de vergrijzing, waaronder financiering AOW; begrotingsbeleid), inkomensbeleid (mede gerelateerd aan de sociale zekerheid en fiscale regelingen), publieke voorzieningen (kinderopvang; onderwijs; de woningmarkt met inbegrip van hypotheekrenteaftrek), jeugd en gezin, medisch-ethische aspecten, zorg (care, inclusief de premiestructuur, en cure), ondernemingsklimaat, (een reeks van onderwerpen samenhangend met) duurzaamheid, integratie en inburgering (waaronder een z.g. ‘pardonregeling’), democratische rechtsorde (grondrechten; bestuurlijke organisatie; veiligheid), en maatschappelijke binding/waarden en normen/sociale samenhang (o.a. in wijken in grote steden).

3. Nadere gesprekken

3.1 Met de fractievoorzitters van CDA, PvdA en SP afzonderlijk

Op 1 december heb ik – omdat dat de grootste gemeenschappelijke noemer vormde uit mijn gesprekken op 28, 29 en 30 november – met de voorzitter van de Tweede Kamerfractie van de SP een nader gesprek gevoerd. De heer Marijnissen heeft daar in aangegeven dat de SP zich gelet haar verkiezingswinst verplicht acht om deelname aan een kabinet serieus te onderzoeken. Vervolgens is in dat gesprek een voorlopige inventarisatie van onderwerpen waarover duidelijkheid zou moeten bestaan in een coalitieprogram met de heer Marijnissen besproken; hij onderkent de nodige zeer stevige discussiepunten, maar constateert dat er voor hem geen breekpunten op voorhand zijn.
Vervolgens heb ik later op deze dag op grond daarvan de voorzitter van de Tweede Kamerfractie van de PvdA ontvangen, en op 2 december ’s-ochtends de voorzitter van de Tweede Kamerfractie van het CDA.
Met de heer Bos heb ik eveneens de voorlopige inventarisatie van onderwerpen besproken. Tevens heb ik met hem gesproken over de samenloop van onderwerpen die zowel thans in de Tweede Kamer aan de orde zijn of worden gesteld als naar verwachting in inhoudelijke besprekingen in de kabinetsformatie moeten worden besproken.
Met de heer Balkenende is de voorlopige inventarisatie van onderwerpen doorgenomen. De heer Balkenende constateerde dat het bereiken van overeenstemming over een aantal van die onderwerpen vitaal is vanuit het oogpunt van stabiliteit van een te vormen kabinet voor een periode van vier jaar.
In het gesprek met de heer Balkenende is eveneens de vraag naar hoe om te gaan met de samenloop van onderwerpen die zowel in de Tweede Kamer als in de kabinetsformatie aan de orde zijn, ter sprake gebracht. Dit leidde hem tot de vraag of de fracties in de Tweede Kamer die mogelijk over een aantal onderwerpen al thans in de Kamer tot een standpunt willen komen, eigenlijk een gezamenlijk onderzoek naar de vorming van een door hen gedragen kabinet prefereren.
Op 2 december ’s-middags heb ik om die reden over deze vraag telefonisch contact gehad zowel met de heer Bos als met de heer Marijnissen. Zij hebben elk afzonderlijk aan mij aangegeven dat zulks niet aan de orde is, en hebben elk afzonderlijk de bereidheid bevestigd om over de vorming van een kabinet met de fractie van het CDA te spreken.

3.2 Met de demissionair minister-president

Op 4 december heb ik de demissionair minister-president ontvangen om van hem te vernemen welke ‘lopende’ onderwerpen mogelijk nog relevant kunnen zijn voor de kabinetsformatie. De minister-president heeft in het bijzonder de aandacht gevraagd voor een ordelijke afronding van de begrotingen voor 2007 in de Tweede Kamer die nog voor de verkiezingen zijn ingediend en waarover nog voor de verkiezingen algemene politieke en financiële beschouwingen hebben plaatsgevonden.

3.3 Tussenconclusie na gesprekken met de fractievoorzitters van CDA en SP, van SP en PvdA, en van PvdA en CDA

Daarna heb ik gesprekken gevoerd – op 6 en 7 december jl. – met achtereenvolgens de fractievoorzitters van CDA en SP gezamenlijk, van SP en PvdA gezamenlijk, en van PvdA en CDA gezamenlijk. Voor deze volgorde heb ik mij gebaseerd op de door de fractievoorzitters uitgebrachte adviezen om eerst de bereidheid van de SP resp. de gezamenlijke bereidheid van SP en CDA om aan de vorming van een kabinet deel te nemen, te onderzoeken. In deze gesprekken zijn ook de in paragraaf 2.3 genoemde onderwerpen verkennend aan bod geweest, zoals in het bijzonder inkomensbeleid, zorg, de woningmarkt, ondernemingsklimaat, Internationaal en Europees beleid, en overheidsfinanciën.

Op 11 december heb ik de fractievoorzitters van CDA, PvdA en SP gezamenlijk ontvangen en, in het licht van de gesprekken die ik met hen afzonderlijk en met hen paarsgewijs heb gehad, het volgende met hen vastgesteld.
In het licht van de gevoerde gesprekken tussen achtereenvolgens de fractievoorzitters van CDA en SP, van PvdA en SP, en van CDA en PvdA had ik onder ogen te zien of voortzetting van het gesprek over de vorming van een kabinet met deelname van elk der drie partijen perspectief zou bieden op de totstandkoming op korte termijn van een kabinet dat mag rekenen op een vruchtbare samenwerking met de Staten-Generaal.
In het bijzonder diende daarbij – mede gelet ook op de adviezen daartoe van alle fractievoorzitters – te worden afgewogen, of, over en weer, voldoende vertrouwen aanwezig was dat voorzetting van de gesprekken stabiele samenwerking op korte termijn in een kabinet naderbij brengt. De inhoudelijke verschillen van mening – over onderwerpen waarover tevoren duidelijkheid zou moeten bestaan bleken talrijk, zwaar, op onderdelen fundamenteel van aard, en gaven onvoldoende reden voor dat perspectief en vertrouwen. Dat gold volgens de fractievoorzitters van CDA en SP in het bijzonder voor de verschillen tussen CDA en SP.
Een onderhandelingsfase van CDA en SP en PvdA zou naar het oordeel van CDA en SP daarin – met het oog op een totstandkoming van een kabinet op korte termijn – geen verandering brengen.
Naar het oordeel van de PvdA was een dergelijke onderhandelingsfase wel denkbaar.
Ik heb daarom mijn verdere verkenning gericht op andere mogelijkheden voor de vorming van een kabinet dat mag rekenen op een vruchtbare samenwerking met de Staten-Generaal. Daartoe heb ik eerst een (korte) algemene consultatieronde gehouden met alle fractievoorzitters. In deze ronde konden alle fracties zowel hun adviezen over de nu te onderzoeken mogelijkheden nader aangeven als hun eigen inhoudelijke verschillen met andere fracties inbrengen.

4. Vervolgconsultaties

4.1 Gesprekken met alle fractievoorzitters

Op 12 en 13 december heb ik achtereenvolgens alle voorzitters van de fracties in de Tweede Kamer gevraagd naar de huns inziens te nemen volgende stappen en naar de bereidheid van hun fractie daar aan bij te dragen.
Uit deze gesprekken is mij het volgende gebleken.

De PvdD pleit voor onderzoek naar een coalitie van PvdA, SP, GroenLinks, ChristenUnie, D66 en PvdD. De fracties van SP, GroenLinks, ChristenUnie en D66 stellen in uiteenlopende bewoordingen deze coalitie geen reële mogelijkheid te achten.
VVD, PVV en D66 zien om verschillende redenen overigens evenmin andere meerderheidscoalities waarin hun fractie begrepen is als (programmatisch) reëel mogelijk. De fracties van SP, VVD, PVV adviseren mede daarom onderzoek naar een coalitie van CDA, PvdA, GroenLinks en/of ChristenUnie.
De fractievoorzitter van de PvdA geeft aan, uit oogpunt van politiek evenwicht, een voorkeur te hebben voor een coalitie waarin GroenLinks participeert. De PvdA wil overgaan naar een volgende fase waarin inhoudelijk onderhandeld wordt, om zo te kunnen vaststellen of de PvdA aan een kabinet kan deelnemen.
GroenLinks stelt zich om verschillende redenen niet beschikbaar voor besprekingen over de vorming van een kabinet van GroenLinks met CDA en PvdA. De fractie van GroenLinks adviseert een onderzoek naar een coalitie van CDA, PvdA en ChristenUnie.
De fractie van de ChristenUnie is beschikbaar voor een inhoudelijk onderzoek met een benoemde combinatie van (i.c. drie) partijen naar de vorming van een kabinet.
De fractievoorzitter van het CDA uit voorkeur voor een coalitie met ChristenUnie en PvdA, en is beschikbaar voor een inhoudelijk onderzoek met deze partijen naar de vorming van een kabinet.

