Reizen
De Wereld
Natuurlijk is en blijft de meest complete manier van reizen het kiezen van een bestemming, het pakken van de koffer en daadwerkelijk op stap gaan. Nou is ons eigen landje gelukkig zó klein dat je je koffers niet hoeft te pakken om ergens ter plekke polshoogte te gaan nemen. In de afgelopen jaren heb ik naast de vaste reizen naar Den Haag (Kamer), Rotterdam (hoofdkantoor) en Amsterdam (het hart van Nederland), schat ik, meer dan 150 steden en dorpen bezocht. En zo’n bezoek moet je je dan als volgt voorstellen: gesprekken met buurtbewoners, met wethouders, werknemers en directies, actiegroepen, het bestuur en leden van de afdeling, en ga zo maar door. De dag wordt meestal afgesloten met een openbare avond. Daarna – vaak ‘s nachts – weer naar huis. Meestal kan ik de laatste vijf minuten van mijn favoriete radioprogramma ‘Met het oog op morgen’ nog net horen.
Maar ons land is een national village. Voor een politicus die zijn blik wil verruimen is het bezoeken van andere landen onontbeerlijk. De meeste leerzame som ik hieronder op.
Overigens heb ik mijn privé-reizen buiten beschouwing gelaten. Het is ook goed vooraf te weten dat alle reizen die ik heb gemaakt in opdracht waren van de partij. Veel politici reizen op kosten van de Tweede Kamer. Het nadeel daarvan is dat die bezoeken vaak een agenda hebben vol met plichtplegingen en overbodige gesprekken. Ik blijf liever baas over mijn eigen agenda en kies bij voorkeur zelf mijn gesprekpartners.
Engeland
Overhandiging van de sleutels van de truck voor de solidariteitsactie voor ‘Steun de mijnwerkersgezinnen in Engeland
In oktober 1984 ging ik samen met Tiny Kox naar Kent en naar Shirebrook in de Engelse Midlands om onze solidariteit met de stakende mijnwerkers te betuigen. De partij organiseerde op dat moment een grootschalige steuncampagne voor hen. Wij gingen ter plaatse kijken hoe de transporten en distributie van de kleren en het voedsel verliepen.
Zuid-Afrika
Met Tiny Kox bij de Youth League van het ANC
In februari 1993 waren Tiny en ik te gast bij het ANC in Zuid-Afrika. Ook voor het ANC hebben we vele steunacties op touw gezet. En daarom werd de SP als enige Nederlandse politieke partij gevraagd aanwezig te zijn bij de eerste legale conferentie van de verzetbeweging op Zuid-Afrikaanse bodem. Van die reis heb ik een dagboek bijgehouden voor het Brabants Dagblad.
Tegenstemmen
The Marxist School USA (New York)
In de zomer van datzelfde jaar maakte ik mijn eerste reis naar de VS. Die reis heeft een sprong betekend in mijn bewustzijn over het stadium waarin het kapitalisme internationaal verkeert. De neoliberale verschijningsvorm was in de VS toen al uitgekristalliseerd, in ons land moest paars nog aan haar karwei beginnen. Voor de Tribune heb ik een aantal artikelen geschreven die mijn belangrijkste conclusies bevatten.
Deze reis, en ook mijn latere reizen naar Engeland (1994) en Schotland (1995) hebben mij een schat aan indrukken, cijfers en meningen opgeleverd. De meesten heb ik later verwerkt in het boek Tegenstemmen.
In gesprek met de Labour-MP Dennis Skinner
Tijdens mijn bezoek aan Engeland in 1994 sprak ik onder andere met de Labour-MP Dennis Skinner die ik nog kende uit de tijd van de mijnwerkersstaking in de jaren tachtig. Over onze ontmoeting schreef ik een verslag voor de Tribune.
Het bezoek aan Schotland in 1995 had hetzelfde doel als de eerdere reizen naar de VS en Engeland: onderzoeken waar het neoliberalisme op de verschillende maatschappelijke terreinen toe heeft geleid.
