Eerste weg links, een rood antwoord op paars & pimpelpaars

Bij de komende verkiezingen zou ik, zoals uit het voorafgaande duidelijk geworden zal zijn, graag willen dat partijen verantwoording afleggen over hun aandeel in de politiek van de afgelopen jaren is geweest. Ik hoop dat de kiezers afrekenen met Paars. Maar wie tegen Paars stemt, stemt vóór een anadere aanpak. Ik hoop dat heel veel mensen op 15 mei vóór onze aanpak zullen stemmen.

Na twintig jaar rechtse, neoliberale politiek in drie varianten (CDA/VVD, CDA/PvdA, en PvdA/VVD/D66) loopt deze weg dood op maatschappelijke tweedeling, publieke uitverkoop en sociale verbrokkeling. Het actieprogramma waarmee wij naar de kiezers gaan, is een radicale én realistische keuze voor sociale wederopbouw, voor eerlijker delen van de welvaart en voor ecologie boven economie. In plaats van rechtsaf te slaan of rechtdoor te gaan met Paars bieden wij de kiezers ons alternatief: kies de eerste weg links, stem voor sociale wederopbouw.

Zeker:het gaat heel goed met heel veel mensen, althans materieel. Niet alleen met de snel gegroeide groep van miljonairs, maar ook met een groot aantal anderen. Na twintig jaar neoliberale politiek zijn in het bedrijfsleven de bomen tot in de hemel gegroeid. Dat betekent veel kansen op een leuk leven voor veel mensen. Maar het gaat helemaal niet goed met veel te veel anderen .Na twintig jaar neoliberale politiek wordt ook betonrot zichtbaar in de sociale fundamenten van onze samenleving. Wezenlijke elementen van een beschaafde maatschappij takelen af: de democratie hapert; de natuur en het milieu leggen het af tegen oncontroleerbare machten die economie stellen boven ecologie; de vrije toegang tot publieke diensten als zorg en onderwijs versmalt; de cultuur vervlakt; de veiligheid van de burgers staat onder druk; de samenleving splitst, onder meer langs sociaal-economische en etnische lijnen en onze nationale soevereiniteit verwatert, ten voordele van ondemocratische supranationale organen. Daarom loopt de rechtse weg van het neoliberalisme dood. En daarom wordt het tijd voor de eerste weg links.

Want: de sociale, politieke en culturele ontwikkeling van de afgelopen twintig jaar heeft diepe sporen achtergelaten, in de samenleving, maar ook in de mensen. Veel mensen zijn calculerende burgers geworden, met een ‘ieder voor zich’-mentaliteit. ‘Als het met mij goed gaat, waarom zou ik me dan zorgen maken over een ander?’ denken velen wie het materieel gezien goed gaat. Zij zijn daartoe aangemoedigd door politici die jaar op jaar beweerden dat de democratisch gecontroleerde overheid niet bij machte is de publieke zaak overeind te houden en dat de markt dat maar moest doen. Dit zijn dezelfde politici die niet willen begrijpen dat beschaving niet afgemeten kan worden aan de mate waarin het goed gaat met diegenen die toch al weinig reden tot klagen hadden. Beschaving blijkt veel meer uit de mate waarin mensen die het minder goed getroffen hebben uitzicht op een beter bestaan wordt geboden. Veel politici hebben die verantwoordelijkheid uit het oog verloren. Achtereenvolgende regeringen hebben met hun neoliberale politiek calculerende, wantrouwende burgers voortgebracht. Zij kregen – cynisch gesproken – de burgers die zij verdienden. Ook daarom loopt hun weg nu dood en is het tijd voor een andere weg: de eerste weg links.

Daarom pleiten we ervoor om nu te beginnen met de sociale wederopbouw door de strijd aan te gaan met de sociale tweedeling, zoals die in de achterliggende tijd gegroeid is. Daarvoor zijn drie koerswijzigingen nodig: Geef de publieke sector weer de plaats die ze verdient: in het hart van onze beschaving. Kies voor drastische verkleining van de enorme verschillen in inkomens en vermogens, nationaal en internationaal. En: reken af met de kortzichtigheid om natuur en milieu als ondergeschoven kindje te behandelen.