4.2 Nadere gesprekken met de fractievoorzitters van PvdA, ChristenUnie en CDA

Vervolgens heb ik op 13 december de fractievoorzitter van de PvdA gesproken, en op 15 december de fractievoorzitter van de ChristenUnie en de fractievoorzitter van het CDA. Hen heb ik verslag gedaan van mijn bevindingen op grond van de gesprekken met alle fractievoorzitters.
De fractievoorzitter van de ChristenUnie heeft de in paragraaf 2.3 genoemde onderwerpen aangevuld resp. nader ingevuld met: ontwikkelingssamenwerking, arbeidsmarkt en werkgelegenheid van in het bijzonder kwetsbare groepen, overdraagbaarheid algemene heffingskorting, positie van vrijwilligers en mantelzorgers, vrijheid van onderwijs, gewetensbezwaren, landbouw en openbaar vervoer mede in relatie met duurzaamheid, en de bereikbaarheid van het Oosten en Noorden van Nederland.
Op 18 december heb ik het concept van mijn eindverslag met hen gedrieën besproken. De hierna geformuleerde bevindingen en het advies wordt door hun drieën onderschreven.

4.3 Bevindingen

Op basis van de in paragraaf 4.1 beschreven standpunten en op basis van de nadere gesprekken met de fractievoorzitters van CDA, PvdA en ChristenUnie heb ik het volgende overwogen.
Ten aanzien van de vraag naar de bereidheid om de vorming van een kabinet te onderzoeken, is onderzoek naar alle in de eerdere adviezen van de fractievoorzitters als politiek min of meer realistisch genoemde coalitiesamenstellingen nu niet mogelijk omdat één of meer daartoe benodigde fracties niet bereid zijn die samenstelling te onderzoeken, behoudens een samenstelling van een kabinet dat wordt gesteund door de fracties van ChristenUnie, PvdA en CDA.
Ten aanzien van de onderwerpen waarover duidelijkheid zou moeten bestaan is het redelijk te veronderstellen dat deze tenminste – dus niet limitatief – betreffen wat in paragraaf 2.3 is genoemd evenals wat door de fractievoorzitters van CDA, PvdA en ChristenUnie aanvullend is genoemd (in resp. paragraaf 3.3 en 4.2).
Ten aanzien van de wijze waarop die duidelijkheid in een volgende fase kan worden verkregen acht ik de weg van programmatische onderhandelingen door de drie betrokken fracties op basis van evenwaardigheid, gezamenlijkheid en grondigheid, en tevens op korte termijn, aangewezen.

5. Advies

Op grond van mijn bevindingen mag ik u aanbevelen dr. H.H.F. Wijffels te verzoeken een onderzoek in te stellen naar de mogelijkheid van de spoedige totstandkoming van een kabinet van CDA, PvdA en ChristenUnie.

De fractievoorzitters van CDA, PvdA en ChristenUnie hebben mij aangegeven dat er in de Tweede Kamer waarschijnlijk de wens leeft om deze week een debat te houden over de nu afgeronde fase van de kabinetsformatie. Zij menen dat – gelet op de zeer korte termijn waarop dit debat kan volgen op het uitbrengen van dit verslag – het begin van de volgende fase in de kabinetsformatie wellicht eerst na afloop hiervan zou kunnen worden ingezet. Ik raad u dienovereenkomstig.

Met gevoelens van bijzondere hoogachting,

R.J. Hoekstra

Opties voor delen:
  • NuJIJ
  • eKudos
  • del.icio.us
  • Digg
  • Google Bookmarks
  • email

maandag 18 december 2006 :: 23.36 uur

83 Comments

83 reacties

  1. CDA, wilde van af het eerste begin niet met de SP samen. JP liet dit eigenlijk al op de verkiezingsavond weten. iedereen mocht wel aan schuiven maar moest zich dan wel realiseren waar het CDA voor stond. Fuidelijk was volgens hem ook welke mensen daar bij hoorden.
    De PVDA heeft een mooi toneelstukje opgevoerd door te ZEGGEN dat ze de SP er perse bij wilden hebben, omdat de verkiezingsuitslag hier om vroeg.
    Dit meenden ze volgens mij absoluut niet!!
    Voor de verkiezingen wilden ze al niet voor de SP kiezen en zelfs geen lijstverbinding(kostte 2 zetels). Na de vekiezingen een toneelstukje opvoeren is wel heel doorzichtig.
    Ze gaan nu wel heel snel over naar CDA, CU.
    Oh ja dat is natuurlijk het landsbelang, en de SP wou nou eenmaal niet is de conclusie.
    Nergens de opmerking het CDA wilde niet!!
    Als de PVDA echt met de SP had gewild hadden ze de poot wel stijf gehouden en had het CDA niet anders gekund als water bij de wijn doen, of niuwe verkiezingen.
    Jan jij hebt in ieder geval bewezen een betrouwbaar politicus te zijn. die na de verkiezingen nog steeds staat, voor de punten waar je ook voor de verkiezingen voor stond.
    Jou tijd komt gegarandeerd en dan wordt de SP de grootste!!! Groetjes Frans

    Reactie door Frans — maandag 18 december 2006 @ 23.56 uur

  2. Het zal mij benieuwen. Als de programmatische verschillen tussen CDA en SP zo groot zij, hoe groot zijn ze dan niet tussen PvdA en CU? Met alle respect voor Rouvoet en zijn mensen overigens, dat wel. Maar sommige standpunten zijn niet helemaal meer van deze tijd. Gelukkig zijn ze vergeleken met het CDA erg sociaal ingesteld. Maarja, dat is tegenwoordig bijna elke partij behalve de VVD en Wilders.

    Heeeel erg benieuwd.

    Reactie door Danny — dinsdag 19 december 2006 @ 0.03 uur

  3. @ 1 Danny, Ik heb het vermoeden dat nij deze coalitie dat Balkenende IV, voor de vierde keer valt. Tenminste als JP de post inneemt alweer als minister precident.

    Reactie door Els — dinsdag 19 december 2006 @ 0.23 uur

  4. Nu maar kijken hoe snel het “zuiveringsproces” zich binnen het CDA gaat voltrekken..Een regering met PvdA en Christen Unie zal ze al niet meevallen! Met daarnaast een hele sterke SP, samen met Groen Links, D’66 en PvdD in de oppositie maakt het alleen maar nog lastiger..De VVD volkomen uitgerangeerd! Ik verheug me nu al op het komende kabinet. Dat wordt een kabinet dat ons op onze wenken bedient, danwel een kabinet dat binnen de kortste keren valt en ons nog meer zetels gaat opleveren..Ik zie de toekomst zonnig in..!

    Reactie door ToN — dinsdag 19 december 2006 @ 0.26 uur

  5. @3 Els,
    Ik heb op het onderwerp “Europa denkt dat we voor zijn” nog een reactie geplaatst en misschien vind je het de moeite waard om nog ff terug te kijken..

    Reactie door ToN — dinsdag 19 december 2006 @ 0.39 uur

  6. @3 Els

    Ach ja, hoop doet leven…
    Het zou ook zo maar eens kunnen slagen. Maar goed, zo te zien is iedereen weer lustig bereid om de aankomende 4 jaar dit weblog te vullen met kritiek, hoop en overweging. Maar zien…
    In ieder geval is uit het bovenstaande slotadvies duidelijk geworden dat Jan Marijnissen zelf de informateur een coalitie tussen CDA/PvdA/CU (en/of groenLinks) heeft aangeraden. Dus we gaan niet zeuren over hoe het anders had gekund. NU SP…straks SP…ooit SP? We blijven ijverig zwemmen achter de ‘belofte’ aan. Maar zien wie ondertussen zinkt en de SP hierdoor kan groeien… tja, allemaal voor het partij belang. Hoever kan men gaan?
    Het zullen de rijken zijn binnen de SP die het genoegen van een hele lange adem hebben.
    Maar hopen dat de PvdA het volk in het oog houdt en het CDA en de CU tot bedaren brengt.
    Voorlopig blijven de armsten overal buiten vallen en worden niet meegeteld. Er is maar EEN C en ondanks de twee C’s zullen deze partijen vooraan staan om de rijken te spekken en de economie doen voortjakkeren en het Nee tegen de Europese Grondwet bewust doen ‘vervagen’ tot een helder JA! De verlakkers kunnen er wat van!
    Als christen vertrouw ik geen christen meer… ik blijf maar dichtbij Christus!