Israël
Voor het Orient House in Oost-Jerusalem; 1998
Israël beheerst het nieuws al zolang ik leef. Ik voelde een sterke aandrang daar een keer naar toe te gaan. Ik wilde zelf met mensen spreken: niet de machtigen, maar juist met de critici aan beide zijden en journalisten. Goed en fout zijn hier bijna onbruikbare begrippen. Het conflict duurt al zo lang en de onderlinge haat is door de over en weer gepleegde gewelddaden zo diep, dat een oplossing ver weg lijkt te zijn.
Een onvergetelijke indruk maakte het bezoek aan Hebron. Een paar honderd Israëli wonen daar in één straat temidden van tienduizenden palestijnen, bewaakt door honderden Israëlische soldaten. De aanwezigheid van deze mensen daar is één grote, permanente provocatie. Alleen een volledige terugtrekking van Israël uit de in 1967 bezette gebieden kan een politieke oplossing van dit conflict dichterbij brengen.
De Laatste oorlog
In het kader van de oriënterende interviews voor het boek ‘De laatste oorlog’ zijn Karel Glastra van Loon en ik een aantal malen naar Engeland geweest, onder andere voor gesprekken met Lord Carrington en Sir Michael Rose. We waren in Rusland voor onder andere ontmoetingen met Georgi Arbatow en Vladimir Loekin (voorzitter van de commissie buitenland van de Doema), en in Berlijn voor een onderhoud met Hans-Christian Ströbele, lid van de Bondsdag voor de Grünen. Het boek gaat over de lessen die zijn te trekken uit de VN- en NAVO-acties op de Balkan in de jaren negentig van de vorige eeuw. Het volledige boek is ook op deze site te vinden.
Cyprus
In december 2000 bracht ik een bezoek aan Cyprus. Aanleiding was een congres van AKEL, onze zusterpartij aldaar. Het is een partij met een zeer grote aanhang (meer dan 30%) onder de Grieks Cyprioten. Daar wilde ik natuurlijk meer van weten. Ik heb tevens van de gelegenheid gebruik gemaakt om me te verdiepen in de Cypriotische kwestie (de opdeling van het land na de inval van de Turken) en de toetreding van Cyprus tot de EU.
Ierland
Met Tony Benn in het Lagerhuis (Londen, 2001) – Foto: Johan van den Hout
In het voorjaar van 2001 bezocht ik Ierland, het land bekend van armoede, Guinness, U2 en een ouderwets onderdrukkende Katholieke kerk. Mijn aandacht werd getrokken door The Irish miracle, de enorme snelle groei van de Ierse economie. Hoe hadden ze dat voor elkaar gekregen en tegen welke maatschappelijke prijs? Het antwoord op die vragen kun je lezen in het verslag dat Johan van den Hout (mijn reisgezel) en ik hebben geschreven voor De Tribune.
Curaçao en de VS
In augustus 2002 heb ik samen met partijgenoot Geert van Amstel een studiereis gemaakt naar de Verenigde Staten en Curaçao. In de VS hebben we o.a. gesproken met vakbondsmensen en politici over de positie van ‘links’ in de VS, de toenemende privatiseringen, de groeiende tweedeling tussen rijk en arm en de gevolgen van de terroristische aanslagen in New York en Washington op 11 september 2001. Op Curaçao hebben we veel geleerd over de geschiedenis van de Nederlandse Antillen in het algemeen en de problemen van Curaçao in het bijzonder. Zoals over de enorme kloof tussen arm en rijk, de grote afhankelijkheid van Nederlandse hulp, de brain drain van Antillianen naar Nederland en de achtergrond van het ‘bolletjesslikken’. Lees het verslag dat in de Tribune van oktober 2002 verscheen naar aanleiding van ons bezoek aan Curaçao.
Ieper en Lille
In juli 2004 heb ik samen met Leon van Liebergen en Kees Slager een bezoek gebracht aan Ieper en Lille. Lees het verslag van dit bezoek in mijn weblog van 19 juli en 21 juli 2004.
Republica Federativa do Brasil
Met Peter Runhaar , journalist en kenner van Brazilië heb ik in november 2004 een studiereis gemaakt door Brazilië. We hebben vele gesprekken gevoerd en bezoeken afgelegd. De nadruk lag op de PT (de partij van president Lula) en de situatie waarin het land economisch, politiek en sociaal verkeert.
Het land is ruim 200 maal zo groot als ons land. Het aantal inwoners ligt rond de 170 miljoen. São Paulo heeft net zoveel inwoners als Nederland.
