De marktwerking en het notariaat

Steeds meer notarissen worden wegens bedenkelijk gedrag gestraft. Het aantal maatregelen tegen notarissen door het toezicht is de afgelopen jaren gestegen van 20 in 1999 tot 92 vorig jaar.Het gaat vooral om waarschuwingen en berispingen. Ook werden er meer notarissen geschorst. Dat blijkt uit onderzoek van NOVA. (NOS)

Volgens hoogleraar notarieel recht Kolkman is de oorzaak tweeledig. De burger is mondiger geworden en de marktwerking, die in 1999 is ingevoerd, leidt tot ontsporingen. “Notarissen zijn ondernemers geworden en gaan daardoor wellicht minder strikt met sommige regels om”.

De SP heeft zich altijd verzet tegen marktwerking in het notariaat. Vijf jaar na invoering werden de gevolgen zichtbaar. Daarom schreef SP-Kamerlid Jan de Wit onderstaand opinie-artikel in het Financieële Dagblad.

(12 Juli 2004)

Terug naar vaste notaristarieven

Liberalisering, deregulering en marktwerking werden door de paarse kabinetten heilig verklaard. Ook de notarissen moesten eraan geloven. Vijf jaar na de liberalisering heeft deze niet de beoogde resultaten opgeleverd en openlijk wordt thans over verloedering van het notariaat gesproken.

Het notariaat moet snel weer een publieke dienst worden met vastgestelde tarieven en een sterk publiek toezicht. Vroeger hoorde je af en toe eens van een notaris die flink in de fout was gegaan en voor de rechter moest komen of uit zijn ambt werd gezet. Ambt? Ja, de notaris bekleedt in ons land een ambt en staat op hetzelfde niveau als een rechter. Vanouds geniet de notaris om die reden aanzien: hij is onafhankelijk en integer.

Maar dat aanzien is flink aan het afbrokkelen. Hoorden we zo’n drie maanden geleden opeens van notarissen die handjeklap spelen met dubieuze ‘vastgoedjongens’ op openbare veilingen, nu wordt openlijk gesproken van notarissen die verboden afspraken maken met makelaars, banken en projectontwikkelaars over provisie.

De problemen zijn veroorzaakt door de introductie van marktwerking bij de nieuwe Notariswet in 1999. Er moest concurrentie komen, vooral op tarieven. Tot dan toe kende de notaris vaste tarieven voor zijn diensten. Dat moest afgelopen zijn. Iemand uit Groningen zou voortaan naar Maastricht moeten kunnen gaan omdat de notaris daar goedkoper is. Reken uit je winst!

Hoogleraar notarieel recht, prof. mr Van Mourik uit Nijmegen, zelf al heel lang notaris, spreekt van verloedering van het notariaat. Er is sprake van een patroon van verboden afspraken over provisie, maar ook van notarissen die makelaars en andere ‘leveranciers’ van klanten fêteren of buiten de boeken om verrekenen met dinerbonnen of nep-opdrachten.

Bovendien blijken 89 van de 1400 notariskantoren in de financiële problemen te zijn gekomen. Voor een aantal dreigt zelfs een faillissement. In het tv-programma Zembla moest onlangs een notaris toegeven geld te hebben onttrokken aan de zogeheten derdengeldrekening. Nota bene gelden van derden waar hij absoluut niet aan mag komen.

Ook voorzitter Heering van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie erkent dat het fout gaat. De zo geroemde integriteit en onafhankelijkheid van de notaris staan op het spel.

Maar er is meer. Dankzij invoering van marktwerking zouden er meer notariskantoren komen, zei men. Mooi niet dus. Er is eerder sprake van concentratie van kantoren. Bovendien blijkt uit het rapport ‘De stand van het notariaat 2003′ dat de algemene notarispraktijk steeds meer verdwijnt en dat met name de grote kantoren zich gaan specialiseren. Marktwerking zou ook leiden tot transparante prijzen, beloofde men. Ook dat wordt niet bereikt. We zien prijsstijgingen tot twaalf procent en tariefschommelingen tot zeventig procent. Kortom, beoogde doelen worden niet behaald.

De Notariswet wordt momenteel geëvalueerd. In de evaluatiecommissie zit onder meer een vertegenwoordiger van minister Brinkhorst van Economische Zaken. Onlangs maakte EZ zijn ideeën openbaar over de vrije beroepen. Wat de notarissen betreft, bepleit EZ het loslaten van het zogeheten domeinmonopolie (de exclusieve positie van de notaris op bepaalde terreinen van het recht, zoals de koopakte, de hypotheekakte, het testament).

Volgens EZ beperkt dit monopolie de mededinging in hoge mate. In plaats van na te denken over de vraag of de ingeslagen weg van concurrentie en marktwerking wel de goede is, gaat EZ nog een stapje verder. Waarom belangwekkende rechtsverhoudingen exclusief laten regelen door een onpartijdige en onafhankelijke ambtenaar die bovendien onderworpen is aan tal van toezicht- en gedragsregels? Dat moet toch iedereen kunnen doen die ervoor ‘doorgeleerd’ heeft, zo redeneert EZ.

