|
Alles van waarde is weerloos |
Een dakloze is meer waard dan patjepeeër Heinsbroek. De vakbonden moeten meer hun mond opentrekken. En de euro is rubbish. Na een avond ouderwets 'De Internationale' zingen met socialistenbroeders in Breda stort SP-god Jan Marijnissen zijn hart uit bij Metro. "Ik werd steeds luier, ik zag psychologisch tegen dingen op." Deel 3 in onze serie lijsttrekkerinterviews: Jan Marijnissen.
Kan jij me het verschil tussen normen en waarden uitleggen?
"Waarden zijn tijdloos en hebben een universeel karakter. Een waarde
is bijvoorbeeld solidariteit. De koppeling tussen lonen en uitkeringen,
dat is een norm. Waarde is abstract en normen zijn concreet."
Wat is er mis mee?
"Er is niets mis mee, maar we doen er zo weinig mee. Wat we belangrijke
waarden vinden zijn menselijke waardigheid, gelijkwaardigheid solidariteit."
Wat betekent dat?
"Wat dat betekent lees je in de 150 alternatieven voor Paars en Pimpelpaars.
Dat is het korte antwoord."
Leg toch maar uit.
"Solidariteit heb je nodig omdat je kunt zeggen: we zijn gelijkwaardig,
maar we zijn niet gelijk. Dus die man die bereid is belasting te betalen
om mee te helpen de problemen op te lossen vind ik top. En ik hoor dat
vaker. Er zijn best veel mensen die veel geld hebben, maar zeggen dat
het hun heel wat waard is om de samenleving voldoende te laten doen functioneren.
En die solidariteit hebben we nodig, omdat we niet gelijk zijn. En daarom
moet de een de ander af en toe helpen."
En die gelijkwaardigheid?
"Met gelijkwaardigheid bedoel ik, dat je niet kan zeggen dat je eerste-
en tweederangsmensen hebt. We zijn allemaal in principe gelijkwaardig.
We hebben allemaal een kaartje bij de burgerlijke stand. Dat ziet er ook
nog eens hetzelfde uit. We gaan allemaal dood, we worden allemaal geboren.
Dat is heel belangrijk uitgangspunt. Want als we daar tegen zondigen,
dan krijgen we een tweedeling in de samenleving en dat is een bron van
heel veel frustratie."
Eerste- en tweedeklas mensen? Onderscheid?
"Vind ik wel ja. Neem de Rotterdamse wijk Delfshaven. Daar wonen
1e klas mensen, die worden 2e klas behandeld. Onder andere door de overheid
en het bedrijfsleven. Als je zegt dat je daar woont, dan krijg je geen
baan. Dat zijn de mensen die in een discotheek geweerd worden omdat ze
een kleurtje hebben. Belangrijk is dat die mensen in hun waardigheid worden
aangetast. Ik sprak daar een Melkertbaner, die hulpassistent op een school
is. Wat verdient die?"
1600 gulden netto per maand?
"Nee, 2000 gulden."
Valt toch weer mee.
"Maar daarvan moet je een gezin onderhouden, je huis betalen en wat
nog meer. Ik weet zeker dat jij meer hebt. Die Melkertbaner zit in een
wijk met bijna alleen buitenlanders, waar veel criminaliteit is. Die mensen
hebben veel minder kans om hun kinderen een toekomst te geven dan in heel
veel andere wijken. Lucebert zei: ŒAlles van waarde is weerloos¹.
Dat geldt voor de ouderen. Dat geldt ook voor de kinderen. Dat geldt voor
de derdewereld en de daklozen. Zij zijn meer van waarde voor ons dan al
die dikdoenerij van de patjepeeërs."
Welke patjepeeërs?
"Heinsbroek."
Wanneer ben je voor het laatst slachtoffer geworden van criminaliteit?
"Nou, ik heb twee weken geleden nog bewaking gehad. Bedreiging."
Maar kleinere criminaliteit, zoals een gestolen fiets?
"Een jaar of vijf geleden."
Hoe erg is het nu met de criminaliteit?
"Het wisselt heel sterk, het ligt erg aan waar je bent. In bepaalde
wijken concentreren zulke zaken zich. Dat hangt vaak samen met drugshandel
en andere illegale praktijken. In die wijken heb je echt wel het gevoel
dat je 's avonds moet opletten. Want er is weer geschoten, er is weer
ingebroken, er is weer een politie-inval geweest. Dat geeft een bepaalde
sfeer in de wijk."