    Voor allen die binnenkort gaan reizen, feestvieren en het nieuwe jaar gaan inknallen… Zalig Kerstfeest en een weldadig Nieuwjaar!
    Welterusten voor straks.

    Reactie door Gloria — dinsdag 19 december 2006 @ 0.59 uur

  7. Ik ben helemaal niet blij met 2 zgn. (g)christelijke partijen…Zoals hier al boven staat, is de Christen Unie totaal uit de tijd met hun belachelijke ideeen over abortus en euthanasie. Gezien de verkiezingsuitslag, ondanks dat ze verdubbelt zijn op 6 zetels, is deze coalitie weer niet in overeenstemming met wat de kiezer feitelijk wil. Maar ja, helaas is dat het nadeel van teveel keuze m.b.t. politieke partijen zoals dat in Nederland is. De Christen Unie predikt wel links te zijn, maar ik geloof er geen snars van. Het is gewoon een 2e CDA met bovendien ook nog SGP en fundamentalistische EO ideeen. Daar moet je toch als atheist niet aan denken dat die het voor het zeggen hebben de aankomende 4 jaar??? Politiek en het christendom kunnen naar mijn idee niet meer samen in deze tijd, vooral niet in deze tijd. Nederland wordt steeds multicultureler, het Christendom is niet langer meer de algemene maatstaf onder de bevolking. Ik vind daarom een christelijke partij totaal uit de mode. Je moet er toch niet aan denken dat een atheist die euthanasie wil plegen dat niet meer kan omdat een christelijke regeringsleiders voor jou bepalen wat je met je lichaam en leven doet?

    Reactie door Hildegard — dinsdag 19 december 2006 @ 1.02 uur

  8. toch had de SP het beter, constructiever kunnen spelen, door alleen het CDA verantwoordelijk te laten lijken voor de breuk

    Reactie door Daan — dinsdag 19 december 2006 @ 1.05 uur

  9. #8

    Niet meegaan in het politieke spel Daan…

    Want hoe kun je iets breken als er nog helemaal niks in elkaar was gelijmt??

    Reactie door ReneR — dinsdag 19 december 2006 @ 1.11 uur

  10. #3 Ton

    Ja ToN; en lees die van mij dan ook even ja?

    Verder ben ik heel benieuw; wat voor kind deze coalitie zal baren. De E.O. zal wel flink meer zendtijd krijgen en de N.M.O. zal ook wel meeprofiteren. Ondertussen mogen de islamitische scholen natuurlijk ook rustig verdergaan met de puinhoop; wat zij “islamitisch onderwijs” noemen.

    Onderwijs in een religie moet maar thuis plaatsvinden. Stop iets in het verstand van kinderen waar ze echt iets aan hebben later is mijn credo.

    Het is tijd voor de revolutie

    Reactie door ReneR — dinsdag 19 december 2006 @ 1.16 uur

  11. Als de PvdA hier niet aan meedoet.,

    waar blijft het cDa dan ………….?

    nergens ?

    Reactie door Gerrit — dinsdag 19 december 2006 @ 1.50 uur

  12. Rouvoet is een beste kerel, maar ik zie niets in verplicht zwarte kousen dragen….

    Reactie door Peter — dinsdag 19 december 2006 @ 2.29 uur

  13. Balkenende vindt het belangrijk dat er nu een stabiel kabinet moet komen voor een periode van 4 jaar.
    Misschien dan toch maar een andere MP proberen.

    Reactie door slurp — dinsdag 19 december 2006 @ 2.46 uur

  14. Alweer een “invloed rijke” CDA’er als informateur….. het Koningshuis geeft weer duidelijk aan welke persoon(en) zij weer graag weer vaak op de “thee” hebben.

    Reactie door Caspar Minning — dinsdag 19 december 2006 @ 6.14 uur

  15. @13 slurp. “Balkenende vindt het belangrijk dat er nu een stabiel kabinet moet komen voor een periode van 4 jaar”.
    Me dunkt. Hij heeft zelf nog nooit de rit uitgezeten.
    Met deze brokkenpiloot aan de knuppel is komende coalitie geen lang leven beschoren. Denk ik.
    Rouwvoet is de enige partner die een NEE campagne heeft gevoerd voor het EU referendum. De andere 2 waren vóór een EU grondwet.

    Goedemorgen overigens.

    Reactie door Gandalf — dinsdag 19 december 2006 @ 6.28 uur

  16. Ik geef de voorkeur aan Prof. Dr. Ir. P. Akkermans als formateur.

    “Dat men mij vroeg om informateur te zijn kwam niet als een verassing.”
    “Ik wist dat ik hiervoor gevraagd zou worden omdat de eerste naam die genoemd wordt in negen van de tien gevallen de mijne is.”

    Aldus Prof. Dr. Ir. P. Akkermans.

    Reactie door Gandalf — dinsdag 19 december 2006 @ 7.33 uur

  17. Kan iedereen (Bos, het NOS, actualiteitenprogramma´s, etc., etc…) dan nu ophouden te zeggen dat de SP eruit is gestapt!!

    Jan heeft dagenlang in gesprek gezeten terwijl duidelijk was vanaf het begin dat Balkenende niet wilde samenwerken. Waarom trouwens uitsluitend telt wat Balkenende wil begrijp ik niet goed. Het CDA is dan de grootste, maar alleen echt niet groot genoeg.

    Reactie door Irma — dinsdag 19 december 2006 @ 7.52 uur

  18. Goeden morgen vrienden SP.

    Wat blijkt na grondige bestudering van het rapport?

    Men is alleen maar bang dat de SP hun belangen zou schaden.
    Mij afvragend welke belangen dat zijn?
    Het groot kapitaal, is voor de hand liggend.
    Echter er is meer aan de hand, het buitenland beleid, als de dood zou men zijn wanneer er van SP huize een minister van buitenlandse zaken zou komen.
    Kijk dan pas zou er werkelijk iets veranderen in Nederland. En niet alleen vanuit het CDA, maar ook de PvdA is daar doodsbang voor.
    Een reactie van voor de verkiezingen in de Volkskrant is daar het bewijs van.

    Maar ik ben er niet rouwig om.
    Laten wij maar groeien, want een door Balkenende geleide regering staat bij voorbaat op losse schroeven.

    Reactie door Ouwe Dirk — dinsdag 19 december 2006 @ 8.04 uur

  19. Ik snap er iegelijk helemaal niets van. De keizers hebben gekozen en daar moeten ze het dan mee doen.

    Als je voor een baas werkt kan je ook niet je collega’s kiezen. Je werkt gewoon samen in een team en je gaat aan de slag!!!

    Reactie door Paula — dinsdag 19 december 2006 @ 8.10 uur

  20. @16 Irma, dat zal nog wel even duren, vandaag een ingezonden brief in de VK hierover. Overigens vind ik het niet zo vreemd. Het is me nogal wat om als 3e partij de oppositie in de gaan.

    Reactie door maria — dinsdag 19 december 2006 @ 8.13 uur

  21. Uit deze ‘verslaglegging’ komt niet naar voren dat Balkenende al tevoren heeft laten
    blijken een samenwerking met SP niét zijn
    voorkeur had i.v.m. het door hem beoogde
    ‘stabiele evenwicht’. Feitelijk zou dat dan
    neerkomen op ‘getallen’, want ‘ideologisch’
    is de SP nu het C.D.A. voorbij, daar waar kiezers van het C.D.A.afhaakten naar ándere partijen en het hazenpad kozen, dan nog maar
    liever naar de ‘partij voor de dieren’.
    Nee, dit verslag doet geen goed aan de exacte feiten en uitspraken zoals die zich
    in het openbaar hebben voorgedaan.

    Het verzoek om (slechts) úitstel van úitzet-
    ting totdat de nieuwe coalitie zijn beslag
    heeft gekregen (mm als er na die oliebollen
    nog wat óver is tenminste) wordt telkenkere
    verkéérd uitgelegd, een doorn in het oog van
    de kiezers die goed kunnen zien en horen.

    Nog zonder de diverse punten van overeen-
    komst en/of verschil behoorlijk te hebben
    uitgediept, viel Jan-Peter over een evt.
    getalsmatig overwicht van ‘links’ en ver-
    woordde dat dus met de uitspraak dat z.i.
    ‘het C.D.A. en de PvdA sámen het hárt van de
    nieuwe coalitie diende te zijn’.