Dit zijn de hoofdlijnen van onze voorstellen:

1 We investeren grootschalig in de sociale wederopbouw, met name in de verbetering van zorg, onderwijs, milieu en veiligheid. De privatiseringsprojecten worden bevroren en de regie van de overheid komt terug op belangrijke terreinen als zorg, vervoer, telecommunicatie en ruimtelijke ordening. We geven niet méér uit dan we binnenkrijgen, maar geven voorrang aan het inlossen van de maatschappelijke schuld boven de staatsschuld.

2 We herverdelen lasten en lusten. Spreiding van kennis, inkomen en macht wordt kernpunt van beleid. Mensen met lage inkomens gaan er flink op vooruit, door meer inkomen en minder lasten. We helpen tenminste 100.000 WAO’ers weer aan het werk en remmen de instroom door betere begeleiding van werknemers. Mede daardoor kunnen de sociale uitkeringen omhoog. Grootverdieners mogen vanaf 500.000 gulden 72% gaan betalen en er komt een vermogenswinstbelasting met een tarief van 35%.

3 Economische aanslagen op natuur en milieu tolereren we niet. De Noordzee, de Wadden, de Biesbosch en de Veluwe verdienen extra bescherming. De IJzeren Rijn mag niet door de Limburgse Meinweg. We steunen het Nationaal Natuur Offensief. De uitstoot van broeikasgassen gaat omlaag overeenkomstig het Kyoto-verdrag en ook grootverbruikers van energie gaan voortaan ‘ecotaks’ betalen. Kernenergie (ook uit het buitenland) wordt verboden en de luchtvaartprivileges worden afgeschaft. Ruim baan wordt gegeven aan het bevorderen van duurzame energie en het indammen van afvalstromen en beperkingen worden opgelegd aan het gebruik van milieuschadelijke stoffen.

4 We garanderen zorg aan iedereen. Er komt een nationale zorgverzekering, gebaseerd op solidariteit. De gezondheidsverschillen tussen arm en rijk worden aangepakt en de jeugdzorg verbeterd. De verslavingszorg wordt meer gericht op preventie en maatschappelijk herstel. We brengen alle daklozen onderdak, met een ‘Nederland Onder Dak-plan’, waarin huisvesting wordt gekoppeld aan verzorging, begeleiding, bescherming en herstel van eigen waardigheid.

5 We kiezen voor voedselveiligheid ‘van boer tot bord’. We geven voorrang aan duurzaam boeren boven grootschalige landbouw en bio-industrie, en rekenen eerlijke, kostendekkende prijzen voor boerenproducten. In 2006 dient ten minste 10% van alle landbouwproducten biologisch te zijn.

6 Leefbare buurten en wijken vereisen een evenwichtige opbouw en voldoende groen, winkels, postkantoren, buurthuizen. Huivesting dient voor iedereen betaalbaar te zijn. Daarom verdwijnt de automatische huurverhoging en wordt de huursubsidie verbeterd. De hypotheekrenteaftrek blijft gegarandeerd tot 420.000 gulden, daarboven verdwijnt hij. De overheid neemt weer de regie bij de ruimtelijke ordening, gaat grondspeculatie tegen en kiest voor een socialere grondpolitiek. Er komt een belasting op waardestijging van grond door overheidsinvesteringen.

7 We garanderen de vrijheid van vervoer voor iedereen. Daarvoor is het nodig dat het openbaar vervoer in overheidshanden is. Trein, tram, metro en bus krijgen de ruimte om adequaat mensen op een comfortabele en milieuvriendelijke wijze naar hun plaats van bestemming te brengen. Om de ergste ellende te bestrijden komen er een ‘Noodplan Spoor’ en een bevriezing van de openbaar vervoerstarieven. De communicatie-infrastructuur moet uit de greep van het grote geld.

8 Onderwijs moet als investering in de toekomst gezien worden en daarom veel ruimer bemeten worden met middelen dan nu het geval is. Gelijke toegang voor iedereen moet worden gegarandeerd. Onderwijspersoneel krijgt betere arbeidsvoorwaarden, de klassen worden kleiner en de scholen schoner en veiliger.