Te vrezen valt dat als EZ zijn zin krijgt we nog ergere taferelen te zien zullen krijgen. Hoe vreemd het ook klinkt, de recente onthullingen over misstanden onder de notarissen komen juist op tijd. Als 70 tot 80 procent van je omzet voortvloeit uit de onroerendgoedpraktijk, zoals bij veel notariskantoren het geval is, word je wel tot ontoelaatbare praktijken gedwongen als je die positie wilt handhaven tegenover allerlei concurrenten die op de loer liggen.

Als na vijf jaar ervaring met de nieuwe Notariswet de constatering is dat geen van de gestelde doelen is bereikt, is het tijd om conclusies te trekken. Wat mij betreft: terug naar vaste tarieven en aanscherpen van het toezicht.

Oud-president Van den Haak van het Hof Amsterdam constateert in zijn recente onderzoek dat het toezicht op de notaris verdeeld is over acht instanties. Het toezicht van de Kamers van Toezicht moet losgemaakt worden van de notarissen zelf en onafhankelijker worden. We moeten af van het idee van de twee handen op één buik. Op die manier kan de notaris, vanouds een pijler van de rechtsstaat, weer iets herwinnen van de thans opgelopen deuk in zijn imago.

Opties voor delen:
  • NuJIJ
  • eKudos
  • del.icio.us
  • Digg
  • Google Bookmarks
  • email

vrijdag 14 maart 2008 :: 20.43 uur

10 Comments

10 reacties

  1. Je kunt het niet genoeg herhalen: De wereld wordt bevolkt met onvolmaakte mensen die ethiek, moraliteit, regulering, verboden en geboden nodig hebben om te garanderen dat iedereen zo goed mogelijk aan zijn trekken komt:

    Dat eeuwenoud (!!!) besef heeft in heel wat landen geleid tot de vaststelling dat de beste garantie om die af te dwingen, een democratisch gekozen staatsmacht is, die kan bij slecht functioneren dan na korte tijd daarop worden afgerekend en weggestuurd:
    (In tegenstelling dus tot de steeds groter wordende en machtiger bedrijven, die zoveel mogelijk “naar eigen goeddunken” handelen en welker besturen en directies oppermachtig en NIET door ons gekozen zijn!)

    Hoe is het in godsnaam mogelijk dat ZELFS AMBTbekledende notarissen, die al eeuwenlang in veel landen een VERTROUWENSPOSITIE genieten, dan onderworpen worden aan een onvermijdelijk toenemend proces van belangenverstrengeling? (geprikkelde begeerte!)

    Zo zal een verstandig mens dus nooit een vos (de “marktwerking”) binnen de afrastering van een kippenren (de samenleving) zetten om de kippen te bewaken…omdat die “bij de boer zo mooi de passie preekte”…

    Harrie V.

    Reactie door Harrieke — vrijdag 14 maart 2008 @ 21.18 uur

  2. Notarissen is een maffia beweging corrupt en makkelijk om te kopen.
    Het is maar een topje van de ijsberg wat deze clan achterover drukt.

    Reactie door De Hakker — vrijdag 14 maart 2008 @ 21.49 uur

  3. Inderdaad, Harrieke, op wát voor manier zou onvolmaaktheid iemand tot hoge hoogten doen stijgen…?

    Reactie door Wilbert — vrijdag 14 maart 2008 @ 22.02 uur

  4. Ook voordat marktwerking werd geïntroduceerd bij de notarissen, waren er al gevallen van fraude bekend. De controle van de ook toen al bestaande Kamer van Toezicht schoot blijkbaar tekort. Introductie van marktwerking heeft, zoals te verwachten, de fraude alleen maar verergerd. De tarieven zijn wel wat lager geworden, maar verhouden zich nog steeds scheef ten opzichte van het door automatisering simpeler geworden werk.
    Dus laat iedere gemeente één of meerdere notarissen in dienst nemen, die als gewoon ambtenaar wordt betaald. Kun je het goed controleren en houd je het tarief laag in deze monopolistisch aandoende markt met gedwongen winkelnering.
    Dat is nogal beter dan pasfoto’s maken voor identiteitsbewijzen…

    Reactie door Dirk Ruijne — vrijdag 14 maart 2008 @ 23.48 uur

  5. Je kunt voor zaken waarvan de grauwsluiers,
    de notarissen ,zeggen dat het HUN job is
    ook bij een advocaat terecht en goedkoper
    echter ook onder de advocaten zitten voze figuren,dat heeft ons de laatste tijd wel geleerd.
    Notarissen ??? Hebben we in feite niks aan!!!!
    Zo ontzaggelijk ondoorzichtig als de donkere dagen voor kerstmis!!!