En hoe lossen we die problemen op?
"Dat is een van de ingewikkeldste vraagstukken. Het gaat om preventie
en repressie. En ik wil preventie zien als de eerste vorm van repressie.
Door middel van het lik op stuk beleid, waar ik erg voor ben. In de eerste
plaats moet veel beter naar de opvoeding gekeken worden. Opvoeden is namelijk
interveniëren, dat is iets zeggen - een actieve daad. Lang genoeg
werd gedacht dat het wel goed kwam en dat de opvoeding door de televisie
kwam. Dat is dus niet zo. De opvoeding moet gebeuren door de ouder, de
school, de sportvereniging en de buurt. Daar is de sociale controle."
En de sociale controle van de werknemer? Een democratisering van de instellingen?
"Bijvoorbeeld verpleegkundigen hebben vaktechnisch weinig te zeggen.
Ik vind dat zij veel meer bij het reilen en zeilen betrokken moeten worden.
Op het moment dat zij dingen zien die niet goed gaan, dan moeten zij kunnen
spreken. Ik ken heel veel onderwijzers die gruwen van de basisvorm tweede
fases. Die willen zo graag dat het stopt. Zij moeten gehoord worden."
Hoe krijg jij overbodige managers weg?
"Via de basis."
Maar die managers hebben wel de touwtjes in handen.
"Het is moeilijk, maar het is heel wat om het te beginnen te zeggen.
Het krijgt steeds meer respons; het resoneert. Er is een periode geweest
in de jaren negentig toen de mensen voelden dat er iets niet lekker zat.
Iets wringde. En als iemand de grieven erkent, dan win je als partij aanhang."
Wat wringde?
"Ik zeg wel eens aan de mensen in het onderwijs: waarop pikken jullie
dat? Waarom trekken jullie niet aan de bel? Waarom hebben jullie überhaupt
de tweede fase geaccepteerd? Waarom zijn jullie meegegaan met die flauwekul?
De vakbonden hadden daar een rol moeten spelen."
Die hebben het laten liggen?
"Ja, die hebben het laten liggen. Maar dan nog vind ik dat als je
werkt in die sectoren dan heb je je mond open te doen. Ben je een goede
leraar, en je ziet dit gebeuren, dan moet je je mond open doen. En dat
gebeurt te weinig."
Kan Nederland zich nog wel als kennisland profileren?
"Nee, absoluut niet. Je kunt niet wat in jaren fout is gegaan en
zich als mentaliteit geworteld heeft, veranderen. Gewoontes zijn namelijk
geconditioneerd in het verleden. Dat kan je veranderen door politiek leiderschap.
Ik denk dat het Nederland aan die leiderschap de afgelopen 15 jaar ontbroken
heeft."
Was Kok geen leider?
"Hij was minister-president, hij paste op de winkel. Hij zei ook
dat hij politiek leider van de PvdA was. Maar hij heeft nooit een artikel
geschreven, nooit een boek gepubliceerd, nooit een dragende gedachte gehad.
Op een andere gedachte heb ik hem niet kunnen betrappen."
Was hij niet een Vader des Vaderlands. Boven de partijen?
"Jazeker. Bij Enschede en Volendam kon hij als een staatsman de mensen
toespreken. Maar dat is iets anders dan politiek leiderschap tonen."
Maar ben jij wel die politiek leider?
"Ja."
En waar lijkt dat uit?
"Dat ik vooruitkijk."
Ik zie in jou nog geen minister-president?
"Hoeft ook niet, waarom zou een politiek leider dat moeten zijn?"
Wil je minister-president worden?
"Als het Nederlandse volk zegt dat Jan het moet worden, zeg ik: hup
Jan. Maar dat zie ik niet zo snel gebeuren. Ik ben verantwoordelijk voor
wat de SP ideologisch en politiek gedaan heeft de afgelopen twaalf tot
veertien jaar. Daar wil ik op afgerekend worden en ik vind dat ik daar
leiderschap getoond heb. Door niet alleen maar standpunten te vertolken,
maar ook na te denken of de standpunten consistent zijn."
Wie is, behalve Jan Marijnissen, een politiek leider?
"Bolkestein vond ik een politiek leider. En Van Mierlo. Balkenende
ook. Hij zou duidelijker moeten zijn, maar hij is wel een politiek leider."
Ook tijdens de LPF-vechtpartij tussen Bomhoff en Heinsbroek?