9 Het recht moet op alle punten weer zijn loop hebben. De toegang tot de rechtshulp wordt voor iedereen gegarandeerd. Straffen dienen effectiever te worden en slachtoffers beter geholpen.

10 We zeggen nee tegen tweedeling in de toegang tot spel, sport en cultuur. In elke wijk komt een gegarandeerde hoeveelheid speelruimte. Kinderen krijgen een ‘sportstrippenkaart’, jongeren mogen kosteloos de musea ontdekken en elke zaterdag zijn alle musea gratis. De amateursport krijgt meer middelen. De publieke omroep wordt versterkt en één zender reclamevrij gemaakt. Kunstenaars mogen weer kunstenaars zijn, in plaats van ondernemers.

11 We kiezen voor samen leven. Met een deltaplan voor integratie bestrijden we de groeiende scheiding in witte en zwarte scholen en de segregatie in de wijken en bevorderen we de integratie.

12 Een ruimhartig asielbeleid voor politieke vluchtelingen is een hoeksteen van een beschaafde samenleving. Nederland verhoogt zijn bijdrage aan de opvang van vluchtelingen in de regio waar ze vandaan komen.

13 Er komen staatssecretarissen voor jongeren en senioren. Het minimumloon gaat gelden vanaf 18 jaar. Pensionering met 65 jaar blijft een onaantastbaar recht. De AOW gaat omhoog. Maatschappelijke betrokkenheid van ouderen blijft in de toekomst cruciaal en wordt dan ook bevorderd. Er komen meer en betaalbare ouderenwoningen. En ouderen krijgen een eerlijke kans om deel te nemen aan nieuwe technologische ontwikkelingen.

14 De uitverkoop van de democratie moet stoppen. Er komt een brede maatschappelijke discussie over bescherming en bevordering van de democratie. Jongeren krijgen een opleiding tot ‘democraat’. Migranten krijgen eerder stemrecht voor de gemeente en voortaan ook voor de provincie. Nederland stopt met het overdragen van nog meer bevoegdheden aan de ondemocratische Europese Unie.

15 Spreiding van kennis, inkomen en macht betekent afwijzen van de neoliberale globalisering, door schuldkwijtschelding aan de Derde Wereld en een betere machtsverdeling binnen de Verenigde Naties, het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldbank. Nederland kiest voor steun aan vreedzame oplossingen van conflicten, gaat uit de overleefde NAVO en verkleint haar leger. We besteden het vrijkomend geld onder andere aan verhoging van het budget voor ontwikkelingssamenwerking naar 1% van het Bruto Nationaal Product, als bewijs van internationale solidariteit.

We hebben alles bijeen in ons actieprogramma 150 alternatieven voor paars genoteerd. Daarmee gaan we naar de mensen. We gaan de kiezers vragen ons te steunen in de strijd tégen het neoliberale denken en vóór de alternatieven die we in ons verkiezingsprogramma hebben opgenomen. Met een stem op de SP krijg je dubbel uitbetaald. Je geeft steun aan de enige, écht linkse partij die zegt waar het op staat én je spreekt je uit over de richting die ons land moet gaan. Zo’n stem heeft betekenis. Ik hoor nú alle politici praten over de publieke zaak, zelfs de uitverkoop daarvan, iedereen heeft het over zorg, onderwijs en veiligheid, iedereen praat over de NS die weer meer onder overheidsregie moet komen. Als u ooit getwijfeld zou mogen hebben aan het nut van oppositie, zie hier het bewijs dat daar geen enkele reden voor is. Dit land heeft oppositie nodig; een heel sterke, actieve oppositie heel, heel hard nodig: van de burgers en van politici, buiten de Kamer en ín de Kamer. Die oppositie wás hard nodig en zal ook de komende periode hárd nodig blijven: en de SP gaat daar wéér voor zorgen: door middel van kennis van zaken, analyse en inzicht, en een strijdbare offensieve aanpak.

We hebben een wereld te winnen – en ik hoop dat ons het de komende tijd lukt om dat aan de inwoners van dit land uit te leggen. Zeg het maar: wil je rechtdoor Paars de PvdA, wil je rechtsaf met de VVD en Pim Fortuyn, of wil je gewoon de eerste weg links – met ons, met de SP?