    Nog zonder zakelijke discussie gevoerd te
    hebben zo’n boude uitspraak voor de camera’s: wáár háált HIJ dat in Gods (?)
    náám (?) vandaan? Vanwaar die UITsluiting
    van ándersdenkenden of ongebondenen aan
    een theosofisch of theologisch instituut?

    Buitenkérkelijken binnen de Tweede Kamer die
    zich socialer opstellen en gedragen dan wat
    men van het C.D.A. meende te mogen verwach-
    ten zijn met stomheid geslagen over dit ge-
    drag van een MP, die niét vermag bóven par-
    tijen te staan en democratische vormgeving
    weet te realiseren, anders dan als de dood
    blijkt te zijn éigen terrein te verliezen.
    Wij niet wezenlijk bereid is in te leveren
    (te verliezen) zal niet winnen, noch het
    eigen terrein weten te behouden….en zó
    staat het ook beschréven.
    Niet (in) ZIJN NAAM is dan primair aan de orde,maar slechts het vergaren van de eigen
    vermeende schatten op het eigen terrein.
    De vis zal nog duurder betaald worden dan
    die al werd, vrees ik mét velen.

    Spreuken en Jesus Sirach erop nalezen mag
    nog tot enig inzicht leiden:

    (al zoek je het maar op in Google bij gebrek
    aan een bijbel, voor hen die alsnog toch ge-
    interesseerd blijken te zijn/worden)

    “De vreze (het RESPECT hébben voor)des Heren is het beginsel der wijsheid….”

    Nou en of ik behoefte heb aan een heel flinke ‘buiten’-kerkelijke (institutioneel
    gebondene)die eens even feilloos de waarheid
    boven de (témpel-)tafel komt halen en af-
    rekent in klinkende mOnd én wóórd én ge-
    schrift met wat intussen niet zichtbaar werd gemaakt omdat het ‘tussen de regels’
    is blijven hángen! Diplomatiek? Nee, eerder
    hypocriet! Vrije meningsuiting? Ja en zeker
    in deze nieuwe eeuw! Gelimiteerd? Zeer zeker
    ook, want met de vuist op tafel kunnen we
    allemaal altijd nog ons ‘van onze zitplaat-
    sen’ doen verheffen om luidkeels aan te ge-
    ven waar het nu eigenlijk in dit, ons, léven, wézenlijk om draait….

    Laat iemand ons trouwens eens even komen uitleggen uit welke hoek die informatie van-
    daan komt….nl….dat in Italië, asielzoe-
    kers zouden zijn opgebeld door Nederlandse
    informanten over een evt. wijzigend asiel-
    beleid? Kent men elkaars identiteit dan?
    Kent men elkaars gsm-nummers en hébben zij
    die dan, etc.?
    Wie zwengelden die contacten wezenlijk aan?
    Enige échte duidelijkheid is wel degelijk op
    zijn plaats, is mijn slotconclusie!

    We zien wel weer eens in januari 2007, ter-
    wijl er massa’s mensen in het ongewisse zijn
    en de Decembermaand zonder grote (t)wijfels
    amper doorkomen?
    Nu dus wél de tijd voor vakantie, cocktails,
    champagne, oh franje, en niet te vergeten
    het bijkomende theater,…ja: theater!

    Reactie door Madelief — dinsdag 19 december 2006 @ 8.35 uur

  22. Bij punt 4.1 en vooral 4.3 is volgens mij wel duidelijk geworden dat het CDA geen enjkel uitsluitsel heeft willem geven en bij voorbaat een mogelijkheid tot onderhandelen met de SP heeft geblokkeerd.
    Onbuigzamheid ten top, bij de vorige verkiezingen met de PvdA en nu wederom.
    Ik denk dat Jan die er tenslotte bijzat dit heel duidelijk heeft gekregen.
    Zeeuwse koppigheid en arrogantie, ik krijg lekker toch wel wat ik wil, is de leidraad van het CDA geworden. Dus laten we dit niet schuiven op de SP.
    Deze hele aftastingsfase is wat het CDA betreft een farce geweest een noodzakelijk kwaad waarvan voor het CDA de uitkomst bij voorbaat al vaststond.

    17. Paula dat is appels met peren vergelijken. In de vergelijking loop je op alles mank. De baas van de fabriek is tevens eigenaar en in jouw visie Balkenende en die zou als baas dan domineren en zeggen wat de ander moet uitvoeren?
    Niet te simplistisch denken we kunnen natuurlijk ook een dictatuur vestigen in jouw opinie en het kiesstelsel afschaffen.

    Reactie door Henny — dinsdag 19 december 2006 @ 9.16 uur

  23. Ook een kiezer zit er soms wel eens net naast.

    Reactie door Henny — dinsdag 19 december 2006 @ 9.24 uur

  24. Deze ontwikkeling zat er van meet af aan al een beetje in.
    De combinatie CDA/SP is niet mogelijk (de verschillen zijn gewoon te groot) en ook GL waagt zich niet op glad ijs.
    En een combinatie van allerlei partijen om ervoor te zorgen dat het CDA buitenspel zou komen te staan, zou ook geen werkbare situatie opleveren. Een kleine partij als b.v. de PVD. zou dan zo’n sleutelpositie gaan innemen, wat ok weer niet wenselijk is.

    Overigens staat een coalitie CDA/PCDA/CU ook nog lang niet vast. De verschillen (m.n. tussen PVDA en CU zijn erg groot en konden wel een TE groot blijken.

    Wijfels mag dan een snelle formatie willen, maar zo vanzelfsprekend is dat niet.

    Al met al is het nog maar de vraag of de rol van de SP nu al is uitgespeeld.

    Reactie door GJ — dinsdag 19 december 2006 @ 9.39 uur

  25. Bedankt voor het plaatsen van de brief en veel succes bij het debat dat hierover zal plaatsvinden vandaag of morgen.

    Reactie door Carla — dinsdag 19 december 2006 @ 9.46 uur

  26. Ik denk dat het loslopend wild dat aan de informatie deelnemen de echte formatie over de statenverkiezingen heen zullen tillen.
    Je kunt mij niet wijsmaken dat de kiezers van de PvdA en C.U. in Maart hun stem geven aan die partijen als zij gaan doen wat zij nu lopen uit te kramen ennuh…..Bos wilde niet onder JP werken.
    Bos leg ons dat nou eens uit en lul niet steeds over het feit dat de SP zich (zeer terecht) heeft teruggetrokken.
    Maart….ik kan bijna niet wachten.
    Iedereen die dit leest wens uitermate goede dagen, een enorme jaarwisseling en veel geluk, ook voor iedereen waar jullie
    van houden!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

    Jh. de Wit

    Reactie door Jh.de Wit — dinsdag 19 december 2006 @ 9.55 uur

  27. Als ik het rapport van Hoekstra lees moet ik de conclusie trekken dat JPB gestruikeld is over het functioneren van het demissionair kabinet, (met dank aan Rita) en angthazerig aangestuurd heeft op een snelle formatie van een “stabiel” kabinet. Ik denk dat de huidige formatie met CDA/Pvda/CU geen lang leven heeft en dus niet voldoende stabiliteit. Het debat over de afgesloten fase moet er komen. Krijgen we eindelijk helderheid en kunnen de politieke spelletjes die gespeeld zijn belicht worden. Een meerderheid van de fracties is vóór deelname van SP aan de besprekingen voor het vormen van een nieuw kabinet. De enige reden die ik uit het rapport kan halen om niet met SP verder te gaan is dat het een zware discussie zal worden. Maar die discussie zal toch gevoerd moeten worden in de tweede kamer. CDA steekt alweer meteen zijn kop in het zand.
    Op naar het debat.
    Voor @38 Els en @64Ton, ik heb een reactie over Eén Vandaag bij het onderwerp “YOU” @30, zie ook @33 @34 @35

    Reactie door Elsemie — dinsdag 19 december 2006 @ 9.59 uur

  28. @6 Gloria,
    Inderdaad een teleurstelling voor diegenen die geen lange adem hebben en hele hoge verwachtingen hebben/hadden van regeringsdeelname door de SP. Maar je kan je ook afvragen hoeveel invloed de SP gehad zou hebben als derde en kleinste partij met een onwillig CDA..? Laten we maar hopen dat de SP en Groen Links vanuit de oppositie de PvdA dwingen om een echt “links” beleid te voeren.
    Wat de SP naar mijn idee in elk geval zal moeten doen, is een parlementair onderzoek aanvragen naar de hele gang van zaken rondom de WAO-herkeuringen en deelname aan de oorlog in Irak. Vanuit de oppositie kan dat, maar niet wanneer je met handen en voeten aan het CDA vastgebonden zit. Dan mag je alleen braaf meelopen met een beleid dat grotendeels CDA-beleid zal zijn..
    Ik ben in elk geval benieuwd hoe lang CDA en PvdA het met elkaar zullen uithouden. Naar mijn idee wordt het een “vechtkabinet” dat de rit niet zal uitzitten en Christen Unie gaat de prijs betalen (als zo’n kabinet er tenminste komt).