"Moeilijk te bepalen, ik was er niet bij."
Maar waarom is Balkenende een goede premier?
"Omdat hij in de kamer gezegd heeft dat een parlement niet zonder
oppositie kan."
Sterke aanwezigheid overheid en sterke aanwezigheid gezin?
"SP wil centrale regulering, wil veel overheid. Maar we hebben een
tweesporenbeleid. Het begint bij jezelf. Doe je mond open, ga niet klagen.
Handen uit de mouwen. Ik geloof daar in. In Oss was een wijk waar het
niet goed ging. Ouders hebben de koppen bij elkaar gestoken en ze wilden
speelgelegenheid hebben. De gemeente zei nee. Waarom niet zelf een speeltuin
maken. Deden ze in Oss: en nou is het een van de mooiste speeltuinen van
Nederland. Het bestaat nu tien jaar. Daardoor veranderden de mensen."
Ze werden daadwerkelijk gelukkiger?
"Ja, en trotser."
Is dat dan je drive? Want je zou in het bedrijfsleven een manager kunnen
zijn.
"Ik kom uit de fabriek, ben bankwerker of lasser. Mensen spoorden
mij aan dit werk maar eens te doen."
Hoeveel sloten heb je op je voordeur?
"Een."
Veilig genoeg voor jouw wijk?
"Voor mijn wijk wel, er is nooit ingebroken."
Wat is volgens jou de onveiligste wijk van Nederland?
"Amsterdam-West? Nee. Schilderswijk denk ik niet. Delfshaven, vooruit."
Kan een koelbloedige moordenaar in aanmerking komen voor de doodstraf?
"Nee."
Zelfs de Hitlers niet?
"Ja ach. Die maken zichzelf wel van kant."
Hoeveel mensen nemen volgens jou onvoldoende deel aan de Nederlandse
samenleving?
"1,2 miljoen ofzo."
Het is 460.000.
"Ik vind dat die mensen wel mee moeten doen."
Hoe bereiken we dat?
"Door af te stappen van de politiek dat je die zelforganisaties moet
houden. We moeten naar gemengde scholen, gemengde sportclubs. Want integratie
leg je niet van boven af op, dat is iets wat mensen zelf doen. Mensen
die hier komen wonen willen graag gemengd wonen."
Wat leer je bij een inburgeringscursus?
"Taal, iets over toepassen van taal, staatsinrichting, iets over
verkeer. Dat soort dingen."
Even testen. Maak de volgende zin af: "Denkend aan Holland..."
(antw.:
...zie ik brede rivieren traag door oneindig laagland gaan.)
"Zie ik het prachtige landschap aan het zuiden van de Maas, tussen
Megen en Ravenstein. Voor mij de echte Heimat."
Wie is Abu Jahjah?
A) een verontruste Arabier?
B) een politicus?
C) een oproerkraaier?
D) lid van Al-Qaeda?
E) Anders, nl.:
"Ik vind de kwalificaties alle vier niet correct. Er zitten twee
kanten aan de man. Aan de ene kant is hij juist voor segregatie. Anderzijds
is hij wel iemand waarvan je zegt: het is tenminste een aanspreekpunt.
Wij hebben Hazelhoeff gehad, die bleek niemand te vertegenwoordigen. Abu
Jahjah spreekt tenminste iets uit. En hij spreekt Nederlands, met hem
kan je het gesprek aan. Verbieden? Dat is het domste dat je kunt doen.
Je moet hem als gesprekspartner aan tafel uitnodigen."
Verwelkom je een Nederlandse afdeling van de Arabisch-Europese Liga?
"Natuurlijk niet, want ze hebben verwerpelijke ideeën. Ze zijn
voor scheiding tussen zwart en wit. Maar ik ben er wel voor dat de Marokkaanse
gemeenschap en de Turkse gemeenschap echt gezaghebbende mensen naar voren
schuift. Ik ken ze niet."
Waarom zijn die er niet?
"Dat is mijn kritiek op de minderheden in Nederland. De geslaagden
onder de minderheden houden zich te veel op de vlakte. Ze moeten meer
participeren in hun sociale groep."
Hoofdsteden: Australië. (Antw.: Canberra)
"Dat is het continent waar ik het minste mee heb. Brisbane of Melbourne."
Malta (Antw: La Valetta)
"Fadoes?"
Noord-Korea?
"Pyong Yang."
