|
In het afgelopen jaar heeft Balkenende het waarden-en-normendebat geïnitieerd. Afgelopen maart nam Jan Marijnissen namens de SP in dit kader onder het motto ‘Nederland Fraudeland’ het initiatief voor een Kamerdebat. Voor het CDA Magazine zet Jan Marijnissen zijn visie op waarden en normen uiteen en vertelt hij over zijn inzet in het waarden-en-normendebat en over de verwantschap tussen de SP en het CDA.
Jan Marijnissen: “Er moeten normen gesteld en toegepast worden die samenleven mogelijk maken”
“Het is met normen en waarden net als met het weer”, aldus
Jan Marijnissen. “Het weer is er altijd, of je het nu goed of
slecht vindt. Normen en waarden zijn er ook altijd. De mensen
die de notie van normen en waarden ouderwets vinden of overbodig,
vinden dat dan ook vanuit een bepaalde hantering van
normen. In de westerse samenleving wordt het individu
beschouwd als ultieme waarde. Daarnaast zijn ook waarden als
tolerantie, solidariteit en de rechtsstaat van belang. Normen
zijn een kristallisatie van die waarden naar plaats en tijd. Zij
zijn vervat in wetten. Maar zij worden voorgeleefd door bijvoorbeeld
de ouders. We hebben het dan over waarden als fatsoen
en respect.
Ik vind dat bij alles wat de overheid doet of zegt iets wordt aangegeven
hoe over waarden en normen wordt gedacht. Het toestaan
van heroïneprostitutie op de Theemsweg geeft aan op
welke manier je tegen waarden en normen aankijkt. Liberalen
verdonkeremanen dit aspect van waarden en normen. Zij
nemen onterecht het standpunt in, dat de politiek zich niet
moet inlaten met de moraal. Dat is het terrein van het individu.
De SP heeft zich altijd tegen die visie gekeerd. Waarden en normen
moeten in de politiek worden voorgeleefd. Daarbij past
niet de sorry-politiek uit de jaren negentig.”
Samenleven
“De titel van mijn eerste boek was Samenleven kun je niet alleen. Een motto van gelijke strekking gebruikt het CDA. De communitaristische grondslag hebben de SP en het CDA gemeen. Als je de westerse geschiedenis van de laatste eeuwen analyseert zie je dat de emancipatie van het individu een rode draad heeft gevormd. Als reactie op de jaren vijftig van de vorige eeuw is dat niet perse slecht. Maar in Nederland moeten we met zestien miljoen mensen samenleven. Die leven niet alleen voor zichzelf. Er moeten normen gesteld en toegepast worden die dat samenleven mogelijk maakt. Daar hebben we de trias politica voor. Het individu kan daar geen maat der dingen voor zijn.”
Wegkijken
“Er is Nederland een cultuur van wegkijken ontstaan. De wachters
van onze publieke moraal hebben een blinddoek voor.
Daardoor is de publieke moraal geërodeerd. Je ziet het in het
bedrijfsleven waar managers niet meer denken in het belang
van de organisatie, maar het eigen belang vooropstellen. Deze
houding waarin het ‘ik’ centraal gesteld wordt is door de overheid
bevorderd. En dat is in Nederland, in navolging van
Thatcher in Engeland, al begonnen onder de kabinetten
Lubbers. Staatsbedrijven werden geprivatiseerd, bestuursorganen
verzelfstandigd, de NS opgedeeld. Het neoliberalisme
heeft sterk met het egoïsme te maken. Maar ik heb het gevoel
dat we over het hoogtepunt heen zijn. Mensen geven het signaal
dat ze het neoliberalisme en de cultuur van het graaien
zat zijn.
Nu vallen misstanden op zoals bijvoorbeeld in de vrije beroepsgroepen.
Daar is het besef dat men in die beroepsgroepen een
maatschappelijke verantwoordelijkheid behartigt volkomen
ingekakt. Accountants adviseren dezelfde bedrijven die ze moeten
controleren en zijn het hele leven aan één bedrijf gelieerd.
Notarissen zijn betrokken bij illegale praktijken in veilinghuizen,
terwijl zij ervoor moeten waken dat een veiling eerlijk verloopt.
Mensen die gedwongen hun huis moeten verkopen, en
dus al in een nadelige positie zitten, worden op die manier dubbel
gepakt.
Dergelijke praktijken dragen bij aan een cheating culture. David
Callahan spreekt daarover als hij de situatie in de Verenigde
Staten beschrijft. Een cultuur van bedrog. Wij mogen niet afdalen
naar een samenleving waarin de dingen niet meer zijn zoals
ze moeten zijn en waarin we elkaar voor de gek houden. Want
daarmee sijpelt het vertrouwen weg in de samenleving. Daar
kan geen overheid tegen opboksen. Een samenleving kan niet zonder vertrouwen.”
Nederland Fraudeland
Marijnissen merkt dat zijn inzet in het waarden en normendebat goed is opgepikt in de media en dat ‘Nederland Fraudeland’ veel weerklank vindt in maatschappij. “Het debat over‘Nederland Fraudeland’ is ook goed opgepakt door de andere Tweede Kamerfracties en Balkenende. Balkenende heeft goed in kaart gebracht wat er door de regering inmiddels wordt gedaan aan fraudebestrijding en heeft tijdens het debat veel toezeggingen gedaan. Ik herken me niet in de kritische berichten die ook in de media waren te beluisteren. Het debat moeten we ook als een begin beschouwen van een voortdurende campagne. Met het SP-fraudeteam dat we hebben opgericht zullen we de regering blijven volgen waar het de uitvoering van de toezeggingen betreft.”
Asielzoekers
“Om het doorgeschoten individualisme te doorbreken moeten
we mensen het signaal geven dat er sprake is van georganiseerde
solidariteit. Solidariteit ontstaat niet spontaan. Dat
toont het voorbeeld in de Verenigde Staten. De Verelendungstheorie (die betoogt dat solidariteit spontaan kan ontstaan,
red.) gaat niet op. Maar de SP heeft altijd gevonden dat je solidariteit
niet moet overdrijven. We zijn geen land van watjes.
Niet iedereen is zielig. Dat is de fout die de PvdA gemaakt
heeft. De SP is er niet op tegen dat mensen worden aangesproken
op hun verantwoordelijkheid. We moeten elkaar scherp
houden. Iedereen is elkaars opvoeder. Ik geloof dat SP en CDA
die gedachte wel gemeen hebben. Maar wat ik van het CDA
niet begrijp is de benepen manier waarop bijvoorbeeld met het
asielzoekervraagstuk wordt omgegaan. Je verwacht dat het
CDA mensen bejegent met compassie en dan kan een beperkt
aantal asielzoekers dat nog onder het regime van de oude
vluchtelingenwetgeving naar Nederland kwam en hier schoolgaande
kinderen heeft een verblijfsvergunning gegeven worden.
Het gaat maar om 20.000 mensen op een bevolking van
16 miljoen!”
Terug
naar interviews