    Reactie door ToN — dinsdag 19 december 2006 @ 10.00 uur

  29. Wijffels neemt het nu over, já dat was wel even schrikken toen ik dat hoorde,
    Ik heb bij Wijffels ook GROTE TWIJFFELS.
    Ken hem nog uit zijn Rabo-periode.
    Deze figuur bulkt ook van de poen en weet totaal niet wat er onder het Nederlandse volk speelt.
    Maar goed, t’is een CDA-er toch?
    Kan niets mis mee zijn toch?

    =======================================
    Even off topic:

    De Kerst nadert en zoals ik al eerder ergens heb aangegeven vang ik altijd een aantal daklozen op met deze dagen.
    Heeft iemand misschien een suggestie voor m’n bonensoep???
    Vast bedankt.

    Reactie door bijdehandje — dinsdag 19 december 2006 @ 10.30 uur

  30. Een bankier als (in)formateur. Dan weet je al wie straks de tegenvallers weer gaat betalen.

    Reactie door slurp — dinsdag 19 december 2006 @ 10.38 uur

  31. wat een zooitje ongeregeld…………

    Reactie door dick — dinsdag 19 december 2006 @ 11.25 uur

  32. @bijdehandje,

    Ik heb geen tips voor bonensoep maar kijk eens op http://www.smulweb.nl doe ik ook altijd ast nodig is suc6 !

    Reactie door Lisette — dinsdag 19 december 2006 @ 11.43 uur

  33. Twee verliezende partijen en een kleintje vormt onze toekomstige regering. Is dat een terechte afspiegeling van de stembusuitslag? Nee, maar de macht van de “sterkste/grootste doet zich gelden. We hebben een electorale democratie. Daarna is het weer: wiens belang moet gediend en het belang van het land, waarbij vergeten wordt dat het “land” uit mensen bestaat. Als er uit deze 3 een stabiele regering ontstaat, had het ook gekund met CDA/SP/PVDA. Maar het is zo klaar als een klontje welke belangen dán behartigd zouden worden, namelijk die van u en mij. En dat komt niet van pas in de CDA kraam.
    Graag nog maar een keer naar de stembus.

    Reactie door Gandalf — dinsdag 19 december 2006 @ 11.43 uur

  34. De mensen die op de SP hebben gestemd met de hoop dat de SP zou gaan meeregeren, hebben naar mijn mening niet veel begrepen van het SP-ideaal. Ik ben actief SP-lid en stemmer natuurlijk, maar ik geloof niet dat de SP ooit zal regeren. Dat maakt mij ook niet uit. Daar doe ik het niet voor. Belangrijk is dat ik binnen de SP aansluiting vind met mensen die nog mens zijn en idealen hebben en die bereid zijn deze ook uit te dragen in daden. Voor mij is dat in ieder geval genoeg en hoeft te SP niet zijn idealen te laten vallen of bijschaven voor een stel bedenkelijke Calvinisten; Bos incl.

    Naast socialist, ben ik ook christen en geloof ik dat deze walgelijke wereld die op elk punt wordt gedomineerd door hebzucht, op zijn retour is. De nekslag zit er al aan te komen!
    De type christen die aansluiten bij het CDA zouden hun bijbeltje eens beter moeten lezen: waar zitten ze op dat moment met hun vunzige gedachten?

    Reactie door Gerard Lettinck — dinsdag 19 december 2006 @ 11.45 uur

  35. Weer iemand het graf in gewerkt
    prettigge feest dagen

    Bakellende en De geus

    dat jullie mogen branden in de hel.666
    Als je ooit ter verandwoording word geroepen
    Door uw grote vader God

    Reactie door roel — dinsdag 19 december 2006 @ 11.55 uur

  36. @5 ToN,
    Ik heb je reactie “Europa denkt dat we voor zijn” gelezen.

    Reactie door Els — dinsdag 19 december 2006 @ 12.13 uur

  37. @29 off topic
    Bijdehandje
    Niet voor bonen wel voor linzensoep.

    Ik maak deze zelf qua verhoudingen en hoeveelheid op gevoel.
    Spekjes (hoeft niet), olijfolie of ander vet, linzen, knolselderij in stukjes, prei, blokjes aaradappels,
    groentebouillon, verse selderij.
    Linzen weken in de bouillon.
    Spekjes aan bakken en uit olie/vet halen.
    Daarna gesneden prei (wel aardig wat),knolselderij aanbakken.
    Geweekte linzen+bouillon+ aardappels erbij.
    Koken tot de linzen gaar zijn.
    Af maken met pepr en zout naar smaak, Opdienen met vers gesneden selderij.
    Kan ook met nog stukjes gerookte worst erdoor.
    De fijne smaak komt van de knol selderij.

    Nog een tip voor een goedkope en lekkere (SP achtige) bouiabaisse.
    1 blikje sardientjes
    1 pak tomatensap
    stokbrood
    Prak een blikje sardientjes fijn, even aanbraden in olijolie en hup een pak tomatensoep erbij!

    Reactie door maria — dinsdag 19 december 2006 @ 12.20 uur

  38. dhr. hoekstra heeft zijn huiswerk niet goed gemaakt. hij had het cda moeten verplichten te onderhandelen met de SP. dat is helemaal niet gebeurd. dat zegt dan toch wel iets over zijn werkwijze. de SP heeft wel steeds laten weten, wat ze wilden, het cda niet. het cda schept steeds onduidelijkheid en dat had doorbroken moeten worden. dat is nog steeds niet gebeurd.

    Reactie door maayke jong-doppen — dinsdag 19 december 2006 @ 12.24 uur

  39. maar we gaan er pas vanaf januari over onderhandelen….
    nog even de bekende 2e agenda wat betreft achterkamertjes politiek?!

    zo snel mogenlijk? stabiel?
    ik hoop dat die zaak met de kiezerspassen van afgelopen verkiezingen,voet aan de grond krijgt.
    wie weet hebben we over enkele maanden al weer nieuwe verkiezingen…

    Reactie door iew — dinsdag 19 december 2006 @ 12.30 uur

  40. off topic
    toev. @37
    Hou het prakken bij de sardientjes, een blikje lukt niet!

    Reactie door maria — dinsdag 19 december 2006 @ 12.31 uur

  41. Het kan nog alle kanten op jongens!

    Reactie door Wouter Jansen — dinsdag 19 december 2006 @ 12.44 uur

  42. Kan iemand nou eens vertellen wat er dan niet kon, op welke items liep het mis?

    Was het nou de CDA die absoluut geen water bij de wijn wil doen, terwijl de verkiezingen uitwijzen dat Balkenende het niet voor het zeggen heeft.

    Ik zie nog steeds nergens waar het over ging en waar het niet kon, allemaal lekker vaag dus en vaag houwen zo dus denk ik he?

    Reactie door e.krul — dinsdag 19 december 2006 @ 13.06 uur

  43. 34 Lettinck

    Ik ben ook SP lid, maar ik dacht dat dit een democratie was, waar democratisch gestemd wordt en wat daar de uitkomst van is, dat heeft de kans om te regeren!

    Dat betekent dus niet dat een demissionair minister de zaak kan dicteren omdat het hem niet goed uitkomt zo!

    Ik vind dit een walgelijk staaltje van neerbuigendheid jegens de partijen, de kiezers en verachting jegens democratisch verkregen uitkomsten.

    Balkenende kent maar één moto: divide et impera en kennelijk vindt men het prima dat hij zijn moto ten uitvoer brengt.

    Reactie door e.krul — dinsdag 19 december 2006 @ 13.28 uur

  44. @32 Lisette,

    Dank je voor de link, hier moet iets op te vinden zijn wat niet te lang duurt en makkelijk is, denk dat het bruine bonensoep met worst wordt en veel soepgroenten.
    Broodjes erbij, moet lukken.