Stel: je dochter wil studeren en kiest voor vrijetijdskunde: 5 jaar studietijd
en weinig kans op een baan. Wat adviseer je?
"Mijn dochter staat nu voor die vraag en ik vind dat ze vooral iets
moet kiezen waar ze wat mee heeft. Het hoeft niet functioneel te zijn.
Als ze het maar met passie doet."
Spaarloon?
"Voor, maar ik heb het zelf niet."
Waarom moet de OZB niet worden afgeschaft?
"We kunnen het geld niet missen."
Reken je terug naar de gulden?
"Ja."
Mis je de gulden?
"Nee, maar kijk nou eens hier (hij pakt een briefje van 20 euro,
red.). Dat is toch geen geld, dat is rubbish. Dat zie je zo, dit gaat
ooit weer weg."
Wanneer is ooit?
"Een munt kan je maken als je in de tijd ervoor al één
bent geworden. Nu wordt de munt gebruikt om de eenheid te forceren. Dat
leidt tot wantrouwen van het volk tegen Europa. De Europese Monetaire
Unie (EMU) gaat aan onderlinge tegenstellingen ten onder. Misschien komt
er een andere munt voor in de plaats, een Beneluxmunt bijvoorbeeld. Dat
kan ik me wel voorstellen, die eenheid is veel sterker. Plus dan kunnen
we het bankgeheim van Luxemburg eindelijk opheffen."
Werkloos geweest?
"Ja."
En bij de soos langs, dus.
"Verschrikkelijk. Ik heb alle paperassen moeten invoeren. Ik heb
geleerd hoe omstandigheden de mens kunnen maken. Ik ging als werkloze
steeds later naar bed, ik werd steeds luier, zag psychologisch tegen dingen
op. Als je thuis zit, dan vreet het zo aan je zelfvertrouwen. Dus vind
ik dat mensen ingeschakeld moeten worden. Dat brengt het beste in de mensen
boven."
Hoe fijn is hard autorijden?
"Heel fijn."
Hoe hard rij je?
"Ik hou me netjes aan de maximumsnelheid."
Wanneer nam je voor het laatst de trein?
"Een hele poos geleden. Op de personeelsdag, van Ravenstein naar
Oss en terug."
Wat kost een kaartje 2e klas Den Haag- Rotterdam?
"Ik denk 10 euro."
Wat moeten we aan met de NS?
"Dat moet de ONS worden: Onze Nationale Spoorwegen. Gewoon onder
overheidsregime stellen, want de minister moet er op aangesproken kunnen
worden. En alles moet weer in één organisatie."
Waarin onderscheidt jouw partij zich van de andere partijen. In één
zin?
"We hebben het beste programma en we zijn de meest actieve partij."
Wat doe je als je minder zetels haalt dan verwacht?
"Dan ben ik gezien. Of er moet iets externs gebeurd zijn en de partij
wil graag dat ik blijf. Een paar jaar geleden had ik al gezegd dat ik
ermee stop, maar men wilde mij toch houden."
Maar de SP is toch van jou en Tiny Kox?
"Nee hoor, nu van 36.000 mensen."
Wat is de domste keuze die de kiezer kan maken?
"Ik vind het een beetje dom om Paars en Pimpelpaars te vergeten."
Wie is de irritantste politicus?
"Nawijn. Ik vind het een blaas."
Met wie zou je aan de bar willen zitten?
"Met wie doe ik dat wel eens? Remkes!"
Mis je Thom de Graaf nog een beetje?
"Nee. Waarom wel? Ik zie hem vaak genoeg."
Wat als de SP 22 zetels haalt? Is het dan de plicht aan de burgers om
jullie in de coalitie op te nemen?
"Ja, maar dat moet wel politiek mogelijk zijn. En daar gaan wij niet
over, daar gaan de andere partijen over. Ze moeten bereid zijn delen van
ons programma over te nemen."
En hoe rigide ben je daarin?
"Er is een aantal punten waar wij nooit mee gaan instemmen. Dat is
het verder privatiseren van de publieke sector. Daarnaast eisen we dat
er iets wordt gedaan aan de inkomensverschillen. We willen dat de JSF
niet doorgaat. En in de buitenlandse politiek moet wat veranderen."
Samen met GroenLinks heb je toch echt te weinig hoor.
"Ja, maar ik denk dat ik de PvdA van sommige zaken kan overtuigen.
Maar het wordt moeilijk omdat Bos verliefd is op het CDA."
Terug
naar interviews