    Reactie door Joop1 c.s. — zaterdag 15 maart 2008 @ 9.33 uur

  6. Als de nood op zijn hoogst is, dan is de redding nabij.
    Het Vaticaan ziet het spook van de verloedering dezer maatschappij met angst tegemoet. Daarom worden de tien geboden uitgebreid. Dat de zondaars branden in de hel. Maar zal er nog plaats zijn voor de ware Christen?
    In de Volkskrant stond dit artikel, ik ben bang dat het Vaticaan te laat is.
    http://members.home.nl/h.hiensch/Vat-10.jpg

    Reactie door olle Henk — zaterdag 15 maart 2008 @ 12.55 uur

  7. @3 Wilbert

    Mag ik zo vrij zijn Harrieke in antwoord op Wilbert?

    Door DAT wat stilletjes door de geluidsbarriere heenbreekt; dansvlindert op de snelheid van het licht en door zwaartekracht heenwaaiert als een veertje… hoger en hoger.

    DAT zijn manieren van de LIEFDE.

    Maar zie: het hoogtevrezende volk houdt liever de pootjes op de grond en buikkruipt naarstig door het stof hunkerende naar schrepele procentjes meer, onder hoongelach van de regeerdieven, de marktwerkende woekeraars en de notariele ambtontaarden die gezwicht zijn voor een pact met de duivel.

    Volk heb LIEF en vlieg op!

    Reactie door Gloria — zaterdag 15 maart 2008 @ 15.57 uur

  8. Het lijkt mij een goede zaak deze groep ,,ondernemers” van overheidswege eens goed in de gaten te houden .
    Het is aan lang bekend dat de onderwereld behoorlijk investeert in vastgoed, en pas geleden nog een grote fraude bij philips pensioen fonds.En tal van andere zaken met een luchtje.
    Het kan toch geen waar zijn dat een wietteler gepakt wordt door zijn hoge energienota.
    en dat lieden waar dagelijks miljarden passeren totaal geen controle en meldings plicht richting FIOD hebben bij malversaties met ontroerend goed en waarbij een leek nog wel op zijn vingers na kan tellen dat er iets niet klopt.

    Reactie door che — zondag 16 maart 2008 @ 5.42 uur

  9. En de inspectie op ieder gebied wordt uitgehold. Het is van de zotte dat de functie van de inspectie ineens voor velen ‘ongemerkt’ veranderd is.
    Was de inspectie er vroeger om te garanderen dat diensten goed uitgevoerd werden uitvoeringsorganen zich aan de wet hielden en mensen daarop konden vertrouwen nu is de inspectie teruggebracht tot het niveau van klachtenbehandelaar als het al ernstig fout is gegaan, mensen benadeeld zijn en dit ook nog moeten beseffen en verwijst ook dan niet zelden het individu naar de rechter.
    Die er geen ‘weet’ van heeft, vertrouwt op de integriteit en deskundigheid en garantie van de overheid hiervoor heeft pech gehad.
    We moeten er in het vervolg vanuitgaan dat niets meer gegarandeerd is, dat je bedrogen wordt en dat je zelf intelligent en van alle markten thuis moet zijn om te weten wanneer je bedonderd wordt.
    En dát nu is onmogelijk.
    Was inspectie vroeger een ‘garantie’ voor kwaliteit nu is ze dat niet meer, die functie wordt op ieder gebied uitgehold en er wordt fiks op bezuinigd. De overheid neemt geen verantwoordelijkheid meer.
    We zijn immers niet allemaal ingevoerd in juridische cq. notariele en wettelijke zaken. juist daarom vragen velen om advies van een notaris en moeten vertrouwen op zijn integriteit.
    De overheid bewaakt geen kwaliteit meer en schuift alles af op de individuele verantwoordelijkheid. Niet gestudeerd daarvoor, jammer dan.
    Dit gebeurt momenteel op ieder vlak, gezondheidszorg, notariaten, voedselveiligheid, bedrijfsleven en ga maar door.
    We worden allemaal zwemmers in de rechtsstaat omdat kwaliteitsgarantie en dus bescherming en recht niet meer gegarandeerd is voor eenieder.

    Reactie door Henny — zondag 16 maart 2008 @ 10.29 uur

  10. Henny,

    Het is juist het gevoel, dat de beschaving “onder onze kont vandaan verkocht wordt”, dat mijns inziens bij heel veel mensen ten grondslag ligt aan een permanent gevoel van onrust, onbehagen en zelfs angst: de “samenleving”is niet meer van ons.

    Alleen DAT al is genoeg reden om iedereen die brallend (maar zonder argumenten ten gunste van de BEVOLKING!) de voordelen van privatisering en “marktwerking bejubelt” (zelfs op essentiële terreinen,) een fikse draai om de oren te geven.

    Dat soort, vooral ten voordele van zichzelf sprekende lieden, heeft al veel te veel schade aangericht en ik moet nog zien of het nog ooit goed komt met Nederland…

    Ook al weet ik wel dat notarissen, vooral vroeger beluisterd bij “gewone” mensen in mijn omgeving, niet altijd een even goede naam hadden (“geldwolven”!), ze hebben een belangrijke functie bij al die zaken waarin mensen hun vertrouwen in het zeker stellen van bepaalde zaken als het ware “in bewaring”geven:
    Dat vertrouwen wordt nu gegijzeld door “de markt”.

    Harrie V.

    Reactie door Harrieke — zondag 16 maart 2008 @ 15.19 uur