    Reactie door bijdehandje — dinsdag 19 december 2006 @ 13.30 uur

  45. @6
    Gloria, we zijn ook een illusie armer als het er op uitdraait dat er dadelijk een PvdA/CDA/CU zou komen.
    Terwijl velen zich voor de camagne uit de n a a d hebben gewerkt en jij je hele ziel en zaligheid aan dit log heb gegeven.
    Het is ook wrang dat hier een mega overwinning uit is gekomen en het hoogst waarschijnljk oppositie blijft.
    Ik begrijp te weinig van politieke stelsels
    om te weten wat de provinciale staten verkiezingen nog voor baat kunnen hebben.
    Voor mezelf heb ik dus besloten de Hoop te laten voor wat het is, Hoop dus en niet meer dan dat.
    Zelf heb ik een andere visie dan de SP over
    partij verschillen. Ik vind dat je met iedere partij samen moet willen en kunnen werken, ook al staat deze partij qua standpunten haaks op de jouwe.
    Iedere partij vertegenwoordigd een deel van de bevolking,gezamenlijk vertegenwoordig je het volk. Eigen partij belang zou geen prioriteit moeten hebben.
    Dat is voor mij ook politiek idealisme en een illusie. Het is duidelijk dat de politieke partijen daar anders over denken.
    De VVD roept meteen met het vuile handen zitten door in het demissionair kabinet te blijven.
    Daarkan ik me wild aan ergeren, niet omdat het de VVD is, maar omdat ik vind dat dit niet hoort. Je vertegenwoordigd de hele bevolking en als je dat niet wilt stap je er maar uit.
    Als ik dan @34 lees van Gerard Lettink
    dat zie ik daar ook veel heil in.
    Het wrange is daarnaast wel dat zolang de SP niet mee regeert, en Balkenende het scepter zwaait, er weer steeds meer mensen in de kou komen te staan.
    Madelief concludeert in haar bijdrage @21
    dat enige echte duidelijk wel op z’n plaats is.
    Ik denk en vertrouw op haar kunde en zorgvuldigheid hierin dat er toch iets is blijven liggen.
    Je kunt alle feiten wel begrijpen maar er blijft iets dat je niet begrijpt.
    Het zal veel met een gevoel van onrechtvaardigheid te maken hebben, de idee dat er niet voor ons geknokt zou zijn.
    Ik vond onder meer je Hoop bijdrage helemaal geweldig. Het zinkend eendje stadium moet dan ook maar snel voorbij zijn.

    Reactie door maria — dinsdag 19 december 2006 @ 13.44 uur

  46. Was Jezus niet geboren
    en in het stro gelegd
    men viert het nu al jaren
    t`is niet mijn kerst
    t`is niet mijn lied
    het is dwingelandij
    pronkzuchtig vol gevreten
    ziet men niet verder dan de neus
    de medemensen niet
    maar dat was juist de leus
    van Jezus in het stro
    van t`uitverkoren lied!

    Reactie door e.krul — dinsdag 19 december 2006 @ 13.46 uur

  47. Het begint meer op een verstandshuwelijk te lijken. Dit komt in rijke kringen wel meer voor.
    Ik begin me af te vragen wat ervan het socialistische beginsel van de PvdA is overgebleven.
    Ik heb soms wel eens zo flexibel gelei balletje in mijn hand tegen de stress. Dit plooit zich ook naar alle kanten. Ik heb op dit balletje PvdA geschreven. Het doet mij goed als ik er heel hard in knijp. Het is net Barbapappa, waar mijn klein kind naar kijkt, het neemt telkens een ander vorm aan.

    Reactie door cees cadel — dinsdag 19 december 2006 @ 13.46 uur

  48. Overigens, als ik er over nadenk snap het helemaal niet meer. Jan heeft
    wel steeds gezegd dat hij graag wil meeregeren, dus wel concessies wil doen en meeregeren meteen CDA. Lag het nu aan te veel concessies/geloofwaardigheid verliezen
    of JPB/Hoekstra die hem de das om hebben gedaan?

    Reactie door maria — dinsdag 19 december 2006 @ 14.03 uur

  49. @42 Mw. Krul,
    Even tussen het culinaire gebeuren door, bij mijn weten waren er géén onderhandelingen tussen CDA en SP. Op voorhand heeft Balkenende laten doorschemeren dat het toch niks wordt. Ik vraag mij dan ook af waarom hij nu denkt dat het wél iets wordt. Als er onoverkomelijke verschillen zijn tussen SP en CDA, zijn die er ook tussen CU, CDA en PVDA.
    Het is gewoon de voorkeur van Balkenende. Hij had nog liever met de VVD iets gedaan want samen hebben ze de laatste jaren heel veel bereikt, tenminste dat beweren ze.
    Nee, het beantwoord niet aan de verkiezingsuitslag.

    Reactie door Gandalf — dinsdag 19 december 2006 @ 14.03 uur

  50. 48
    Je zal toch op zijn minst een punt moeten nemen waarop het niets wordt, of zit men in het schemerdonker in elkaars ogen te kijken en te bedenken, nee het wordt misscine toch niets die kleur ogen zijn te vaag?

    Reactie door e.krul — dinsdag 19 december 2006 @ 14.08 uur

  51. Beneveld door de alcohol wisten ze nog net te stamelen: nnnnnneeeeee et wooooot toooooog nissssssssss!

    Reactie door e.krul — dinsdag 19 december 2006 @ 14.12 uur

  52. ik vraag mij af wie word de nieuwe premier dat moet andre rouvoet wel worden die moet de touwtje wel in handen hebben wan die balkenende en bos vliegen elkaar toch in de haren wat een zooitje word dit niet te geloven

    Reactie door theo — dinsdag 19 december 2006 @ 14.39 uur

  53. Het is jammer dat J.P. ons af heeft geserveerd. Deze man staat voor een hard a-sociaalbeleid. Hij denkt er met PVDA en CU wel uit te komen. Maar als je ziet wat de CU wil op Sociaal-economisch terrein, dan zie ik een regering van CDA,CU en PVDA er nog niet zo gauw komen. De PVDA zal dicht in de buurt van de SP willen blijven, om zetelverlies bij de volgende verkiezingen te voorkomen, dus er zal in die kabinetsonderhandelingen een fel robbertje gevochten worden, en ik zie de PVDA nog wel van de onderhandelingstafel weg lopen, omdat ze het met het CDA niet eens kunnen worden op sociaal-economisch terrein, hetzelfde geldt voor CU, denk ik. De barmhartigheid staat bij CU meer voorop, als bij het CDA!!
    Jan-Peter Balkenende denkt dat hij met CU en PVDA het zelfde beleid kan voeren als met de VVD en dat zij zo in te ruilen zijn voor de VVD. Jan-Peter gedraagt zich als een dictator, zijn wil zal wet zijn, dat straalt hij uit. Als hij niet toegeeft aan de PVDA en CU op sociaal terrein, dan plaats hij zich buiten de onderhandelingen en komt “onze Jan” weer inzicht.

    Dan komt er een kabinet van SP,PVDA,CU,D’66, Groen Links en Partij voor de dieren.

    Jan Marijnissen heeft gelijk, een kabinet met de SP, is een kwestie van tijd!!!!

    Reactie door Harm-Jan Jansen — dinsdag 19 december 2006 @ 15.03 uur

  54. Dit wordt vier jaar ellende. Bos wil zo graag regeren dat hij wel alles wil weggeven waar hij voor staat (staat die man ergens voor?). En daarna blijven ze vier jaar kleven, niet omdat ze het eens zijn maar om de volgende verkiezingsnederlaag zo lang mogelijk uit te stellen. Op naar de Balkenende 9!

    Reactie door emma — dinsdag 19 december 2006 @ 15.16 uur

  55. Reactie Emma, ik denk dat dankzij het CDA en de kneedbaarheid van de PvdA niemand nog zin heeft in verkiezingen. Een helehoop mensen zijn diep teleurgesteld. Het SP en Groenlinks moeten keiharde oppositie gaan voeren wil er nog iets menselijks in Nederland overblijven. Hopelijk zijn dan al niet alle waarden en normen in het riool van de vrije marktwerking verdwenen. Ik maak mij grote zorgen.

    Reactie door cees cadel — dinsdag 19 december 2006 @ 15.40 uur

  56. @53[emma]
    De kans dat deze formatiepoging zal gaan slagen is denk ik niet zo heel erg groot.
    De verschillen tussen de PVDA en CU (en CDA) zijn domweg TE groot.
    Mocht het wel gaan lukken dan zal dit 100% zeker in het voordeel van de SP gaan werken doordat de PVDA-stemmers die bij deze verkiezingen al twijfelden dan zeker zullen overstappen naar de SP.
    “Op naar de volgende verkiezingen”, zullen we maar zeggen.

