26 oktober 2006 - Telegraaf
Geld genoeg – maar we geven het verkeerd uit
U wist het misschien al maar ik zeg het nog maar eens. Ik wil gaan regeren. Waarom? Omdat ik popel om onze plannen voor een beter Nederland voor hetzelfde geld in de praktijk te gaan brengen. Voor sommigen is dat wennen, maar dat is dan maar zo. Na twee keer Paars en drie keer Balkenende durf ik het aan om te beweren dat onze oplossingen voor grote maatschappelijke problemen een stuk socialer zijn – en ook nog eens haalbaar en betaalbaar. Ik geef twee voorbeelden.
Allereerst mijn voorstel om grootschalige verpleeg- en verzorgingshuizen te sluiten en te vervangen door veel kleinschaliger opvang in de wijk, voor mensen die hulp nodig hebben maar liefst niet van alles buitengesloten worden. Natuurlijk kan dat, er zijn her en der al buitengewoon inspirerende voorbeelden, ik heb er heel wat bezocht in de afgelopen jaren. Natuurlijk willen de bewoners dat veel liever, wat dacht je? En wat dacht u van hun familieleden. Hoe zwaar valt velen de gang naar het verpleeg- of verzorgingshuis. Om er te gaan wonen (totdat je er dood wordt weggedragen) of om er op bezoek te gaan, bij je vader, je moeder, een ander familielid. Natuurlijk doe je dat zonder mankeren, omdat het moet – maar, als je eerlijk bent, vaak ook met lood in je schoenen. Omdat je mensen van wie je houdt in soms erbarmelijke omstandigheden en eenzaamheid ziet leven.
Natuurlijk valt zo’n ombouw van groot- naar kleinschalig te betalen. Het idee dat grootschaliger goedkoper is, is allang achterhaald. Juist in grootschalige structuren slaat de bureaucratie zijn slag, doen allerlei mensen dingen die er niet toe doen terwijl noodzakelijk werk blijft liggen. Juist in grootschalige structuren verliezen mensen de moed, werkers de zin en bestuurders hun hoofd.
Wanneer de menselijke maat terugkeert in de verzorging, verpleging en begeleiding van een deel van onze ouderen, zal het rendement van die zorg zeker na enige tijd alleen maar toenemen. Dan heb ik het nog niet over het menselijke rendement, de toegevoegde menselijke waarde die zo’n aanpak oplevert. Als het niet zo was, dan woonden we wel allemaal in grote woonkazernes, met gezamenlijke keukens en slaapplaatsen. Nou, ik ken weinig liefhebbers van dat soort verblijf. Laten we dat dan onze hulpbehoevende ouderen ook niet aandoen en laat hen voortaan wonen midden in de wijk, als het kan thuis, als het moet, met enkele mensen bij elkaar in kleine, intieme, prettige, bij de tijdse woonhuizen in plaats van in bejaardenbunkers.
Dat geldt ook voor een ander plan dat ik de komende jaren graag in uitvoering wil nemen: het brengen en terugbrengen van allerlei voorzieningen naar onze wijken, buurten en dorpen. In de afgelopen jaren heeft de doorgeslagen grootschaligheid van alles en nog wat weggehaald dat dicht in de buurt was. In veel dorpen zijn postkantoren gesloten, bankfilialen opgedoekt en buslijnen verdwenen. In veel wijken zijn treinloketten verdwenen, buurtwinkels over de kop gegaan en is de wijkbibliotheek en het buurthuis geschrapt. Dokterspraktijken in de buurt hebben een deel van hun werk moeten overdragen aan grote en vaak ver weg zijnde doktersposten, zodat je als je eens echt wat hebt, niet weet waar je moet zijn en hoe je er moet komen. Wat heeft dat schrappen en strepen eigenlijk nu echt opgeleverd, behalve voor wat grootwinkelbedrijven of banken? Het door de overheid wegbezuinigde geld is gewoon ergens anders aan opgegaan, en de kwaliteit van leven is vaak dusdanig achteruit gegaan dat dit zijn weerslag heeft op de waarde van de huizen en de totale leefomgeving. Hoe minder aantrekkelijk dorpen, buurten en wijken worden, hoe meer maatregelen er genomen moeten worden om dat weer enigszins te compenseren. Zo wordt goedkoop steeds weer duurkoop. Laten we mensen en bedrijven gaan belonen die wel oog hebben voor het maatschappelijke belang van voorzieningen dicht bij huis. Geef gemeenten de middelen en mogelijkheden om het buurt- en wijkleven een impuls te geven en door wijkbewoners met initiatief en creativiteit te helpen om weer leven in de buurtbrouwerij te brengen. Verplicht grootwinkelbedrijven in ruil voor hun grote vestigingen ook kleine filialen open te houden in dorpen en wijken. Contracteer alleen busbedrijven die begrijpen wat openbaar vervoer echt betekent.
Ik ben ervan overtuigd dat het echt kan: een beter Nederland voor hetzelfde geld. Ons probleem in Nederland is niet dat we niet genoeg geld hebben om te doen wat gedaan moet worden. We geven het alleen verkeerd uit.