    Reactie door GJ — dinsdag 19 december 2006 @ 15.47 uur

  57. Zo te zien is er sinds kort nog een carla actief op dit web, dus noem ik mezelf vanaf nu carla 1.

    Reactie door carla 1 — dinsdag 19 december 2006 @ 16.28 uur

  58. Is het niet te vroeg om te denken dat we een regering cda/pvda/cu krijgen? ik denk dat het heel moeilijk wordt voor deze 3 om eruit te komen.

    even afwachten voor dat we conclusies trekken en kan nog van alles gebeuren.

    Reactie door carla 1 — dinsdag 19 december 2006 @ 16.30 uur

  59. De wil om een kabinet te vormen moet bij de partijen aanwezig zijn en bij Balkenende was dat niet zo tijdens de besprekingen met de SP.’t Is wel duidelijk dat hij de SP er niet bij wilde hebben. Bos zou niet zonder de SP willen, maar daar hoor je hem ook niet meer over.
    Ik vond het erg jammer dat de SP uit de besprekingen is, maar ik word er steeds minder rouwig om…
    Verder ben ik het met Carla1 eens: er kan nog van alles gebeuren.

    Reactie door Bert — dinsdag 19 december 2006 @ 17.06 uur

  60. helaas weet ik niet meer welke krant het was waar ik vanochtend koppen zag met berichtgeving over mogenlijk ongeldige verkiezingsuitslag in Nederland.

    het ging om de kiezerspassen en veel mensen die om diverse redenen hun kiezerspas waren kwijtgeraakt.
    voorheen kon men dan [als men de pas kwijt was] volstaan met het tonen van het paspoort en alsnog stemmen.
    dit kon nu met de afgelopen verkiezingen niet meer.
    ook word de overheid/gemeentes verweten dat er veel te weinig is geinformeerd over de kiespas en zijn de kiespassen niet duidelijk genoeg te herkennen geweest tussen de post.
    waardoor er zelfs mensen zijn geweest die ze per ongeluk als niet gewenst reclamefoldertje hebben aangezien en weg hebben gegooid.

    als voor de rechter blijkt dat er onzorgvuldig om is gegaan met de kiezerspassen dan konden de verkiezingen zelfs nog wel eens als ongeldig worden verklaard,het ging ongeveer om een totaal van 11 zetels!

    HEEL erg vreemd dat ik hier niets over hoor in het journaal en/of lees op internet kranten zoals AD,Trouw,Volkskrant etc etc…

    helaas had ik zo’n haast om mijn trein te moeten halen dat ik niet heb gelet op welke krant het was,en heb het even heel snel globaal kunnen lezen.[het waren zelfs meerdere kranten]

    ik geloof namelijk nog steeds niet dat er zoveel mensen op CDA hebben gestemd,daar ongeveer 3 maanden voor de verkiezingen 64 procent van Nederland zei geen B4 te willen.
    en na de val van B2 direct nieuwe verkiezingen wilden.

    maar toen kregen we een informateur van het CDA die wel even een B3 in het zadel hielp,en nu al weer 2x een informateur vanuit het CDA.

    en dan het kort geding tegen de onveilige fraudegevoelige stemcomputers die vlak voor de verkiezingen inneens werd ingetrokken vanwege een stilzwijgend compromis…

    heeft iemand dit ook gelezen ?

    Reactie door iew — dinsdag 19 december 2006 @ 17.07 uur

  61. die informateur is dat ook niet een cdaér.
    die zogenaamde koniging bea was het meen ik,is die ook geen groot voorstander van een gristen?? regering,,
    dat gelieg en vooropgezet gedoe,is dat niet het zelfde als vragen aan een kind/beer,pas jij even op mijn gebakje/honing,je weet van te voren de uitslag.

    Reactie door ad — dinsdag 19 december 2006 @ 17.21 uur

  62. @ Frans (1):

    Ik ben het met je eens, behalve dan dat het CDA abosluut NOOIT te bewegen zou zijn geweest voor een coalitie met de SP. Duidelijk zat. Natuurlijk tracht men de SP nu de Zwarte Piet toe te schuiven.

    Cruciaal in Hoekstra’s brief is m.i. de volgende passage:
    “De inhoudelijke verschillen van mening – over onderwerpen waarover tevoren duidelijkheid zou moeten bestaan bleken talrijk, zwaar, op onderdelen fundamenteel van aard, en gaven onvoldoende reden voor dat perspectief en vertrouwen. Dat gold volgens de fractievoorzitters van CDA en SP in het bijzonder voor de verschillen tussen CDA en SP.”
    Hier wordt aan BEIDE partijen de “schuld” gegeven, maar glashelder is dat het CDA hoe dan ook niet wilde “bewegen” in de richting van de SP. Dat vind ik eerlijk gezegd ook weer niet zo erg, want een coalitie met het HUIDIGE CDA zou zonder enig gnstig perspectief zijn geweest voor de SP.
    (Overigens heb ik de huidige drie overblijvertjes al geruime tijd geleden “voorzien”, zoals de trouwe lezertjes weten. Ik ben er nog niet zo zeker van, dat het met deze drie inderdaad gaat lukken. Misschien dus toch nog nieuwe verkiezingen, na verloop van enige tijd?).

    Reactie door Olav Meijer — dinsdag 19 december 2006 @ 17.35 uur

  63. @62 Olav,
    Dat het waarschijnlijk CU erbij gaat worden
    was al veel langer de prognose.
    De vraag resteert bij mij toch, ondanks alle statements wie er wat en wanneer gezegd zou hebben, hoe dit kan gebeuren met de 3e en qua stemmen grootste winnende partij?

    Reactie door maria — dinsdag 19 december 2006 @ 17.45 uur

  64. @63 toev. Als het vandaag door de democratische verkiezingsbeugel kan, is dit een voorbode dat het daarna weer kan, en daarna gewoon wordt.
    Geen partij mag dit ambieeren.

    Reactie door maria — dinsdag 19 december 2006 @ 18.04 uur

  65. De SP houdt ons m.i. ook een beetje gestelijk gegijzeld door onmduiedelijkheid.
    Laat dan weten: De SP compromiteert zich niet dan wel JPB/Hoestra heeft een compromis onmogelijk heeft gemmaakt.
    En dan verklaring zoals e.krul noemt:
    Op welke break punten dan?

    Reactie door maria — dinsdag 19 december 2006 @ 18.20 uur

  66. Ik had een heel verhaal in mijn hoofd zitten. Toen dacht aan “Het Roode Lied” een bundel veel gezongen liederen der Nederlandsche arbeidersbeweging. Hoe ging men toen met deze problemen om. Ach het is het oude liedje, het zijn de zelfde woorden.

    Trekt op! Te wapen, proletaren!
    Heft thans met kracht den strijdkreet aan,
    Die dond’rend door het land zal varen,
    Die alles meesleept op zijn baan.
    Wij willen onze kluisters breken,
    Wij willen vrijheid, arbeid, brood.
    De macht der heerschers zal verbleken,
    Wij stemmen rood! wij stemmen rood!

    http://members.home.nl/h.hiensch/Bezuin.doc

    Reactie door Henk.H — dinsdag 19 december 2006 @ 19.12 uur

  67. @60 iew.

    het klopt inderdaad,het stond vandaag o.a. in de gelderlander: jurist Ad van Rooy vecht namens een groep van boze kiezers de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen aan,het gaat mogelijk om 300.000 tot 400.000 kiezers,goed voor 7 tot 11 kamerzetels,we wachten het af wat daar uit komt.

    Reactie door PeterN — dinsdag 19 december 2006 @ 19.33 uur

  68. @66 Leuk Henk, het lied kén ik voor geen
    meter, maar spontaan schiedt mij een oude
    melodie in de gedachten, waarbij mij blijkt
    dat het prima op Ps.118 uit de eertijds
    Hervormde liedbundel te vinden is.
    Ook toevallig of zou die wijs er ook bij
    horen?
    Best een gewaagd, modern lied voor’die tijd’
    en is die bundel van vóór 1938? Vast!
    Fijne avond saâm! vr.gr.Madelief.

    Reactie door Madelief — dinsdag 19 december 2006 @ 19.41 uur

  69. Beste Jan,

    prima dat je weer in de oppositie komt, zoals het er nu uitziet. Daar zit volgens mij een hele goede kernkwaliteit van jou. Uit tegengestelde reacties (niet per se met de hakken in de sloot) komen vaak betere besluiten voort.
    En de huidige beoogde samenstelling? Misschien zo verkeerd nog niet. Wetgeving wordt niet gauw en gemakkelijk teruggedraaid, behalve onmenselijke (oude wetgeving mbt asielzoekers, maar dit zit eraan te komen: en ik hoop dat het erdoor komt, uiteindelijk dat generaal pardon –> wie het betreft, zie ik nu al met de dag gelukkiger worden). Euthanasie-, homohuwelijk e.d.: adequate argumenten en juiste formuleringen zullen het vast nog wel redden. Daar kun jij aan meewerken. De SP heeft gewonnen, de anderen verloren. Ik hoop dat je samen met Femke net zo scherp gaat opereren als tot nog toe. Succes!

    Reactie door Hen — dinsdag 19 december 2006 @ 20.15 uur

  70. Dit kan gebeuren omdat de PVDA al lang handjeklap heeft gedaan met het CDA.
    Bos heeft even met zijn draaikont mondje geroepen dat hij niet verder ging zonder de SP.
    Maar terwijl hij dit riep stond zijn kontje al richting CDA.
    Alleen het CDA maakt uit hoe diep men dit kontje in gaat.
    Bos is verloren geveld door zijn ambities zonder rekening te houden met de wens van zijn kiezers.
    Pas op voor het FNV het is tekenend dat de voorzitster al handje klap had gemaakt over versoepeling van het ontslagrecht en met veel moeite terug gefloten is door haar achterban.
    De PVDA heeft zijn lot gehangen aan een groep gelovigen die bij elkaar 33% van de stemmen heeft.
    Denk dat links wel een kruis kan slaan met deze zeer rechtse stap van de PVDA.

    Reactie door De Hakker — dinsdag 19 december 2006 @ 20.44 uur

  71. @7 Hildegard — dinsdag 19 december 2006 @ 1.02,

    Het is zeker zorgelijk dat een land waar we vroeger trots op waren dat we met verschillende culturen en godsdiensten en levensovertuigingen
    konden samenleven, nu straks geregeerd wordt door een christelijke dictatuur.

    Als atheist(of niet gelovige zoals ik me liever noem) zijn dit zorgelijke ontwikkelingen. Zeker als je weet waar veel christen veel waarde hechten in deze tijd van het jaar. Vreten op aarde in plaats van vrede. Op deze manier hollen veel christenen hun eigen geloof uit.

    Reactie door Evert Tigchelaar jr — dinsdag 19 december 2006 @ 20.49 uur

  72. @68 Madelief.

    Het lied bestaat uit drie verzen en komt uit een boekje van 1926, ik heb het nooit gezongen want toen was ik er nog niet. Overigens er is wel muziek naar jou onderweg.

    gr. Henk

    Reactie door Henk.H — dinsdag 19 december 2006 @ 21.49 uur

  73. @ 70 Hakker.

    Heb ik goed begrepen dat drie Gereformeerde jongens aan de tafel gaan zitten hoe Nederland bestuurd zal worden.

    http://members.home.nl/h.hiensch/Bezuin.doc

    Reactie door Henk.H — dinsdag 19 december 2006 @ 21.54 uur

  74. @ 73 Henk,

    ‘k Heb dat vers waar je naar linkt al eens eerder gelezen op dit log. Weet je ook wanneer ‘t is geschreven?

    Reactie door Ed Sorrento — dinsdag 19 december 2006 @ 23.34 uur

  75. @72 Leuk Henk, zo’n opkikker in de donkere
    dagen voor Kerst, na een zo enorm bewogen
    jaar! Goed om m’n longen op sterkte te houden én volume! Ik kijk er naar uit en zal
    je de ontvangst, in goede orde, natuurlijk
    even laten weten, dank jullie wel! Vr.gr. en
    een fijne dag gewenst!

    Reactie door Madelief — woensdag 20 december 2006 @ 11.12 uur

  76. @ Maria (63):

    Dat heeft te maken met het PROCES en de ongeschreven (procedure)regels van de coalitievorming in Nederland. Niet iedereen kan immers gaan gezelschapsspelen en zo maar een aardige meerderheid in elkaar timmeren van 50 % + 1.

    De GROOTSTE fractie -i.c. het CDA- neemt altijd het voortouw. Als een eerste coalitiepoging niet lukt – wat ook met opzet kan gebeuren, waarin het CDA heel sterk is- kan deze grootste fractie een andere coalitie uit gaan proberen (wellicht dan de eigenlijk gewenste; zie de gang van zaken in 1977 en 2003). Natuurlijk moet de Zwarte Piet zo veel mogelijk aan anderen worden gegeven, in het huidige geval aan de SP (waaraan ook de PvdA meedoet).

    Dit alles verloopt langs tevoren te voorziene ontwikkelingslijnen. Op deze manier is zelfs de grootste fractie in 1977, de PvdA, door de christelijken handig buiten spel gezet. De PvdA had nl. geen andere optie meer dan de christelijken, die het op het laatste nippertje lieten stuklopen, maar de christelijken wél, nl. de VVD. Dat was achter de schermen tevoren zorgvuldig voorbereid, en daarom in no time gepiept. (Kabinet Van Agt-Wiegel). Deze gang van zaken had ik toen al vóór de verkiezingen en de grote winst van de PvdA daarin voorzien. (Ik bleef aan mijn “voorspelling” vasthouden, met het gevolg dat ik veel flessen wijn uit weddenschappen had won).

    Reactie door Olav Meijer — woensdag 20 december 2006 @ 17.01 uur

  77. @74 Ed Sorrento

    Moeilijk te zeggen, het zal rond 1900 zijn.
    Het is geschreven door Jo Arenberg.
    De muziek is van Otto de Nobel.
    Otto de Nobel (1867-1950) heeft ook de muziek gemaakt van Morgenrood die tekst werd geschreven door Dirk Jelles Troelstra 1870-1902 (broer van Pieter Jelles Troelstra).
    In die tijd werden veel socialistische liederenbundels uitgegeven.
    Jammer dat de PvdA het SDAP gedachtengoed tot het verre verleden gebracht heeft.

    Reactie door Henk.H — woensdag 20 december 2006 @ 19.47 uur

  78. Het is duidelijk dat de PvdA hoe dan ook wil regeren. Dat is hun keuze maar daarbij moeten een aantal zeer lastige hobbels worden genomen als het met de CU verder moet. Met name zaken als abortus en het homohuwelijk moet ik nog zien wat daarvan wordt afgebroken door de CU en in hoeverre het sociale gezicht van beide andere coalitiepartners dan overeind blijft. Ik blijf het verstandig vinden dat als er geen gevoel is nader tot elkaar te komen het Nederlandse volk niet voor de gek te houden en geen politiek rookgordijn van schijn op te hangen. Alle respect voor de SP in deze, dat is pas vernieuwend in de politiek. Als de PvdA nog meer het volk in de steek laat zal zich dit vanzelf terugbetalen naar de SP toe.

    Reactie door Ton — woensdag 20 december 2006 @ 20.56 uur

  79. @78 Ton
    Dat de PVDA hoe dan ook wil regeren is misschien nog tot daar aan toe. Maar dat Bos met zijn werkwijze zijn eigen kiezers in hun hemd laat staan is al veel erger. Voeg daarbij dat Bos ook nog eens Marijnissen het verwijt maakt te snel bij de onderhandelingen weg te zijn gelopen, dan laat hij ook duidelijk zien hoe onbetrouwbaar hij is naar de partij waarmee hij voor de verkiezingen zo weg liep.

    Net als voor de verkiezingen is het weer de SP die duidelijk laat zien waarvoor het staat en weer is het Bos die zich laat inpakken.
    Kunnen we ons dus zo langzamerhand afvragen wie de meest onbetrouwbare politicus is in dit hele verhaal.
    Voorlopig zou ik er twee op een gedeelde eerste plaats willen zetten.
    Aan alle PVDA stemmers: “Sluit je aan bij de SP”!

    Reactie door GJ — donderdag 21 december 2006 @ 10.37 uur

  80. de huichelachtige schaduwdans om te doen alsof ze naar de SP (kiezers) willen luisteren is ten einde.

    Reactie door whiting van der veen — dinsdag 26 december 2006 @ 19.55 uur

  81. CDA aan de kant, laat SP dit land regeren, die hebben meer verstand.

    Reactie door Caroline — donderdag 28 december 2006 @ 19.21 uur

  82. Iedereen de allerbeste wensen voor 2007.
    Laten we hopen dat het een politiek goed jaar gaat worden.

    Reactie door GJ — maandag 1 januari 2007 @ 14.40 uur

  83. Whiting van der veen, je hebt het over de pvda..ja dan kan ik je de hand schudden!

    Reactie door cynthia — woensdag 3 januari 2007 @ 17.16 uur